O kosztach ogrzewania decyduje głównie standard energetyczny budynku.

Nowe zestawienie kosztów ogrzewania budynków za II kwartał 2026 r. przygotowane przez POBE pokazuje, że dyskusja o tym, ile zapłacimy za ciepło nie może sprowadzać się wyłącznie do cen paliw i energii. Kluczowe znaczenie ma przede wszystkim standard energetyczny budynku, a dopiero w drugiej kolejności sam wybór źródła ciepła. Wyraźnie to widać przy porównaniu wykresów z kosztami ogrzewania, które przedstawiamy dla czterech różnych poziomów zapotrzebowania budynku jednorodzinnego na energię do ogrzewania pomieszczeń.

Jaki standard dla starszego, a jaki dla nowego budynku?

Do naszej analizy wybraliśmy cztery poziomy energetyczne, które mogą charakteryzować typowy dom jednorodzinny o powierzchni 150 m², użytkowany przez czteroosobową rodzinę korzystającą z ciepłej wody użytkowej. Dwa z nich odpowiadają progom energetycznym stosowanym dziś w programie „Czyste Powietrze” dla budynków istniejących – jest to standard EU 140 i EU 80. Dwa kolejne odnoszą się do nowych budynków − zrealizowanych zgodnie z minimalnymi wymogami aktualnych Warunków Technicznych (WT 2021) oraz w standardzie podwyższonym EU 30. Taki układ pozwala oddzielić logikę modernizacji budynków istniejących od standardów projektowych stosowanych przy nowych domach jednorodzinnych.

W przypadku starszych budynków celowo bierzemy pod uwagę poziomy zapotrzebowania na energię użytkową do ogrzewania EU 80 oraz EU 140. W programie „Czyste Powietrze” przyjęto bowiem, że budynki charakteryzujące się wartością EU poniżej 80 kWh/(m²·rok) mają relatywnie dobry standard energetyczny i ograniczono dla nich wsparcie praktycznie tylko do samej wymiany nieefektywnego źródła ciepła. Z kolei dla budynków w przedziale EU 80-140 kWh/(m²·rok) program zakłada już możliwość termomodernizacji – łącznie z wymianą nieefektywnego źródła ciepła albo bez wymiany, jeśli w domu jest efektywne źródło ciepła. Najszerszy zakres modernizacji (i dofinansowań) przewidziany jest dla budynków o wskaźniku powyżej 140 kWh/(m²·rok), przy czym termomodernizacja odgrywa tu rolę kluczową. W tym kontekście poziomy zużycia ciepła EU 80 i EU 140 są ważnymi punktami odniesienia dla oceny opłacalności modernizacji budynków istniejących, a nie tylko samej wymiany źródła ciepła.

Standardy WT 2021 i EU 30 pokazują natomiast sytuację nowych budynków − a więc nie termomodernizację domu istniejącego, lecz wpływ wyższego standardu projektowego na późniejsze rachunki za ogrzewanie. EU 30 to nowy standard branżowy dla współczesnych domów jednorodzinnych w Polsce o bardzo niskim zapotrzebowaniu na energię. Wspiera on realizację budynków zgodnych z kierunkiem ZEB (czyli budynków zeroemisyjnych wg dyrektywy EPBD z 2024 r.), zapewniając niskie koszty eksploatacji przy optymalizacji kosztów inwestycji. Premiera standardu EU 30 odbyła się 5 lutego 2026 r. podczas targów BUDMA.

Budynek istniejący w standardzie EU 140

Rys. 1. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, o niskim standardzie energetycznym (EU 140 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kw. 2026 r.

Zgodnie z zasadami programu „Czyste Powietrze”, w budynkach o zapotrzebowaniu na energię powyżej 140 kWh/(m²·rok) przedsięwzięcie powinno doprowadzić do obniżenia tego wskaźnika do poziomu nie wyższego niż 140 kWh/(m²·rok) oraz do zmniejszenia zużycia energii co najmniej o 40%. Oznacza to, że w tej grupie budynków program wspiera przede wszystkim kompleksową modernizację, a nie tylko samą wymianę źródła ciepła; wymiana źródła jest potrzebna wtedy, gdy istniejące źródło nie jest efektywne.

W budynkach o tak niskim standardzie energetycznym dowolne zastosowane źródło ciepła będzie generować relatywnie wysokie koszty ogrzewania. Ilustruje to wykres na rys. 1 dotyczący istniejącego budynku w standardzie EU 140 kWh/(m²·rok). Koszty ogrzewania są w nim nawet o 60 proc. wyższe niż dla standardu EU 80, który stanowi kolejną pozycję w naszym zestawieniu. Według analiz POBE, roczne wydatki na ogrzewanie i przygotowanie ciepłej wody użytkowej wynoszą obecnie w takim domu około 8070 zł dla pompy ciepła powietrze-woda współpracującej z grzejnikami, około 6120 zł dla pompy ciepła powietrze-woda z ogrzewaniem podłogowym, około 6750 zł dla gruntowej pompy ciepła z grzejnikami oraz około 5170 zł dla gruntowej pompy ciepła z ogrzewaniem podłogowym. Dla porównania: roczny koszt ogrzewania i przygotowania c.w.u. dla kotła gazowego kondensacyjnego wynosi około 9960 zł przy zastosowanych grzejnikach i 9600 zł przy podłogówce, dla kotła na pelet drzewny około 11 890 zł, dla kotła na olej opałowy około 14 200 zł, a dla kotła elektrycznego około 17 730 zł.

Budynek istniejący w standardzie EU 80

Rys. 2. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², o zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania EU 80 kWh/(m²·rok), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r.

Najniższy próg energetyczny z programu „Czyste Powietrze”, czyli EU 80 kWh/(m²·rok), to wartość, poniżej której nie jest przewidziane dofinansowanie do termomodernizacji budynku. Jest to również maksymalny poziom zapotrzebowania na energię użytkową, do jakiego muszą zejść budynki z przedziału EU 80-140 kWh/(m²·rok), gdy korzysta się z dofinansowania na ich termomodernizację. Jednocześnie, podobnie jak poprzednio, musi być spełniony warunek redukcji tego zapotrzebowania o 40 proc.

Koszty zaopatrzenia w ciepło budynku istniejącego w standardzie EU 80 kWh/(m²·rok) przedstawia wykres na rys. 2. W tym wariancie roczny koszt ogrzewania i c.w.u. wynosi około 5040 zł dla pompy ciepła powietrze-woda z grzejnikami, około 3940 zł dla pompy ciepła powietrze-woda z ogrzewaniem podłogowym, około 4240 zł dla gruntowej pompy ciepła z grzejnikami i około 3330 zł dla gruntowej pompy ciepła z podłogówką. Z kolei dla kotła gazowego kondensacyjnego to około 6510 zł przy grzejnikach i 6280 zł przy podłogówce, dla kotła na pelet drzewny około 7340 zł, dla olejowego około 8780 zł, a dla kotła elektrycznego około 10 910 zł rocznie.

Rys. 3. Przykładowe roczne koszty zaopatrzenia w ciepło budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², o zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania EU 80 kWh/(m²·rok), z podziałem na koszty przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny oraz koszty ogrzewania pomieszczeń. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r.

Przyjrzyjmy się także kolejnemu wykresowi, na rys. 3. Pokazuje on szczegółowe rozbicie rocznych kosztów w budynku istniejącym o standardzie EU 80 kWh/(m²·rok) na dwa składniki: koszty ogrzewania pomieszczeń oraz koszty przygotowania ciepłej wody użytkowej. To ważne uzupełnienie wykresu 2, ponieważ pokazuje, że o różnicach między technologiami grzewczymi decydują przede wszystkim koszty ogrzewania pomieszczeń, natomiast wydatki na c.w.u. dla różnych źródeł ciepła są znacznie bardziej zbliżone.

W przypadku pomp ciepła roczne koszty ciepłej wody użytkowej wynoszą 890-1010 zł rocznie, natomiast koszty ogrzewania budynku mieszczą się w przedziale od około 2440 zł do 4030 zł. Najniższe łączne roczne koszty ogrzewania osiąga gruntowa pompa ciepła współpracująca z ogrzewaniem podłogowym − około 890 zł dla c.w.u. i 2440 zł dla ogrzewania. Dla pompy ciepła powietrze-woda z ogrzewaniem podłogowym jest to odpowiednio około 1010 zł i 2930 zł, a dla wariantu z grzejnikami około 1010 zł i 4030 zł.

Dla kondensacyjnych kotłów na gaz ziemny koszty przygotowania c.w.u. wynoszą około 1160 zł rocznie, ale koszty samego ogrzewania budynku są już wyraźnie wyższe − około 5120 zł dla instalacji podłogowej i około 5350 zł dla instalacji grzejnikowej. W przypadku kotła na pelet drzewny koszty te wynoszą odpowiednio około 1280 zł dla c.w.u. i około 6060 zł dla ogrzewania, a przy oleju opałowym około 1550 zł i 7230 zł.

Wykres 3 bardzo dobrze pokazuje, że w budynku o standardzie EU 80 największe różnice między technologiami, jeśli chodzi o wysokość rachunków za ciepło wynikają z kosztów ogrzewania pomieszczeń. To właśnie dlatego w analizie opłacalności systemu grzewczego kluczowe znaczenie ma nie tylko cena paliwa czy energii, ale także sprawność całego układu, rodzaj instalacji odbiorczej i standard energetyczny budynku.

Nowy budynek w standardzie WT 2021

Rys. 4. Przykładowe roczne koszty ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, zrealizowanego zgodnie z minimum wymogów Warunków Technicznych 2021 (EU = 55 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r..

Wykres na rys. 4 pokazuje koszty w nowym budynku jednorodzinnym spełniającym minimalny standard WT 2021 (Warunki Techniczne z 2021 roku), czyli odpowiadającym poziomowi EU = około 55 kWh/(m²·rok). W tym przypadku roczny koszt ogrzewania i c.w.u. wynosi około 3020 zł dla pompy ciepła powietrze-woda z ogrzewaniem podłogowym i około 2570 zł dla gruntowej pompy ciepła z podłogówką.

Wykres pokazuje również dwa warianty współpracy z instalacją fotowoltaiczną o mocy 4 kWp: wtedy koszty roczne spadają odpowiednio do około 2055 zł dla pompy powietrznej i około 1642 zł dla pompy gruntowej. Dla porównania: roczny koszt ogrzewania i przygotowania c.w.u. dla kotła gazowego kondensacyjnego z ogrzewaniem podłogowym wynosi około 4910 zł, kocioł na pelet drzewny około 5450 zł, na olej opałowy około 6520 zł, a kocioł elektryczny około 8070 zł.

Nowy budynek w standardzie EU 30

Rys. 5. Przykładowe roczne koszty ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, zrealizowanego w nowym standardzie branżowym EU 30  (EU = 30 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r.

Najniższe koszty eksploatacyjne w całym zestawieniu dotyczą standardu EU 30 kWh/(m²·rok) dla nowych budynków, co ilustruje wykres na rys. 5. Różnice w wydatkach na ciepło, w porównaniu do nowego budynku spełniającego jedynie podstawowe wymogi WT 2021, są znaczące – poprawa standardu skutkuje minimalizacją wydatków oraz zdecydowanie większą ich „odpornością” na zmiany cen energii i paliw.

W budynku w standardzie EU 30 roczny koszt ogrzewania i c.w.u. wynosi około 2110 zł dla pompy ciepła powietrze-woda z ogrzewaniem podłogowym i około 1810 zł dla gruntowej pompy ciepła z podłogówką. Przy współpracy z instalacją PV 4 kWp koszty spadają jeszcze bardziej − do około 1126 zł dla pompy powietrznej i około 863 zł dla pompy gruntowej.

Z kolei dla kotła gazowego kondensacyjnego z ogrzewaniem podłogowym koszt wynosi około 3130 zł, dla kotła na pelet drzewny około 3550 zł, dla olejowego około 4260 zł, a dla kotła elektrycznego około 5230 zł rocznie.

Stare dane klimatyczne zawyżają zapotrzebowanie na ciepło nawet o 30%

Warto zaznaczyć, że rzeczywiste zapotrzebowanie na ciepło użytkowe do ogrzewania pomieszczeń jest obecnie wyraźnie niższe niż wynika z metodologii opartej na archaicznych, ale wciąż obowiązujących danych klimatycznych z lat 1971-2000. Analizy Krajowej Agencji Poszanowania Energii, które zostały wykonane w ramach tworzenia standardu energetycznego EU 30, czyli nowego standardu zmierzającego do bezemisyjnych domów jednorodzinnych, pokazują, że przy uwzględnieniu zaktualizowanych danych klimatycznych z lat 2001-2020 rzeczywiste wartości zapotrzebowania budynków na ciepło EU mogą być dziś niższe nawet o 25-35%. Nowe dane klimatyczne zostały opracowane w 2023 r. w ramach projektu TLM 2000 przez dr inż. Piotra Narowskiego z Politechniki Warszawskiej.

Uwzględnienie aktualnych danych klimatycznych z lat 2001-2020 oznacza na przykład, że budynek kwalifikowany dziś na poziomie zapotrzebowania na energię użytkową EU 80 kWh/(m²·rok) może w rzeczywistości odpowiadać poziomowi zapotrzebowania około 56 kWh/(m²·rok) – ilustruje to wykres na rys. 6. Z kolei budynek charakteryzujący się EU 140 kWh/(m²·rok) może być bliższy wartości około 100 kWh/(m²·rok). Przekonuje to o pilnej potrzebie wprowadzenia zmian w metodologii świadectw charakterystyki energetycznej budynków oraz modyfikacji zasad dotyczących audytu energetycznego.

Rys. 6. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², o zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania EU 80 kWh/(m²·rok): porównanie kosztów przy nominalnym zapotrzebowaniu na energię do ogrzewania oraz po redukcji tego zapotrzebowania o 30%. Analiza oparta jest na obowiązującej metodologii oraz na porównaniu danych klimatycznych z lat 1971–2000 i 2001–2020. W obliczeniach uwzględniono koszty energii w II kwartale 2026 r.

Wybór systemu ogrzewania − decyzja oparta na danych, nie emocjach

Z porównania kosztów dla czterech różnych poziomów zapotrzebowania budynku na energię użytkową do ogrzewania (EU) wynika bardzo wyraźnie, że zwiększenie lub poprawa standardu energetycznego radykalnie obniża koszty ogrzewania i to niezależnie od zastosowanej technologii grzewczej. Analiza pokazuje też, że pompy ciepła należą do rozwiązań o najniższych kosztach eksploatacyjnych, szczególnie w budynkach o wyższym standardzie energetycznym i przy współpracy z fotowoltaiką.

Najważniejszy wniosek z całego zestawienia jest prosty: to nie samo źródło ciepła decyduje o rachunkach, lecz relacja między standardem energetycznym budynku a sprawnością całego systemu ogrzewania. Ten sam nośnik energii może generować zupełnie inne koszty w domu energochłonnym i w budynku zaprojektowanym według nowoczesnych standardów.

Dlatego w przypadku budynków istniejących kluczowe pozostają dwa progi programu „Czyste Powietrze” − EU 140 i EU 80 − bo to one pokazują, jak bardzo standard energetyczny wpływa na opłacalność modernizacji. Z kolei dla nowych budynków punktem odniesienia powinny być dziś nie minimalne wymagania aktualnych Warunków Technicznych WT 2021, ale standardy wyższe, takie jak EU 30, które otwierają drogę do bardzo niskich kosztów eksploatacji i korzyści z integracji fotowoltaiki, magazynów energii, samochodów elektrycznych czy taryf dynamicznych. Konieczne jest również jak najszybsze dostosowanie w polskim prawie danych projektowych do warunków klimatycznych panujących w XXI wieku.

Istotne jest także, by decyzję o wyborze systemu grzewczego opierać na rzetelnych danych dotyczących kosztów ogrzewania analizowanych w dłuższej perspektywie, a nie na przyzwyczajeniach czy krótkoterminowych zmianach cen paliw. Wspólnym mianownikiem najniższych kosztów eksploatacji pozostaje dobrze zaizolowany budynek oraz źródło ciepła o wysokiej efektywności sezonowej, które pozwala maksymalnie ograniczyć zużycie energii końcowej.

W aktualnych realiach rynkowych pompy ciepła − szczególnie w nowych i modernizowanych budynkach − pozostają rozwiązaniem oferującym jedne z najbardziej przewidywalnych i konkurencyjnych kosztów ogrzewania. Dane przedstawione w zestawieniu potwierdzają, że inwestycja w nowoczesny system grzewczy jest dziś nie tylko wyborem proekologicznym, ale również racjonalną decyzją ekonomiczną, która realnie wpływa na bezpieczeństwo i stabilność domowego budżetu w kolejnych latach.

Założenia do analizy POBE

Typowy dom jednorodzinny o powierzchni 150 m², 4 osoby, porównanie rocznych kosztów ogrzewania i przygotowania c.w.u. w czterech standardach energetycznych budynku: EU 140, EU 80, WT 2021 i EU 30.

Dane dotyczące cen paliw stałych pochodzą z raportu Polskiego Alarmu Smogowego (PAS) z kwietnia 2026 r., przygotowanego przez Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM. Badanie cen zostało przeprowadzone z wykorzystaniem techniki typu „mystery calling” – osoby dzwoniące do składów opału podawały się za klientów planujących zakup. Kontroli poddano po dwa składy z każdego województwa – w całej Polsce 32 składy opału zlokalizowane w różnych miejscowościach. Analizując ceny węgla sprawdzano cenę granulatu węglowego („groszek”). W przypadku pelletu drzewnego brano pod uwagę najtańsze w ofercie danego dystrybutora certyfikowane paliwo w klasie A1.

Ceny energii elektrycznej i gazu przyjęte do analizy kosztów ogrzewania zostały uśrednione. W przypadku energii elektrycznej uwzględniono popularną dwustrefową i weekendową taryfę energetyczną G12w, przyjmując średnią cenę dla różnych dostawców. W analizie nie wzięto pod uwagę kosztów obsługi urządzeń grzewczych − mają one znaczenie zwłaszcza przy eksploatacji kotłów na paliwo stałe.

Źródło: Porozumienie Branżowe na Rzecz Efektywności Energetycznej POBE

Arkusz kalkulacyjny jest dostępny na stronie internetowej POBE:https://pobe.pl/materialy-i-poradniki/

Uproszczona wersja kalkulatora POBE (wersja API), przygotowana przez Polski Alarm Smogowy, jest dostępna na stronie internetowej:
https://polskialarmsmogowy.pl/kalkulator-kosztow-ogrzewania/ oraz https://pobe.pl/uproszczony-kalkulator-pobe-przez-polski-alarm-smogowy/

Raport Krakowskiego Alarmu Smogowego dotyczący cen paliw stałych jest dostępny na stronie:
https://krakowskialarmsmogowy.pl/wp-content/uploads/2026/04/Raport-Ceny-paliw-stalych-kwiecien-2026.pdf

Kongres Stolarki Polskiej inspiruje, dostarcza solidnej porcji wiedzy i wyznacza dalsze kierunki rozwoju branży stolarki budowlanej.  Przed nami najnowsza, XVI edycja wydarzenia, który odbędzie się 14 maja 2026 roku w Hotelu Warszawianka w Jachrance. Zapraszamy do udziału w Kongresie!

Porozumienie Branżowe Na Rzecz Efektywności Energetycznej objęło patronatem merytorycznym wydarzenie.

Organizowany przez Związek POiD Kongres Stolarki Polskiej to ważny punkt w kalendarzu przedstawicieli firm z sektora budowlanego, reprezentantów instytucji i ekspertów branżowych oraz dziennikarzy. Kongres przyciąga uczestników bogatym programem merytorycznym, a także wyjątkową atmosferą, która sprzyja integracji i nawiązaniu nowych kontaktów.

XVI Kongres Stolarki Polskiej – trzy bloki tematyczne i obchody 30-lecia Związky POiD

W ramach XVI Kongresu Stolarki Polskiej zaplanowano trzy bloki tematyczne, w których w charakterze prelegentów wezmą udział czołowi eksperci:

I blok tematyczny: Makroekonomia – między Chinami a Brukselą: sytuacja geopolityczna i jej wpływ na rynek materiałów budowlanych

II blok tematyczny: Przyszłość branży:

• Kto będzie liderem jutra? Konsolidacja, sukcesja, nowa strategia wzrostu
• Co było kluczem do sukcesu branży stolarki i czy ta recepta nadal jest uniwersalna w szybko zmieniającym się otoczeniu?

III blok tematyczny: Marketing i sprzedaż – produkt i ekosystem sprzedaży, jak zdobyć klientów w erze globalnych marek i konsolidacji?

Zwieńczeniem Kongresu będzie uroczysta Gala Orłów Polskiej Stolarki z wręczeniem branżowych nagród. W tym roku zyska ona wyjątkowy charakter, gdyż zostanie połączona z obchodami 30-lecia Związku POiD.

Zapraszamy na XVI Kongres Stolarki Polskiej: 14 maja 2026 roku w Hotelu Warszawianka w Jachrance!

Szczegółowy program wydarzenia: PROGRAM

Lista prelegentów: PRELEGENCI

Rejestracja na Kongres: ZAREJESTRUJ SIĘ

Bloki z wielkiej płyty przez dekady stały się jednym z najbardziej charakterystycznych elementów polskich miast. Dziś stoją przed nowym wyzwaniem – transformacją energetyczną i modernizacją odpowiadającą współczesnym standardom komfortu, ekologii i estetyki. Właśnie takim projektom poświęcony jest ogólnopolski Konkurs „TermoTransformacja”, ogłoszony przez Polską Izbę Budownictwa.

Inicjatywa promuje kompleksowe modernizacje poprawiające efektywność energetyczną, komfort mieszkańców oraz wizerunek osiedli z drugiej połowy XX wieku.

Porozumienie Branżowe na Rzecz Efektywności Energetycznej (POBE) objęło patronat merytoryczny nad Konkursem.

Jerzy Klimm, Prezes Polskiej Izby Budownictwa: „Budynki z wielkiej płyty stanowią ogromną część polskich zasobów mieszkaniowych. Ich modernizacja to jedno z najważniejszych wyzwań stojących dziś przed sektorem budownictwa i zarządcami nieruchomości. Konkurs TermoTransformacja pokazuje, że dobrze zaprojektowana termomodernizacja może nie tylko ograniczyć zużycie energii i emisję CO₂, ale również znacząco poprawić komfort życia mieszkańców oraz estetykę całych osiedli. Chcemy wyróżnić i promować realizacje, które wyznaczają nowe standardy modernizacji budynków wielorodzinnych w Polsce”.

Szczegółowy Regulamin Konkursu dostępny jest pod adresem:
👉 LINK_DO_REGULAMINU

---

Drugie życie wielkiej płyty

W Polsce w budynkach z wielkiej płyty mieszka kilka milionów osób. Odpowiednio zaprojektowana i wykonana modernizacja może diametralnie zmienić ich funkcjonowanie – od zmniejszenia rachunków za energię po poprawę jakości powietrza i komfortu cieplnego.

Konkurs TermoTransformacja ma na celu pokazanie, że modernizacja takich budynków jest nie tylko koniecznością techniczną, lecz także szansą na architektoniczną i energetyczną transformację całych osiedli.

Organizatorzy szczególnie promują projekty, które uwzględniają:

• wysoką efektywność energetyczną,
• wykorzystanie odnawialnych źródeł energii,
• nowoczesne systemy zarządzania energią,
• innowacyjne technologie budowlane,
• poprawę estetyki i funkcjonalności budynków.

---

Konkurs dla spółdzielni, wspólnot, inwestorów, zarządców i projektantów

Do dokonywania zgłoszeń zaproszone są podmioty zaangażowane w modernizację budynków wielorodzinnych w Polsce, w tym:

• spółdzielnie mieszkaniowe
• wspólnoty mieszkaniowe
• mieszkańcy
• gminy i jednostki samorządowe
• zarządcy nieruchomości
• inwestorzy, architekci, projektanci i wykonawcy

Zgłaszać można zakończone inwestycje termomodernizacyjne budynków z wielkiej płyty, które zostały oddane do użytkowania po 1 stycznia 2016 r.

---

Co decyduje o zwycięstwie?

Zgłoszone realizacje oceniane będą przez Kapitułę Konkursową złożoną z niezależnych ekspertów z zakresu budownictwa, energetyki i architektury.

Pod uwagę brane będą m.in.:

• kompleksowość docieplenia budynku
• modernizacja stolarki okiennej i drzwiowej
• poprawa systemów wentylacji i ogrzewania
• wykorzystanie odnawialnych źródeł energii
• zastosowanie systemów monitoringu i zarządzania energią
• realny efekt energetyczny modernizacji
• walory architektoniczne i estetyczne inwestycji
• innowacyjność zastosowanych technologii

Każda realizacja może uzyskać maksymalnie 100 punktów.

---

Harmonogram Konkursu

• Nabór zgłoszeń: 30 marca – 30 czerwca 2026 r.
• Ocena Kapituły: III kwartał 2026 r.
• Głosowanie publiczności online: 1 sierpnia – 20 września 2026 r.
• Gala finałowa i ogłoszenie wyników: IV kwartał 2026 r., Warszawa

---

Nagrody dla najlepszych realizacji

Laureat najlepszej modernizacji otrzyma Nagrodę Główną w wysokości 10 000 zł netto. Kapituła może także przyznać dodatkowe wyróżnienia tematyczne oraz nagrody fundowane przez partnerów konkursu.

Swojego faworyta wybiorą również internauci w głosowaniu online, przyznając Nagrodę Publiczności.

Nagrody trafią do podmiotów zarządzających zwycięskimi budynkami.

---

Jak zgłosić projekt?

Zgłoszenia przyjmowane są wyłącznie drogą elektroniczną.

👉 Strona Konkursu:
LINK_DO_STRONY_KONKURSU

👉 Formularz zgłoszeniowy:
LINK_DO_FORMULARZA

Zapraszamy na Forum Pomp Ciepła 2026 w nowym wymiarze!

• Termin: 4 marca 2026 r. podczas Targów ENEX.
• Lokalizacja: Targi Kielce, ul. Zakładowa 1, 25-672 Kielce

---

O godzinie 12:50 zapraszamy na wystąpienie oraz debatę:

Nowy standard energetyczny budynków jednorodzinnych – [Damian Kot CREDIT AGRICOLE, Paweł Lachman PORT PC, Marek Beśka SEDG]
DEBATA: Nowoczesne projektowanie budynków jednorodzinnych – od dobrego projektu do spójnego standardu

---

Forum Pomp Ciepła 2026 to połączenie wydarzenia na żywo na targach z profesjonalną produkcją video, realizowaną jako odcinek specjalny na kanale YouTube GLOBEnergia.

Forum Pomp Ciepła 2026 to połączenie wydarzenia na żywo na targach z profesjonalną produkcją video, realizowaną jako odcinek specjalny na kanale YouTube GLOBEnergia.

To dynamiczne, angażujące i merytoryczne spotkanie, tworzone z myślą o handlowcach, producentach, instalatorach i ekspertach HVAC/OZE.

Forum Pomp Ciepła 2026 kierowane jest do osób, które realnie wpływają na rynek:

• Handlowców i zespołów sprzedaży pomp ciepła
• Producentów, importerów, dystrybutorów
• Instalatorów i firm wykonawczych
• Doradców technicznych, projektantów HVAC
• Decydentów z rynku OZE/HVAC
• Ekspertów branżowych i przedstawicieli organizacji

Udział bezpłatny!

Strona wydarzenia oraz rejestracja na stronie: https://miastoze.pl/forum-pomp-ciepla/

Rachunki grozy? – To cena za ogrzewanie „wampira energetycznego”

Kalkulator kosztów ogrzewania POBE na IV kwartał 2024

• Porozumienie Branżowe na Rzecz Efektywności Energetycznej (POBE) opracowało kolejną kwartalną analizę kosztów zaopatrzenia w ciepło domów jednorodzinnych w Polsce, aktualizując tzw. kalkulator kosztów ogrzewania. Uwzględniono ceny energii i paliw obowiązujące w IV kwartale 2024 r.
• Tym razem pod lupę wzięliśmy także „wampiry energetyczne”, czyli domy, którym brakuje izolacji i pochłaniają ogromne ilości energii. To właśnie w nich najczęściej będą pojawiać się rachunki grozy, tak nagłaśniane ostatnio w mediach, przy czym wybór urządzenia grzewczego ma tu drugorzędne znaczenie.
• I jeszcze jeden ważny wniosek − gdy państwo ogranicza ingerencję w obniżanie cen tradycyjnych nośników energii, znacząco zyskuje technologia pomp ciepła. Obecnie, pomimo wciąż relatywnie wysokich cen energii elektrycznej, jest to w większości przypadków najtańsze w eksploatacji źródło ciepła. A zarazem najbardziej obiecujące w perspektywie przyszłych kosztów eksploatacji.

Co wpływa na wysokość rachunków za ogrzewanie?

Na potrzeby analizy, w kalkulatorze POBE każdorazowo zestawiane są koszty ogrzewania typowego domu jednorodzinnego o powierzchni (ogrzewanej) 150 m² oraz przygotowania w nim ciepłej wody użytkowej (c.w.u. dla 4 osób), przy wykorzystaniu różnego typu urządzeń grzewczych. Uwzględniamy przy tym aktualne ceny paliw i energii elektrycznej oraz sprawność lub efektywność energetyczną tych urządzeń. Bierzemy też pod uwagę różne sposoby rozprowadzenia ciepła: współpracę z tradycyjną instalacją grzejnikową (temp. projektowa na zasilaniu 55^oC) lub z płaszczyznowym ogrzewaniem podłogowym (temp. projektowa na zasilaniu 35^oC). W bieżącej analizie założyliśmy, że w nowych budynkach, przy instalacji pomp ciepła oraz kondensacyjnych kotłów gazowych, ogrzewanie płaszczyznowe stało się już standardem. Uwzględniliśmy również wykorzystanie w takich budynkach instalacji fotowoltaicznej, która współpracując z pompą ciepła, dodatkowo zwiększa efektywność energetyczną domu i umożliwia dalsze ograniczenie kosztów eksploatacji.

Kolejnym, niezwykle ważnym kryterium oceny kosztów jest standard energetyczny budynku, określany przez poziom zużycia energii użytkowej (EU). Istotnie wpływa on na koszty energii niezbędnej
do zapewnienia komfortu termicznego w pomieszczeniach, a te zazwyczaj w ogólnym rachunku znacząco dominują nad kosztami przygotowania c.w.u. Dysproporcja ta zmniejsza się w miarę poprawy standardu energetycznego domu, właśnie dzięki redukcji kosztów na cele ogrzewania budynku.

W naszej analizie tym razem wzięliśmy pod uwagę aż cztery różne standardy energetyczne:
dwa charakterystyczne dla starszych domów i dwa dla nowych. Zwracają uwagę ogromne różnice
w zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania (EU):

▪ 200 kWh/(m^{2 ·} rok) – zapotrzebowanie w starszym budynku bez żadnego ocieplenia lub z bardzo słabą izolacją, który ma cechy „wampira energetycznego”;

▪ 80 kWh/(m^{2 ·} rok) – zapotrzebowanie w starszym budynku, który został poddany głębokiej termomodernizacji (np. w ramach programu „Czyste Powietrze”) do standardu energetycznego określonego w Warunkach Technicznych obowiązujących od 1 stycznia 2017 r. (WT 2017),
lub zapotrzebowanie w budynku wzniesionym zgodnie z tym standardem;

▪ 55 kWh/(m^{2 ·} rok) – zapotrzebowanie w nowym budynku, który spełnia standardy minimalne Warunków Technicznych obowiązujących od 1 stycznia 2021 r. (WT 2021);

▪ 40 kWh/(m^{2 ·} rok) – zapotrzebowanie w nowym budynku, który ma lepsze parametry izolacyjności
niż te określone w WT 2021, spełniając standardy programu „Moje Ciepło” obowiązujące od 1 stycznia 2023 r.

Według danych przedstawionych w publikacji z serii „Rozpakowujemy REPowerEU”, wydanej przez Instytut Reform we współpracy z PORT PC w 2023 r., wśród budynków mieszkalnych w Polsce, których jest około 7 mln, wciąż mamy około 1 mln „wampirów energetycznych”. Wiele z nich powstało wcześniej niż w latach 80. ubiegłego wieku, w czasie gdy nie dbano o żadne standardy energetyczne. Odpowiadają one za konsumpcję aż jednej trzeciej całkowitej ilości energii zużywanej w budynkach mieszkalnych. Z publikacji wynika też, że zapotrzebowanie na poziomie EU = 200 kWh/(m^{2 ·} rok), przyjęte w naszej analizie, jest typowe dla bardzo wielu polskich budynków, ale może być ono również znacząco wyższe. W każdym razie w opinii sygnatariuszy POBE, a także przedstawicieli branży grzewczej, kwestie te powinny być jak najszybciej kompleksowo uwzględnione w programie „Czyste Powietrze” przez odpowiednie przemodelowanie warunków dofinansowań.

Każdy, kto stara się o dofinansowanie do wymiany źródła ciepła w „Czystym Powietrzu”, niezależnie od rodzaju urządzenia grzewczego, powinien być zobowiązany do uprzedniego wykonania audytu energetycznego swojego domu oraz ewentualnej poprawy standardu energetycznego
do określonego poziomu. To najlepszy sposób, by beneficjenci dostrzegli wyraźne korzyści
z modernizacji i zyskali trwałą ochronę przed wzrostem kosztów ogrzewania.

Termomodernizacja – pierwszy krok do redukcji kosztów

Jak wiele można zyskać dzięki istotnej poprawie izolacyjności budynku, np. przy okazji wymiany urządzenia grzewczego? – Porównajmy roczne koszty zaopatrzenia w ciepło wspomnianego „wampira energetycznego” (EU = 200 kWh/(m^{2 ·} rok))oraz innego starszego budynku, który wcześniej też mógł być takim „wampirem”, ale został poddany gruntownej termomodernizacji do standardu WT 2017
(EU = 80 kWh/(m^{2 ·} rok)). Z analizy POBE wynika, że różnice są kolosalne. Szczegółowe zestawienie kosztów ilustruje rys. 1 i rys. 2, a dla przykładowych źródeł ciepła wyglądają one następująco:

• kondensacyjny kocioł na gaz ziemny, z grzejnikami – ok. 14 800 zł w „wampirze” oraz 7200 zł
  w budynku poddanym termomodernizacji;
• kocioł na pellet, z grzejnikami – ok. 12 000 zł w „wampirze” oraz 5500 zł w budynku poddanym termomodernizacji;
• kocioł na kawałki drewna, z grzejnikami – 10 000 zł lub ok. 13 000 zł (zależnie od sprawności kotła) w „wampirze” oraz ok. 4500 zł lub ok. 6000 zł w budynku poddanym termomodernizacji;
• pompa ciepła powietrze-woda, z grzejnikami – ok. 10 900 zł w „wampirze” oraz ok. 5100 zł
  w budynku poddanym termomodernizacji;
• gruntowa pompa ciepła, z grzejnikami – ok. 9100 zł w „wampirze” oraz ok. 4300 zł w budynku poddanym termomodernizacji.

Jak widać, dzięki termomodernizacji można nawet o ponad połowę zredukować koszty eksploatacji każdego urządzenia grzewczego. Ponadto, bardzo wysoka cena za ogrzewanie „wampirów energetycznych” dotyczy każdego urządzenia grzewczego, przy czym właściwie dobrana
i zainstalowana pompa ciepła również może skutecznie ogrzewać taki budynek, taniej niż większość innych urządzeń grzewczych. Potwierdzają to nie tylko nasze analizy, ale też wieloletnie programy badawcze, które monitorują parametry i koszty pracy pomp ciepła w starszych budynkach, w tym słabo zaizolowanych. Jeden z takich programów jest realizowany przez Instytut Fraunhofera w Niemczech,
a jego wyniki omawia w swoich blogach dr inż. Marek Miara, członek zarządu Europejskiego Stowarzyszenia Pomp Ciepła i członek PORT PC, bezpośrednio zaangażowany w ten projekt (https://www.pompujcieplozglowa.pl/).

Zestawianie technologii pomp ciepła z „rachunkami grozy”, z czym można się spotkać w przestrzeni publicznej, jest więc nie tylko nadużyciem, ale też odwracaniem uwagi od istoty sprawy. W źle zaizolowanych budynkach na takie rachunki mogą nas narazić, znacznie bardziej niż pompy ciepła, wszelkiego typu kotły, zwłaszcza te o niskiej sprawności. Kluczem do niskich rachunków
jest odpowiednia termomodernizacja.

Czym najtaniej ogrzejemy dom?

Zmiany regulacji w zakresie cen energii elektrycznej i gazu ziemnego dla odbiorców domowych, wprowadzone 1 lipca br., ewidentnie służą technologii pomp ciepła. Dla użytkowników tych urządzeń oznaczają one, że ich rachunki za ogrzewanie są przeciętnie o 20% niższe niż poprzednio. Natomiast ogrzewanie gazem ziemnym zdrożało o około 21%. Zmiany cen innych nośników energii nie są znaczące.

Przykładowe roczne koszty ogrzewania nowego domu, który zrealizowano w standardzie energetycznym WT 2021 oraz w wyższym standardzie programu „Moje Ciepło”, w IV kwartale 2024 r. wyglądają następująco (na podstawie rys. 3 i 4):

• kondensacyjny kocioł na gaz ziemny, z ogrzewaniem podłogowym – ok. 5400 zł w budynku
  w standardzie WT 2021 oraz ok. 4200 zł w budynku zgodnym ze standardem „Moje Ciepło”;
• kocioł na pellet, z grzejnikami – ok. 4100 zł w budynku w standardzie WT 2021 oraz ok. 3300 zł
  w budynku zgodnym ze standardem „Moje Ciepło”;
• kocioł na kawałki drewna, z grzejnikami – ok. 3400 zł w budynku w standardzie WT 2021 oraz
  ok. 2800 zł w budynku zgodnym ze standardem „Moje Ciepło”;
• pompa ciepła powietrze-woda, z ogrzewaniem podłogowym – ok. 3100 zł w budynku
  w standardzie WT 2021 oraz ok. 2600 zł w budynku zgodnym ze standardem „Moje Ciepło”;
• gruntowa pompa ciepła, z ogrzewaniem podłogowym – ok. 2700 zł w budynku w standardzie
  WT 2021 oraz ok. 2200 zł w budynku zgodnym ze standardem „Moje Ciepło”.

Jak widać, w nowych budynkach pompa ciepła w połączeniu z ogrzewaniem płaszczyznowym (podłogowym lub ściennym) jest zdecydowanie najtańszym rozwiązaniem. Jej pracę może dodatkowo wspomagać instalacja fotowoltaiczna. Wystarczy, że instalacja ta będzie miała moc 3 kWp, by jeszcze obniżyć roczne koszty eksploatacji pompy ciepła:

• przy pompie ciepła powietrze-woda − do ok. 2300 zł w budynku w standardzie WT 2021 oraz
  do 1800 zł w budynku zgodnym ze standardem „Moje Ciepło”;
• przy gruntowej pompie ciepła − do ok. 1900 zł w budynku w standardzie WT 2021 oraz
  do ok. 1400 zł w budynku zgodnym ze standardem „Moje Ciepło”.

Instalacja fotowoltaiczna pozwoli także zredukować ogólny rachunek za zużycie energii elektrycznej
w budynku, głównie dzięki istotnej autokonsumpcji wyprodukowanej przez nią energii. Praca tej instalacji świetnie współgra np. z chłodzeniem budynku w sezonie letnim (funkcja ta może być realizowana przez pompy ciepła z ogrzewaniem podłogowym).

O fotowoltaice warto pomyśleć również w kontekście nowych przepisów. Zgodnie ze znowelizowaną w 2024 r. dyrektywą EPDB, wymóg montażu instalacji fotowoltaicznej na wszystkich nowych domach mieszkalnych ma być wprowadzony najpóźniej do 31 grudnia 2029 r. Dzięki zastosowaniu pompy ciepła i fotowoltaiki w budynku zrealizowanym w standardzie programu „Moje Ciepło”, można osiągnąć docelowy standard energetyczny ZEB – budynku bezemisyjnego z klasą energetyczną A,
co niewątpliwie zwiększy wartość rynkową nieruchomości.

Perspektywa dla kosztów ogrzewania

Kalkulator POBE uwzględnia aktualne ceny energii elektrycznej i paliw. Wiele osób zastanawia się jednak, jakie są perspektywy w zakresie kosztów ogrzewania. Przede wszystkim, pomimo alarmistycznych nagłówków w mediach dotyczących możliwego wzrostu cen energii elektrycznej,
w przyszłym roku możemy się raczej spodziewać utrzymania korzystnych relacji cenowych dla pomp ciepła, a nawet ewentualnego spadku kosztów. Jak zapowiedziała kilka dni temu Minister Klimatu
i Środowiska, na przedłużenie mrożenia cen energii elektrycznej są zabezpieczone środki budżetowe. Jednocześnie zaznaczyła, że ich dalsze mrożenie może nie być konieczne, ponieważ są przesłanki
do obniżania cen rynkowych energii elektrycznej w Polsce, a niektórzy dostawcy już teraz oferują stawki korzystniejsze niż ceny mrożone. To m.in. efekt rosnącego udziału odnawialnych źródeł
w krajowej produkcji energii (obecnie jest to przeciętnie ok. 30%). Zdaniem ekspertów, którzy pracowali nad najnowszym raportemEuropejskiego Centrum Czystego Powietrza (ECAC)− „Pompy ciepła przyjazne dla odbiorców i dla systemu elektroenergetycznego”, pod uwagę powinny być wzięte również takie rozwiązania jak obniżenie VAT na energię elektryczną zużywaną przez pompy ciepła
czy powszechne wprowadzenie taryfy trójstrefowej na wzór taryfy G13, która oferuje odbiorcom zróżnicowanie stawek oraz najwięcej godzin relatywnie taniej energii.

Jak pokazuje kalkulator POBE, przystępne koszty ogrzewania zapewniają również kotły na biomasę,
w tym na pellet. W tym przypadku warto się liczyć z dwiema zmianami. Po pierwsze, z możliwym zaostrzeniem przepisów w zakresie spalania biomasy, odnoszącym się np. do norm jakości powietrza oraz malejącej zdolności lasów do pochłaniania emisji dwutlenku węgla ze spalania biomasy (LULUCF). Po drugie, z uwagi na duży wzrost popytu na pellet oraz ograniczenia w zakresie jego importu i podaży, z prawdopodobnym wzrostem cen pelletu w najbliższych latach, a zatem i z perspektywą wzrostu kosztów tego typu ogrzewania.

Nie unikniemy także podwyżki cen paliw kopalnych, takich jak węgiel czy gaz, przez długi czas mocno dotowanych przez państwo. Od 2027 r. Komisja Europejska planuje obciążać paliwa kopalne zużywane do celów grzewczych w budynkach podatkiem od emisji (ETS2). Może to spowodować wzrost ich cen na poziomie od kilkunastu do nawet kilkudziesięciu procent. Co prawda, jak zadeklarowała Minister Klimatu i Środowiska, Polska będzie zabiegać o wydłużenie tego terminu, jednak – nawet jeśli zyskamy dodatkowy czas na termomodernizację domów, by chronić się przed wzrostem kosztów – użytkowanie kotłów na paliwa kopalne będzie coraz mniej dostępne finansowo.

Dane dotyczące cen nośników energii

Dane dotyczące cen wykorzystane przy aktualizacji kalkulatora kosztów ogrzewania POBE pochodzą
z raportu Polskiego Alarmu Smogowego (PAS) z października 2024 r., przygotowanego przez Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM. Badanie cen paliw stałych zostało przeprowadzone
w październiku 2024 r., z wykorzystaniem techniki typu „mystery calling” – osoby dzwoniące
do składów opału podawały się za klientów planujących zakup.

Raport PAS wskazuje, że w okresie od lipca do października 2024 r. nastąpił niewielki wzrost cen paliw stałych, z wyjątkiem drewna opałowego. Ceny węgla typu orzech oraz ekogroszku wzrosły o 6%, a cena pelletu o 1%. Cena drewna opałowego spadła o 6%. Warto zaznaczyć, że na kształtowanie się cen węgla w najbliższym czasie może mieć znaczący wpływ właśnie ogłoszone przywrócenie norm jakości węgla dla gospodarstw domowych.

Ceny energii elektrycznej i gazu przyjęte do analizy kosztów ogrzewania budynków POBE zostały uśrednione. W przypadku energii elektrycznej uwzględniono popularną dwustrefową i weekendową taryfę energetyczną G12w. W analizie nie wzięto pod uwagę kosztów obsługi urządzeń grzewczych − mają one znaczenie zwłaszcza przy eksploatacji kotłów na paliwo stałe.

Raport Polskiego Alarmu Smogowego dotyczący cen paliw stałych jest dostępny na stronie PAS: https://krakowskialarmsmogowy.pl/wp-content/uploads/2024/11/Raport-%E2%80%93-Ceny-paliw-stalych-%E2%80%93-pazdziernik-2024.pdf

Arkusz kalkulacyjny, umożliwiający wprowadzenie indywidualnych danych do obliczenia kosztów ogrzewania, jest dostępny na stronie POBE: http://pobe.pl/kalkulator-pobe-koszty-ogrzewania-w-typowych-budynkach/

Rys. 1. Koszty ogrzewania typowych budynków jednorodzinnych – IV kwartał 2024. Istniejące budynki – standard budynku bez izolacji, typu „wampir energetyczny”

Rys. 2. Koszty ogrzewania typowych budynków jednorodzinnych – IV kwartał 2024. Istniejące budynki – standard budynku po kompleksowej termomodernizacji z programu „Czyste Powietrze”

Rys. 3. Koszty ogrzewania typowych budynków jednorodzinnych – IV kwartał 2024. Nowe budynki – standard WT 2021

Rys. 4. Koszty ogrzewania typowych budynków jednorodzinnych – IV kwartał 2024. Nowe budynki – standard budynku z programu „Moje Ciepło”.

13 sierpnia 2024 odbyło się webinarium POBE pt.: Koszty ogrzewania w III kwartale 2024 r. oraz aktualne całkowite koszty roczne według VDI 2067 w typowych budynkach jednorodzinnych.

Harmonogram:

10:00-10:20 Koszty ogrzewania w III kwartale 2024 r. w typowych budynkach jednorodzinnych

10:20-10:40 Aktualne całkowite koszty roczne według VDI 2067 w typowych budynkach jednorodzinnych

10:40:11:00 Pytania i odpowiedzi

Materiały:

Link do pobrania prezentacji oraz materiałów: https://app.box.com/s/1vpcb6gls3az2kwfn3at3sb9il8zeblx

Zapis wideo:

Prelegent:

Paweł Lachman – koordynator POBE

Od stycznia 2011 r. pełni funkcję Prezesa Zarządu Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC), stowarzyszenia reprezentującego branżę pomp ciepła w Polsce. Od 2020 r. jest też koordynatorem Porozumienia Branżowego na Rzecz Efektywności Energetycznej POBE, w ramach którego działa obecnie 13 organizacji zaangażowanych w kwestie efektywności energetycznej w budownictwie.
Ma ponad 25-letnie doświadczenie w prowadzeniu szkoleń dla instalatorów i projektantów z branży OZE i techniki grzewczej (pompy ciepła, układy hybrydowe pomp ciepła, termiczne kolektory słoneczne, wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła, systemy hydrauliczne c.o. ogrzewania i ciepłej wody użytkowej). W latach 2011-2012 prowadził kursy certyfikowanego Instalatora OZE w zakresie pomp ciepła „Instal+RES” (Politechnika Krakowska). Od 2014 r. prowadzi kursy dla instalatorów w ramach europejskiego systemu szkoleń i certyfikacji „Eucert” (EHPA i PORT PC). Koordynator i członek zespołu autorskiego branżowych wytycznych PORT PC w zakresie pomp ciepła (cz. 1-8). Jest autorem ponad 60 artykułów branżowych poświęconych OZE i technice grzewczej.
Absolwent Politechniki Krakowskiej, kierunek inżynieria środowiska.

Jest już dostępna najnowsza aktualizacja kalkulatora POBE, która pozwala porównać koszty ogrzewania budynków jednorodzinnych i przygotowania w nich ciepłej wody użytkowej w III kwartale 2023 r. Kalkulator uwzględnia powszechnie stosowane źródła ciepła i systemy grzewcze oraz zróżnicowany standard energetyczny budynków. Podstawą dokonywanej co kwartał aktualizacji są zmieniające się ceny paliw i energii dla gospodarstw domowych.

Jak pokazuje kalkulator POBE, na niedawnej zmianie cen energii elektrycznej i gazu ziemnego dla gospodarstw domowych (wprowadzonej od 1 lipca br.) zdecydowanie skorzystały pompy ciepła. Wyraźnie wzrosła konkurencyjność tej technologii – szczególnie względem kotłów na gaz ziemny, ale także w odniesieniu do kotłów na paliwa stałe, pomimo że ceny węgla, drewna czy granulatu drzewnego (pelletu) pozostają relatywnie niskie.

Różnice w kosztach ogrzewania domu pompą ciepła i gazowym kotłem kondensacyjnym sięgają od 30% w istniejących budynkach do nawet ponad 50% w nowych domach jednorodzinnych.Dodatkowo, przy wykorzystaniu instalacji fotowoltaicznej koszty eksploatacji pompy ciepła można zredukować o dalsze 30-50%, zależnie od mocy instalacji PV, zapotrzebowania budynku na energię cieplną oraz charakterystyki układu z pompą ciepła. Pompa ciepła w nowych, dobrze zaizolowanych domach, a także tych poddanych termomodernizacji to obecnie najtańszy z analizowanych sposobów zaopatrzenia budynku w ciepło. Ponadto to jedyne urządzenie grzewcze, które oprócz funkcji ogrzewania może realizować również funkcję chłodzenia pomieszczeń.

Lepszy standard energetyczny budynku – niższe koszty eksploatacji

Szukając najbardziej korzystnych finansowo rozwiązań grzewczych, trzeba pamiętać, że aktualne ceny paliw i energii elektrycznej to tylko jeden z podstawowych czynników mających wpływ na koszty ogrzewania domu. Kolejnym, niezwykle ważnym, jest standard energetyczny budynku, czyli jego zapotrzebowanie na energię do ogrzewania.

Im lepiej jest zaizolowany dom i mniejsze są w nim straty ciepła, tym mniej energii będzie on potrzebował do zapewnienia w pomieszczeniach odpowiedniej temperatury, niższe będą więc koszty eksploatacji każdego źródła ciepła.

Różnice w kosztach wyraźnie widać w prezentowanych dalej zestawieniach kalkulatora POBE, choć pokazujemy jedynie przykłady dla domu jednorodzinnego o dobrym i bardzo dobrym standardzie energetycznym (WT 2017, WT 2021 i EU 40). Natomiast różnice w zużyciu energii użytkowej na potrzeby centralnego ogrzewania zależnie od standardu energetycznego polskich domów jednorodzinnych ilustruje wykres 1. Warto zwrócić uwagę, że domy z nieodpowiednią izolacją charakteryzują się ponad trzykrotnie większym jej zużyciem niż nowe, zrealizowane w ostatnich latach zgodnie ze standardem Warunków Technicznych 2021.

Niestety w Polsce wiele istniejących budynków ma bardzo niski standard energetyczny. Dlatego ważne jest, aby wymianę źródła ciepła na bardziej nowoczesne i efektywne łączyć w nich z poprawą izolacyjności termicznej budynku. Dopiero takie działanie skutecznie ochroni właścicieli przed wysokimi kosztami ogrzewania i będzie antidotum na postępujący wzrost cen paliw. W ocenie potrzeb budynku może pomóc wykonanie audytu energetycznego, który obecnie jest dofinansowywany w 100% w programie „Czyste Powietrze” – podkreśla Paweł Lachman, koordynator POBE.

Rys. 1. Różnice w zużyciu energii użytkowej na ogrzewanie budynków, liczone w [kWh/rok], zależnie od ich standardu energetycznego. Założono, że powierzchnia ogrzewana wynosi 150 m². Standard WT określa minimalne wymagania rozporządzenia o warunkach technicznych, jakim muszą odpowiadać budynki − w kolejnych latach były one zaostrzane. Obecnie dla nowych budynków obowiązuje standard WT 2021. Standard EU 40 mają budynki energooszczędne, EU 25 niskoenergetyczne, a EU 15 pasywne, przy czym oznaczenie liczbowe określa wielkość zapotrzebowania na energię użytkową w budynku odpowiednio na poziomie: 40, 25 i 15 kWh/m² rocznie

Koszty ogrzewania w III kwartale 2024 r.

Przyjrzyjmy się konkretnym przykładom, jak kształtują się koszty ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej w III kwartale 2024 r. zależnie od zastosowanego rozwiązania grzewczego oraz standardu energetycznego budynku (rys. 2, 3, 4). Do analizy wybraliśmy 150-metrowy dom jednorodzinny zamieszkały przez 4 osoby. Generalnie, jak wynika z wyliczeń kalkulatora POBE, najniższe rachunki za ogrzewanie domu (w ujęciu rocznym) będą płacić właściciele gruntowych pomp ciepła z instalacjami ogrzewania podłogowego. Najwyższe, tradycyjnie − posiadacze kotłów elektrycznych oraz kotłów na olej opałowy. Wyraźnie wzrosły koszty ogrzewania domu gazem ziemnym.

I tak, w przyzwoicie docieplonym domu zgodnie ze standardem WT 2017 roczne koszty eksploatacji najczęściej stosowanych urządzeń grzewczych przykładowo wyniosą:▪ dla gruntowych pomp ciepła − ok. 3,3 tys. zł (ogrzewanie podłogowe) oraz ok. 4,1 tys. zł (grzejniki), a przy wykorzystaniu instalacji fotowoltaicznej o mocy 5 kWp koszty spadną odpowiednio do 1,7 i 2,5 tys. zł;
▪ dla pomp ciepła typu powietrze-woda − ok. 3,8 tys. zł(ogrzewanie podłogowe) oraz ok. 4,9 tys. zł (grzejniki), a po dodaniu instalacji fotowoltaicznej o mocy 5 kWp koszty spadną do 2,3 i 3,3 tys. zł;
▪ dla kotłów na paliwa stałe − ok. 5,3 tys. zł przy zastosowaniu kotła na granulat drzewny (pellet) oraz od 4,1 do 5,4 tys. zł przy kotłach węglowych;
▪ dla kondensacyjnych kotłów na gaz ziemny – od 6,7 do 6,9 tys. zł.

Właściciele nowych domów zrealizowanych w lepszym standardzie energetycznym, zgodnym z WT 2021, mogą liczyć na niższe rachunki. Roczne koszty wyniosą odpowiednio:
▪ dla gruntowych pomp ciepła – ok. 2,5 tys. zł (ogrzewanie podłogowe) oraz 3,1 tys. zł (grzejniki), a przy wykorzystaniu instalacji fotowoltaicznej o mocy 3 kWp koszty spadną do ok. 1,6 i 2,2 tys. zł;
▪ dla pomp ciepła typu powietrze-woda – ok. 2,9 tys. zł(ogrzewanie podłogowe) oraz ok. 3,7 tys. zł (grzejniki), a z fotowoltaiką koszty spadną do ok. 2 i 2,7 tys. zł;
▪ dla kotłów na paliwa stałe – ok. 4 tys. zł przy zastosowaniu kotła na pellet oraz 3-4 tys. zł przy kotłach węglowych;
▪ dla kondensacyjnych kotłów na gaz ziemny – od 5,2 do 5,3 tys. zł.

Rys. 2. Przykładowy roczny koszt ogrzewania istniejącego budynku jednorodzinnego o pow. ogrzewanej 150 m², poddanego termomodernizacji do standardu WT 2017 (EU 80 kWh/(m^{2 ·} rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii i paliw w III kw. 2024 r.

Rys. 3. Przykładowy roczny koszt ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o pow. ogrzewanej 150 m², zrealizowanego w standardzie aktualnych warunków technicznych WT 2021 (EU = 55 kWh/(m^{2 ·} rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w III kw. 2024 r.

Rys. 4. Przykładowy roczny koszt ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o pow. ogrzewanej 150 m², zrealizowanego w standardzie programu „Moje Ciepło” (EU = 40 kWh/(m^{2 ·} rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w III kwartale 2024 r.

Jak widać, standard energetyczny budynku ma istotne przełożenie na koszty ogrzewania w przypadku wszystkich źródeł ciepła, przy czym w nowych i dobrze zaizolowanych budynkach najbardziej opłacalnym rozwiązaniem jest pompa ciepła w każdej konfiguracji, zwłaszcza przy zastosowaniu instalacji fotowoltaicznej. Natomiast w budynkach o zwiększonym zapotrzebowaniu na energię cieplną często dopiero odpowiednia termomodernizacja daje możliwość pełnego wykorzystania atutów nowoczesnych technologii grzewczych, takich jak pompy ciepła. Ich efektywność przy ogrzewaniu pomieszczeń jest bowiem mocno uzależniona od temperatury systemu grzewczego. Istotnie wzrasta, gdy system centralnego ogrzewania może zapewnić komfort termiczny w budynku pracując w niższych zakresach temperatury (np. maksymalnie 55/45^oC). Bardzo ważną kwestią – szczególnie w budynkach starszych, poddawanych modernizacji − jest również staranne zaprojektowanie układu z pompą ciepła oraz prawidłowy dobór i montaż urządzenia.

Koszt przygotowania ciepłej wody użytkowej

Każdorazowo jest on uwzględniany w kalkulatorze POBE. To znacząca pozycja w określaniu zapotrzebowania budynku na ciepło, pomimo że zużycie energii na ten cel jest kilkukrotnie mniejsze niż na ogrzewanie pomieszczeń − ilustruje to rys. 5. W obliczeniach zwykle przyjmuje się, że typowe dzienne zużycie ciepłej wody o temperaturze około 55°C wynosi 40-50 l na osobę. Oznacza to, że do pokrycia rocznego zapotrzebowania na ciepłą wodę dla 4-osobowej rodziny przeciętnie potrzeba od 3 do 4 tys. kWh energii w formie ciepła – niezależnie od powierzchni czy standardu energetycznego budynku. Przy typowej dla pomp ciepła efektywności sezonowej (SCOP) w trakcie przygotowania c.w.u. wynoszącej około 3, urządzenie to będzie zużywać 1000-1330 kWh energii elektrycznej rocznie na przygotowanie ciepłej wody dla 4-osobowej rodziny.

Koszty energii elektrycznej zużywanej przez pompę ciepła na przygotowanie ciepłej wody można jednak zminimalizować − np. w stosunku do zaprezentowanych na rys. 5.

Gdy korzysta się z energetycznej taryfy dwustrefowej, ewentualnie taryfy dynamicznej, ładowanie zasobnika na ciepłą wodę użytkową (podobnie jak bufora ciepła), najlepiej jest dostosować do czasu, w którym obowiązują znacznie niższe stawki za energię elektryczną. Z kolei w budynkach wyposażonych w instalację fotowoltaiczną ładowanie zasobnika powinno się skorelować z produkcją własnej, darmowej energii.

Rys. 5. Przykładowy koszt zaopatrzenia budynku w ciepło przy wykorzystaniu różnych urządzeń grzewczych – uwzględniono udział wydatków na przygotowanie ciepłej wody użytkowej oraz na ogrzewanie budynku

Dane dotyczące cen nośników energii

Dane dotyczące cen paliw stałych wykorzystane przy aktualizacji kalkulatora kosztów ogrzewania POBE pochodzą z raportu Polskiego Alarmu Smogowego (PAS) z 18 lipca 2024 r., przygotowanego przez Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM. Ceny paliw stałych zostały ustalone w badaniu typu „mystery calling” zrealizowanym w składach opału. Kontroli poddano po dwa składy z każdego województwa, zlokalizowane w różnych miejscowościach – w całej Polsce 32 składy opału.

W raporcie PAS analizowano m.in. ceny granulatu węglowego, tzw. ekogroszku, zaznaczając, że z uwagi na politykę cenową Polskiej Grupy Górniczej, oferta jest obecnie bardzo korzystna. O różnicach cen dla poszczególnych odbiorców w Polsce decydują koszty transportu do punktów sprzedażowych Kwalifikowanych Dostawców Węgla, które różnią się zależnie od odległości.

W przypadku pelletu u danego dystrybutora brano pod uwagę najtańsze w jego ofercie certyfikowane paliwo w klasie A1. W analizie uwzględniono wyłącznie pellet oferowany z gratisowym transportem do 10 km.

Najtrudniejsza do oszacowania była dynamika zmian cen drewna opałowego, ponieważ wykazuje ono znaczną rozpiętość cenową, a jego dostępność i jakość istotnie uzależnione są od sezonu. Analizowano ceny suchego buka lub dębu.

Jeśli chodzi o ceny energii elektrycznej i gazu ziemnego, to w zaprezentowanych zestawieniach kalkulatora POBE pod uwagę wzięte są nowe taryfy za energię elektryczną – na przykładzie uśrednionych cen w taryfie weekendowej, dwuprzedziałowej G12w, oraz nowe taryfy gazowe na II połowę 2024 r. zatwierdzone przez prezesa URE. W przypadku energii elektrycznej nie uwzględniono kosztów stałych, niezależnych od zużycia energii elektrycznej, ponieważ instalacja elektryczna jest standardem w każdym budynku, a więc i tak trzeba je ponosić.

Warto zaznaczyć, że na naszym rynku występują obecnie wyraźne rozbieżności cen zarówno w odniesieniu do energii elektrycznej, jak i paliw stałych (tabela 1). W obliczeniach przyjęto ceny uśrednione (tzw. średnia obcięta).

Tabela 1. Przykładowe różnice cen energii elektrycznej i paliw stałych zależnie od dostawcy/punktu sprzedaży (ceny brutto)

Link do kalkulatora POBE: https://pobe.pl/kalkulator-pobe-koszty-ogrzewania-w-typowych-budynkach/

22 kwietnia br. sygnatariusze Porozumienia Branżowego na Rzecz Efektywności Energetycznej (POBE), reprezentujący 13 organizacji z polskiego sektora budowlanego, wystosowali do polskich władz list otwarty w sprawie programu „Czyste Powietrze”. To wyraz narastających obaw przedstawicieli branży o przyszłość i efektywność tego programu, a tym samym skuteczną kontynuację działań wspierających termomodernizację budynków jednorodzinnych w Polsce. Niepokój budzi zwłaszcza istotne ograniczenie środków finansowych na ten cel oraz brak kompleksowej strategii finansowania i realizacji programu „Czyste Powietrze” do 2029 r.
Według szacunków POBE, środki finansowe na program mogą się skończyć w niespełna rok.

Program „Czyste Powietrze” został zainicjowany w 2018 r. z budżetem 103 mld zł i perspektywą kontynuacji do 2029 r. Po 6 latach od jego uruchomienia warto dostrzec, że mimo istotnych ograniczeń w finansowaniu, zaczyna przynosić wymierne rezultaty w termomodernizacji budynków jednorodzinnych. Zgodnie z założeniami, przyczynia się do znaczącej poprawy jakości powietrza w Polsce, ograniczając emisję zanieczyszczeń z budynków. Cieszy się też dużym uznaniem beneficjentów, co m.in. potwierdza rosnąca liczba wniosków o dofinansowanie czy też wyniki rankingu gmin „Czystego Powietrza”, przedstawione niedawno przez Polski Alarm Smogowy.

Daje to mocne podstawy nie tylko do kontynuacji, ale wręcz do wzmocnienia programu „Czyste Powietrze”, tym bardziej że w obszarze termomodernizacji domów jednorodzinnych w Polsce do zrobienia wciąż pozostaje bardzo wiele. Wystarczy wspomnieć, że około 30 procent tych budynków to tzw. wampiry energetyczne, bez ocieplenia ścian zewnętrznych.

Wyzwania w realizacji programu Czyste Powietrze

Organizacje tworzące POBE od lat są mocno zaangażowane w popularyzację programu „Czyste Powietrze”, przy czym wielokrotnie wskazywały na potrzebę dokonania w nim pewnych zmian. Szczególnie wspierają bowiem ideę kompleksowej termomodernizacji domów jednorodzinnych, zachęcając, by w realizowanych inwestycjach każdorazowo spójnie łączyć działania na rzecz poprawy izolacyjności termicznej przegród budynku z wymianą urządzeń grzewczych. To zapewnia przedsięwzięciom termomodernizacyjnym najlepsze, bo skumulowane efekty – zarówno środowiskowe, jak i w zakresie efektywności energetycznej budynków.

Szansę na przeprowadzenie korzystnej reformy „Czystego Powietrza” dawały niedawne zmiany na szczeblu politycznym i odblokowanie środków z Krajowego Planu Odbudowy. Organizacje POBE oczekiwały, że nastąpi zintensyfikowanie działań w zakresie termomodernizacji budynków jednorodzinnych, m.in. poprzez:

• zwiększenie budżetu programu „Czyste Powietrze”,
• wyraźne ukierunkowanie na kompleksową termomodernizację,
• umożliwienie dotarcia programu do jeszcze szerszego grona beneficjentów.

Niestety, dziś obserwujemy działania przeciwne – zamiast wzmocnienia programu „Czyste Powietrze”, widzimy ryzyko ograniczenia środków finansowych oraz braku strategii finansowania tej inicjatywy w kolejnych latach.

Środki finansowe mogą się skończyć w niecały rok

Według ostatnich informacji przekazanych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, na realizację programu „Czyste Powietrze” przeznaczono środki z programu FEnIKS w kwocie 6,4 mld zł. Mają one wystarczyć na okres 2 lat oraz przeprowadzenie termomodernizacji w blisko 100 tys. domów jednorodzinnych i wymianę 111 tys. źródeł ciepła. Jak podkreśla POBE, zabezpieczenie środków w podanej kwocie jest zdecydowanie niewystarczające. Wystarczy odnieść podane liczby do obecnego poziomu zainteresowania programem. Szacunki wskazują, że liczba wniosków o dofinansowanie w ramach „Czystego Powietrza” przekracza już 200 tys. rocznie.

Zdaniem POBE, dostępne dla programu „Czyste Powietrze” zasoby finansowe w kwocie 6,4 mld zł zostaną wyczerpane w niespełna rok, a to grozi znacznym spowolnieniem tempa termomodernizacji oraz wymiany źródeł ciepła w budynkach jednorodzinnych.

O co postuluje branża?

Mocno ograniczona pula środków na realizację programu „Czyste Powietrze” to nie jedyne zagrożenie dla sprawnej kontynuacji działań związanych z termomodernizacją budynków jednorodzinnych w Polsce. Dlatego POBE postuluje do polskich władz o pakiet działań, oczekując:

• kontynuacji programu „Czyste Powietrze” do 2029 r. z zapewnieniem jego pełnego finansowania (program wystartował z docelowym budżetem 103 mld zł);
• opracowania kompleksowej strategii finansowania programu na najbliższych 5 lat z uwzględnieniem dodatkowych źródeł finansowania takich jak środki z KPO czy ETS;
• przygotowania długoterminowej strategii termomodernizacji budynków jednorodzinnych w Polsce uwzględniającej ich głęboką termomodernizację;
• jasnych i spójnych informacji na temat planowanych zmian w programie „Czyste Powietrze” oraz strategii jego dalszej realizacji;
• powszechnej kampanii informacyjnej zachęcającej do kompleksowej termomodernizacji budynków;
• rozważenia możliwości współpracy z branżą budowlaną na rzecz zintensyfikowania niezbędnych działań termomodernizacyjnych.

Organizacje tworzące POBE deklarują przy tym pełną gotowość do podjęcia merytorycznej współpracy z odnośnymi ministerstwami i innymi agendami rządowymi przy modyfikacji programu „Czyste Powietrze”, zapewniając także swoje wsparcie w popularyzacji działań, które służą poprawie standardu energetycznego budynków jednorodzinnych w Polsce.

List otwarty POBE został przesłany do pani Minister Pauliny Henning-Kloski w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, pani Minister Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej oraz pana Ministra Andrzeja Domańskiego w Ministerstwie Finansów.

List otwarty POBE do pobrania pod linkiem: TUTAJ

30 stycznia 2024, podczas Targów BUDMA odbył się panel dyskusyjny organizowany przez Polską Izbę Budownictwa. Podjęte zagadnienia były związane z termomodernizacją i możliwościami jej finansowania.

PROGRAM WYDARZENIA
Godz. 14:00-17:00, Pawilon 3A, Scena Główna, Międzynarodowe Targi Poznańskie, Targi BUDMA, Głogowska 14

Panel składał się z dwóch bloków tematycznych:

I blok tematyczny: Kompleksowa termomodernizacja – jak branża budowlana wspiera program “Czyste Powietrze”

Zapis wideo:

Prelegenci:
Paweł Mirowski – Zastępca Prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Krzysztof Bastian – Ekspert Banku Światowego
Szymon Firlag – Prezes Związku Pracodawców Producentów Materiałów dla Budownictwa
Janusz Komurkiewicz – Prezes Związku Polskie Okna i Drzwi
Paweł Lachman – Koordynator Porozumienia Branżowego na Rzecz Efektywności Energetycznej

Zagadnienia:
Jaka jest rola organizacji branżowych i firm w prawidłowym promowaniu programów wsparcia termomodernizacji?
Przykłady skutecznych działań w promocji kompleksowej termomodernizacji budynków jednorodzinnych.
Co się zmieniło w programie „Czyste Powietrze” w efekcie współpracy branży z obszaru techniki budynkowej z NFOŚiGW?
Jakie są największe wyzwania dla branży w zakresie wsparcia kompleksowej termomodernizacji na 2024 rok?

II blok tematyczny: Setki miliardów złotych na termomodernizację budynków, źródła finansowania, nowa perspektywa unijna (KPO, Social Climate Fund, ETS II)

Zapis wideo:

Prelegenci:
Jacek Tomczak – Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
Izabela Zygmunt – Specjalistka ds. Semestru Europejskiego i Europejskiego Zielonego Ładu w Przedstawicielstwie Komisji Europejskiej w Warszawie
Ludomir Duda – Doktor nauk chemicznych, termodynamik, pionier budownictwa ekologicznego, założyciel i pierwszy prezes Fundacji Poszanowania Energii oraz Narodowej Agencji Poszanowania Energii, Wiceprezes Polskiego Klubu Kogeneracji
Dariusz Koc – Dyrektor Departamentu Transformacji Energetycznej – Krajowa Agencja Poszanowania Energii
Aleksander Śniegocki – Prezes, Kierownik ds. analiz ekonomicznych – Instytut Reform

Zagadnienia:
Polska ma dostęp do największych w historii transferów pieniężnych na cele termomodernizacyjne, co stanowi wielką szansę na transformację tkanki mieszkaniowej, zmniejszenie zależności kraju od importu paliw, umocnienie pozycji Polski jako eksportera materiałów budowlanych, redukcję ubóstwa energetycznego oraz spełnienie wymagań porozumień klimatycznych. Jakie są związane z tym możliwości, wyzwania i zagrożenia?

Organizator: Polska Izba Budownictwa

Polska stoi dziś przed ogromnymi wyzwaniami związanymi z transformacją energetyczną i realizacją celów Europejskiego Zielonego Ładu. Spośród wielu różnych dziedzin gospodarki to właśnie sektor budownictwa ma tu do odegrania jedną z najważniejszych ról, potrzebuje jednak szybkich, zdecydowanych i skoordynowanych działań. Ich gwarantem może być odrębny, silny resort budownictwa i mieszkalnictwa w nowym polskim rządzie. Dlatego też ideę utworzenia takiego ministerstwa mocno popiera Porozumienie Branżowe na Rzecz Efektywności Energetycznej POBE, w ramach którego współpracuje 13 organizacji reprezentujących branżę budowlaną w obszarach związanych z efektywnością energetyczną budynków.

Środowiska branżowe i akademickie popierają ideę odrębnego resortu budownictwa

6 listopada br. Polska Izba Inżynierów Budownictwa opublikowała apel o utworzenie nowego ministerstwa odpowiedzialnego za sektor polskiego budownictwa. Zaznaczyła w nim m.in., że włączenie tego sektora w 2021 r. do Ministerstwa Rozwoju i Technologii oraz dodatkowo rozproszenie kompetencji po kilku innych resortach spowodowało marginalizację budownictwa. Doprowadziło też do chaosu legislacyjnego i istotnego osłabienia, m.in. pod względem organizacyjnym i finansowym, jednej z największych gałęzi polskiej gospodarki.

Kilka dni później, 9 listopada br., wspólny apel o utworzenie Ministerstwa Budownictwa w nowym polskim rządzie wystosowali rektorzy kilku uczelni technicznych: Politechniki Białostockiej, Politechniki Gdańskiej, Politechniki Krakowskiej i Politechniki Rzeszowskiej, uznając, że jest ono niezbędne dla właściwego funkcjonowania tego sektora.

Ideę powołania odrębnego resortu odpowiedzialnego za kwestie budownictwa i mieszkalnictwa w nowym polskim rządzie szeroko poparły także inne środowiska związane z branżą budowlaną. Wśród nich jest 13 organizacji zrzeszonych w ramach Porozumienia Branżowego na Rzecz Efektywności Energetycznej POBE. Organizacje POBE zwracają szczególną uwagę na rolę, jaką mógłby odegrać nowy resort w osiągnięciu przez Polskę celów związanych z efektywnością energetyczną i zrównoważonym rozwojem.

Efektywność energetyczna, OZE i zrównoważony rozwój urbanistyczny

O tym, jak ważne i pilne – w kontekście poprawy jakości powietrza, ograniczenia zmian klimatycznych czy redukcji zużycia paliw kopalnych i energii – jest podjęcie odpowiednich działań właśnie w obszarze budownictwa przekonują podstawowe dane. Jak zauważa Paweł Lachman, koordynator POBE − Sektor budynków odpowiada dziś w Polsce za 38% emisji gazów cieplarnianych, a nasze budynki konsumują około 41% ogólnie zużywanej energii pierwotnej, wliczając w to cały ich cykl życia. Poprawa ich efektywności energetycznej, poprzez stosowanie wysokich standardów izolacji cieplnej, nowoczesnych systemów ogrzewania i chłodzenia oraz wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych, jest więc kluczowa dla ogólnej redukcji zużycia energii i emisji gazów cieplarnianych.
Komisja Europejska przewiduje, że nowe budynki mieszkalne powinny być wolne od emisji CO₂ od 2028 r. To jedno z największych wyzwań dla wielu krajów UE, z którym w Polsce powinien się kompleksowo zmierzyć silny resort budownictwa. 

Ważnym wyzwaniem w obszarze budownictwa jest również integracja technologii OZE, takich jak panele słoneczne i pompy ciepła, która powinna służyć znaczącemu zwiększeniu udziału odnawialnych źródeł energii w krajowym miksie energetycznym. W ramach dyrektywy RED III wyznaczony jest cel udziału OZE w budynkach na poziomie 49% do 2030 r.

Warto też zaznaczyć, że zarówno Europejski Zielony Ład, jak i Strategia Fala Renowacji stawiają na zrównoważony rozwój urbanistyczny, m.in. poprzez tworzenie inteligentnych miast (smart city), realizujących ideę efektywności energetycznej i minimalizacji potrzeb w zakresie transportu. Tu również potrzebne są kompleksowe działania koordynowane w obrębie jednego resortu.

Kolejną kwestią istotną przy realizacji celów zrównoważonego rozwoju w obszarze budownictwa jest wykorzystanie odpowiednich materiałów budowlanych – o niskim śladzie węglowym, które można poddać recyklingowi.

Zadbajmy o ład prawny, nie opóźniajmy wdrażania regulacji

Powodzenie wszystkich tych działań w dużej mierze zależy od wdrażania odpowiednich regulacji i standardów budowlanych na poziomie krajowym, przy jednoczesnym zapewnieniu ładu legislacyjnego i pewności co do kształtu nowych regulacji. Dziś w Polsce tego brakuje. Przepisy i prawo budowlane znacząco odstają od rynku i nie nadążają za nowymi technologiami. Nowy resort budownictwa mógłby więc dokonać wyczekiwanych i niezbędnych zmian w tym zakresie, nie tylko z korzyścią dla budownictwa, ale i całej polskiej gospodarki.

Wiemy już, że realizacja celów Europejskiego Zielonego Ładu będzie wspierana przez rygorystyczne normy w zakresie efektywności energetycznej, ponieważ ich wprowadzenie zostało zapowiedziane przez Komisję Europejską m.in. przy ogłaszaniu planu REPowerEU, a docelowy kształt jest szeroko konsultowany. W najbliższych latach planowane jest m.in. wdrożenie znowelizowanej dyrektywy dotyczącej efektywności energetycznej budynków (EPBD). Warto odnotować, że poprzednia wersja dyrektywy z 2018 r. nie została jeszcze w Polsce zaimplementowana, przez co jesteśmy ostatnim krajem w UE, który nie wprowadził klas energetycznych dla budynków.

Potrzebujemy innowacji i fachowców

Ważnym obszarem zainteresowania przyszłego resortu powinny być również innowacje w budownictwie. Rozwój technologii i innowacyjnych rozwiązań, np. inteligentnych systemów zarządzania energią lub systemów jej magazynowania, przyspiesza transformację energetyczną. Innowacje są jednak kosztowne, potrzebne są więc dobre i spójne rozwiązania systemowe wspierające rozwój.

Niezbędne jest także zintegrowanie działań w obszarze nauki, kształcenia zawodowego i produkcji na rzecz rozwoju i transformacji szeroko pojętego budownictwa. Działania te w szczególności powinny obejmować kształcenie kadr dla branży budowlanej na wszystkich poziomach edukacyjnych, od szkolnictwa zawodowego po wyższe. To również kluczowe zadanie tego resortu.

Nowy resort strażnikiem zmian

Polski sektor budynków i mieszkalnictwa ma ogromny potencjał w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych i osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju. Wystarczy zapewnić mu odpowiednie warunki transformacji i rozwoju. Nowy resort budownictwa mógłby stać na straży tych zmian, koordynując działania i strategie na rzecz efektywniejszego, czystszego i bardziej innowacyjnego sektora budowlanego.