Link do uproszczonego kalkulatora POBE przez Polski Alarm Smogowy: TUTAJ
Budynek istniejący w standardzie EU 140
Rys. 1. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, o niskimstandardzie energetycznym (EU 140 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kw. 2026 r.
Budynek istniejący w standardzie EU 80
Rys. 2. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², o zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania EU 80 kWh/(m²·rok), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r.
Rys. 3. Przykładowe roczne koszty zaopatrzenia w ciepło budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², o zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania EU 80 kWh/(m²·rok), z podziałem na koszty przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny oraz koszty ogrzewania pomieszczeń. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r.
Nowy budynek w standardzie WT 2021
Rys. 4. Przykładowe roczne koszty ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, zrealizowanego zgodnie z minimum wymogów Warunków Technicznych 2021 (EU = 55 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r..
Nowy budynek w standardzie EU 30
Rys. 5. Przykładowe roczne koszty ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, zrealizowanego w nowym standardzie branżowym EU 30 (EU = 30 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r.
Stare dane klimatyczne zawyżają zapotrzebowanie na ciepło nawet o 30%
Rys. 6. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², o zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania EU 80 kWh/(m²·rok): porównanie kosztów przy nominalnym zapotrzebowaniu na energię do ogrzewania oraz po redukcji tego zapotrzebowania o 30%. Analiza oparta jest na obowiązującej metodologii oraz na porównaniu danych klimatycznych z lat 1971–2000 i 2001–2020. W obliczeniach uwzględniono koszty energii w II kwartale 2026 r.
Dom niemal bez rachunków za energię, ogrzewanie i ciepłą wodę przestaje być futurystyczną wizją. Podczas XIV Kongresu PORT PC zaprezentowana zostanie koncepcja budynku, który może stać się praktycznym standardem w Polsce – zgodnym z wymaganiami Unii Europejskiej po 2030 r. i gotowym do współpracy z nowoczesnym systemem energetycznym. Odpowiedzią jest „Dom bez rachunków 2.0”: gotowy, zoptymalizowany model domu jednorodzinnego w standardzie energetycznym EU30, stworzony z myślą o polskich warunkach i prowadzący wprost do unijnej koncepcji budynków bezemisyjnych ZEB.
Dom niemal bez rachunków za energię, ogrzewanie i ciepłą wodę przestaje być futurystyczną wizją. Podczas XIV Kongresu PORT PC zaprezentowana zostanie koncepcja budynku, który może stać się praktycznym standardem w Polsce – zgodnym z wymaganiami Unii Europejskiej po 2030 r. i gotowym do współpracy z nowoczesnym systemem energetycznym. Odpowiedzią jest „Dom bez rachunków 2.0”: gotowy, zoptymalizowany model domu jednorodzinnego w standardzie energetycznym EU30, stworzony z myślą o polskich warunkach i prowadzący wprost do unijnej koncepcji budynków bezemisyjnych ZEB.
Koncepcja „Domu bez rachunków 2.0” będzie jednym z głównych tematów XIV Kongresu PORT PC, który odbędzie się 17–18 czerwca w Mszczonowie. Tegoroczne wydarzenie to również okazja do świętowania jubileuszu 15-lecia Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła. Wśród wiodących tematów Kongresu znajdą się: rewolucja elektrotechnologiczna, integracja systemowa, nowe strategie UE dotyczące elektryfikacji budynków oraz praktyczne zastosowania pomp ciepła w nowoczesnym systemie energetycznym.
Kluczowe raporty i strategie
Punktem wyjścia Kongresu PORT PC będzie premiera polskiej wersji raportu EMBER „Electrotech Revolution”, opublikowanego jesienią ubiegłego roku. Raport ten przekonuje, że dziś w transformacji energetycznej nie chodzi już tylko o zastępowanie jednego paliwa innym, ale o wdrażanie pakietu znacznie bardziej efektywnych technologii elektrycznych. Pompy ciepła, samochody elektryczne, fotowoltaika, magazyny energii i inteligentne zarządzanie energią, funkcjonując jako spójny system, stały się fundamentem nowej rewolucji przemysłowej.
Do raportu EMBER odniosą się m.in. przedstawiciele Polskich Sieci Elektroenergetycznych, którzy zaprezentują najnowsze kierunki rozwoju KSE w kontekście elektryfikacji ogrzewania i przekształceń w polskim systemie energetycznym. Poznamy też stanowisko Banku Światowego, którego reprezentant, nawiązując do Krajowego Raportu Klimatyczno-Rozwojowego (CCDR) dla Polski, omówi kwestie przyszłej integracji budynków z systemem energetycznym.
Kolejna sesja będzie mieć postać debaty poświęconej dwóm nowym i niezwykle ważnym dla branży strategiom Komisji Europejskiej – strategii elektryfikacji (Electrification Action Plan) oraz strategii ogrzewania i chłodzenia (Heating and Cooling Strategy). Prace nad tymi dokumentami będą sfinalizowane w najbliższych tygodniach. W obu pompom ciepła przypisuje się zasadniczą rolę, a stawką jest bezpieczeństwo energetyczne oraz konkurencyjność gospodarki. Temat niezwykle ważny i aktualny, zwłaszcza w obliczu kolejnego kryzysu geopolitycznego wpływającego na ceny paliw i bezpieczeństwo energetyczne Europy.
Od „Domu bez rachunków 2.0” do standardu ZEB
Dobrą receptą na bezpieczeństwo energetyczne w wymiarze indywidualnym jest koncepcja „Domu bez rachunków 2.0”, którą zaprezentujemy podczas kolejnych wystąpień. To gotowy model domu jednorodzinnego odpowiadający klasie energetycznej A lub A+, pokazujący jak w skali takiego budynku wdrożyć integrację systemową. Niskie zapotrzebowanie na energię użytkową (EU30) jest w nim powiązane z optymalnym wykorzystaniem pompy ciepła, fotowoltaiki, magazynu energii, samochodu elektrycznego i inteligentnego sterowania, przy czym – co ważne – projekt jest rozwojowy, dając możliwość etapowania działań inwestycyjnych. Efekt to minimalizacja kosztów energii, harmonijna współpraca z siecią elektroenergetyczną i aktywne uczestnictwo w nowoczesnym systemie energetycznym. Docelowo taki budynek będzie w pełni zgodny z nowym standardem unijnym ZEB.
Szerzej porozmawiamy również o perspektywach domowych magazynów energii, współpracy z samochodem elektrycznym, a także o przyszłości programów „Mój Prąd” i „Moje Ciepło”.
Cztery fora dla czterech obszarów inwestycyjnych
W drugim dniu Kongresu PORT PC przyjrzymy się praktycznym zastosowaniom pomp ciepła w różnego typu obiektach. Fora tematyczne będą poświęcone kolejno:
geotermii niskotemperaturowej i gruntowym pompom ciepła,
inwestycjom w ciepłownictwie i przemyśle przy wykorzystaniu pomp ciepła dużej mocy,
rozwiązaniom dla domów jednorodzinnych zgodnym z koncepcją integracji systemowej w „Domu bez rachunków 2.0”,
zastosowaniom pomp ciepła w budynkach wielorodzinnych i komercyjnych.
Jubileusz 15-lecia i specjalne nagrody
Tegoroczny Kongres zbiega się z 15 rocznicą działalności PORT PC. W programie przewidzieliśmy więc wręczenie specjalnych wyróżnień związanych z tym jubileuszem oraz Galę 15-lecia PORT PC. Zdobywcę jubileuszowej statuetki tradycyjnie poznamy podczas otwarcia Kongresu. Naszych członków i sympatyków serdecznie natomiast zapraszamy na Galę, która odbędzie się wieczorem, po zakończeniu pierwszego dnia Kongresu.
Konferencja Branżowego Centrum Umiejętności w Krzeszowicach
Wydarzeniem, do udziału w którym również gorąco zachęcamy, jest Konferencja Branżowego Centrum Umiejętności w Krzeszowicach zaplanowana 18 czerwca, tuż po zakończeniu Kongresu. PORT PC, we współpracy z lokalnymi władzami, jest jednym z twórców tego bardzo nowoczesnego i świetnie wyposażonego centrum szkoleniowego. Będą w nim prowadzone zajęcia z zakresu energetyki odnawialnej − pompy ciepła i geotermia płytka, przy czym program uwzględnia zarówno kształcenie młodzieży, jak i osób dorosłych, które chcą podnieść swoje kwalifikacje, w tym nauczycieli kształcenia zawodowego.
Niedawne uruchomienie tej placówki to szczególne uhonorowanie 15-lecia działalności PORT PC.
O kosztach ogrzewania decyduje głównie standard energetyczny budynku.
Nowe zestawienie kosztów ogrzewania budynków za II kwartał 2026 r. przygotowane przez POBE pokazuje, że dyskusja o tym, ile zapłacimy za ciepło nie może sprowadzać się wyłącznie do cen paliw i energii. Kluczowe znaczenie ma przede wszystkim standard energetyczny budynku, a dopiero w drugiej kolejności sam wybór źródła ciepła. Wyraźnie to widać przy porównaniu wykresów z kosztami ogrzewania, które przedstawiamy dla czterech różnych poziomów zapotrzebowania budynku jednorodzinnego na energię do ogrzewania pomieszczeń.
Jaki standard dla starszego, a jaki dla nowego budynku?
Do naszej analizy wybraliśmy cztery poziomy energetyczne, które mogą charakteryzować typowy dom jednorodzinny o powierzchni 150 m², użytkowany przez czteroosobową rodzinę korzystającą z ciepłej wody użytkowej. Dwa z nich odpowiadają progom energetycznym stosowanym dziś w programie „Czyste Powietrze” dla budynków istniejących – jest to standard EU 140 i EU 80. Dwa kolejne odnoszą się do nowych budynków − zrealizowanych zgodnie z minimalnymi wymogami aktualnych Warunków Technicznych (WT 2021) oraz w standardzie podwyższonym EU 30. Taki układ pozwala oddzielić logikę modernizacji budynków istniejących od standardów projektowych stosowanych przy nowych domach jednorodzinnych.
W przypadku starszych budynków celowo bierzemy pod uwagę poziomy zapotrzebowania na energię użytkową do ogrzewania EU 80 oraz EU 140. W programie „Czyste Powietrze” przyjęto bowiem, że budynki charakteryzujące się wartością EU poniżej 80 kWh/(m²·rok) mają relatywnie dobry standard energetyczny i ograniczono dla nich wsparcie praktycznie tylko do samej wymiany nieefektywnego źródła ciepła. Z kolei dla budynków w przedziale EU 80-140 kWh/(m²·rok) program zakłada już możliwość termomodernizacji – łącznie z wymianą nieefektywnego źródła ciepła albo bez wymiany, jeśli w domu jest efektywne źródło ciepła. Najszerszy zakres modernizacji (i dofinansowań) przewidziany jest dla budynków o wskaźniku powyżej 140 kWh/(m²·rok), przy czym termomodernizacja odgrywa tu rolę kluczową. W tym kontekście poziomy zużycia ciepła EU 80 i EU 140 są ważnymi punktami odniesienia dla oceny opłacalności modernizacji budynków istniejących, a nie tylko samej wymiany źródła ciepła.
Standardy WT 2021 i EU 30 pokazują natomiast sytuację nowych budynków − a więc nie termomodernizację domu istniejącego, lecz wpływ wyższego standardu projektowego na późniejsze rachunki za ogrzewanie. EU 30 to nowy standard branżowy dla współczesnych domów jednorodzinnych w Polsce o bardzo niskim zapotrzebowaniu na energię. Wspiera on realizację budynków zgodnych z kierunkiem ZEB (czyli budynków zeroemisyjnych wg dyrektywy EPBD z 2024 r.), zapewniając niskie koszty eksploatacji przy optymalizacji kosztów inwestycji. Premiera standardu EU 30 odbyła się 5 lutego 2026 r. podczas targów BUDMA.
Budynek istniejący w standardzie EU 140
Rys. 1. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, o niskimstandardzie energetycznym (EU 140 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kw. 2026 r.
Zgodnie z zasadami programu „Czyste Powietrze”, w budynkach o zapotrzebowaniu na energię powyżej 140 kWh/(m²·rok) przedsięwzięcie powinno doprowadzić do obniżenia tego wskaźnika do poziomu nie wyższego niż 140 kWh/(m²·rok) oraz do zmniejszenia zużycia energii co najmniej o 40%. Oznacza to, że w tej grupie budynków program wspiera przede wszystkim kompleksową modernizację, a nie tylko samą wymianę źródła ciepła; wymiana źródła jest potrzebna wtedy, gdy istniejące źródło nie jest efektywne.
W budynkach o tak niskim standardzie energetycznym dowolne zastosowane źródło ciepła będzie generować relatywnie wysokie koszty ogrzewania. Ilustruje to wykres na rys. 1 dotyczący istniejącego budynku w standardzie EU 140 kWh/(m²·rok). Koszty ogrzewania są w nim nawet o 60 proc. wyższe niż dla standardu EU 80, który stanowi kolejną pozycję w naszym zestawieniu. Według analiz POBE, roczne wydatki na ogrzewanie i przygotowanie ciepłej wody użytkowej wynoszą obecnie w takim domu około 8070 zł dla pompy ciepła powietrze-woda współpracującej z grzejnikami, około 6120 zł dla pompy ciepła powietrze-woda z ogrzewaniem podłogowym, około 6750 zł dla gruntowej pompy ciepła z grzejnikami oraz około 5170 zł dla gruntowej pompy ciepła z ogrzewaniem podłogowym. Dla porównania: roczny koszt ogrzewania i przygotowania c.w.u. dla kotła gazowego kondensacyjnego wynosi około 9960 zł przy zastosowanych grzejnikach i 9600 zł przy podłogówce, dla kotła na pelet drzewny około 11 890 zł, dla kotła na olej opałowy około 14 200 zł, a dla kotła elektrycznego około 17 730 zł.
Budynek istniejący w standardzie EU 80
Rys. 2. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², o zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania EU 80 kWh/(m²·rok), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r.
Najniższy próg energetyczny z programu „Czyste Powietrze”, czyli EU 80 kWh/(m²·rok), to wartość, poniżej której nie jest przewidziane dofinansowanie do termomodernizacji budynku. Jest to również maksymalny poziom zapotrzebowania na energię użytkową, do jakiego muszą zejść budynki z przedziału EU 80-140 kWh/(m²·rok), gdy korzysta się z dofinansowania na ich termomodernizację. Jednocześnie, podobnie jak poprzednio, musi być spełniony warunek redukcji tego zapotrzebowania o 40 proc.
Koszty zaopatrzenia w ciepło budynku istniejącego w standardzie EU 80 kWh/(m²·rok) przedstawia wykres na rys. 2. W tym wariancie roczny koszt ogrzewania i c.w.u. wynosi około 5040 zł dla pompy ciepła powietrze-woda z grzejnikami, około 3940 zł dla pompy ciepła powietrze-woda z ogrzewaniem podłogowym, około 4240 zł dla gruntowej pompy ciepła z grzejnikami i około 3330 zł dla gruntowej pompy ciepła z podłogówką. Z kolei dla kotła gazowego kondensacyjnego to około 6510 zł przy grzejnikach i 6280 zł przy podłogówce, dla kotła na pelet drzewny około 7340 zł, dla olejowego około 8780 zł, a dla kotła elektrycznego około 10 910 zł rocznie.
Rys. 3. Przykładowe roczne koszty zaopatrzenia w ciepło budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², o zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania EU 80 kWh/(m²·rok), z podziałem na koszty przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny oraz koszty ogrzewania pomieszczeń. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r.
Przyjrzyjmy się także kolejnemu wykresowi, na rys. 3. Pokazuje on szczegółowe rozbicie rocznych kosztów w budynku istniejącym o standardzie EU 80 kWh/(m²·rok) na dwa składniki: koszty ogrzewania pomieszczeń oraz koszty przygotowania ciepłej wody użytkowej. To ważne uzupełnienie wykresu 2, ponieważ pokazuje, że o różnicach między technologiami grzewczymi decydują przede wszystkim koszty ogrzewania pomieszczeń, natomiast wydatki na c.w.u. dla różnych źródeł ciepła są znacznie bardziej zbliżone.
W przypadku pomp ciepła roczne koszty ciepłej wody użytkowej wynoszą 890-1010 zł rocznie, natomiast koszty ogrzewania budynku mieszczą się w przedziale od około 2440 zł do 4030 zł. Najniższe łączne roczne koszty ogrzewania osiąga gruntowa pompa ciepła współpracująca z ogrzewaniem podłogowym − około 890 zł dla c.w.u. i 2440 zł dla ogrzewania. Dla pompy ciepła powietrze-woda z ogrzewaniem podłogowym jest to odpowiednio około 1010 zł i 2930 zł, a dla wariantu z grzejnikami około 1010 zł i 4030 zł.
Dla kondensacyjnych kotłów na gaz ziemny koszty przygotowania c.w.u. wynoszą około 1160 zł rocznie, ale koszty samego ogrzewania budynku są już wyraźnie wyższe − około 5120 zł dla instalacji podłogowej i około 5350 zł dla instalacji grzejnikowej. W przypadku kotła na pelet drzewny koszty te wynoszą odpowiednio około 1280 zł dla c.w.u. i około 6060 zł dla ogrzewania, a przy oleju opałowym około 1550 zł i 7230 zł.
Wykres 3 bardzo dobrze pokazuje, że w budynku o standardzie EU 80 największe różnice między technologiami, jeśli chodzi o wysokość rachunków za ciepło wynikają z kosztów ogrzewania pomieszczeń. To właśnie dlatego w analizie opłacalności systemu grzewczego kluczowe znaczenie ma nie tylko cena paliwa czy energii, ale także sprawność całego układu, rodzaj instalacji odbiorczej i standard energetyczny budynku.
Nowy budynek w standardzie WT 2021
Rys. 4. Przykładowe roczne koszty ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, zrealizowanego zgodnie z minimum wymogów Warunków Technicznych 2021 (EU = 55 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r..
Wykres na rys. 4 pokazuje koszty w nowym budynku jednorodzinnym spełniającym minimalny standard WT 2021 (Warunki Techniczne z 2021 roku), czyli odpowiadającym poziomowi EU = około 55 kWh/(m²·rok). W tym przypadku roczny koszt ogrzewania i c.w.u. wynosi około 3020 zł dla pompy ciepła powietrze-woda z ogrzewaniem podłogowym i około 2570 zł dla gruntowej pompy ciepła z podłogówką.
Wykres pokazuje również dwa warianty współpracy z instalacją fotowoltaiczną o mocy 4 kWp: wtedy koszty roczne spadają odpowiednio do około 2055 zł dla pompy powietrznej i około 1642 zł dla pompy gruntowej. Dla porównania: roczny koszt ogrzewania i przygotowania c.w.u. dla kotła gazowego kondensacyjnego z ogrzewaniem podłogowym wynosi około 4910 zł, kocioł na pelet drzewny około 5450 zł, na olej opałowy około 6520 zł, a kocioł elektryczny około 8070 zł.
Nowy budynek w standardzie EU 30
Rys. 5. Przykładowe roczne koszty ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, zrealizowanego w nowym standardzie branżowym EU 30 (EU = 30 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r.
Najniższe koszty eksploatacyjne w całym zestawieniu dotyczą standardu EU 30 kWh/(m²·rok) dla nowych budynków, co ilustruje wykres na rys. 5. Różnice w wydatkach na ciepło, w porównaniu do nowego budynku spełniającego jedynie podstawowe wymogi WT 2021, są znaczące – poprawa standardu skutkuje minimalizacją wydatków oraz zdecydowanie większą ich „odpornością” na zmiany cen energii i paliw.
W budynku w standardzie EU 30 roczny koszt ogrzewania i c.w.u. wynosi około 2110 zł dla pompy ciepła powietrze-woda z ogrzewaniem podłogowym i około 1810 zł dla gruntowej pompy ciepła z podłogówką. Przy współpracy z instalacją PV 4 kWp koszty spadają jeszcze bardziej − do około 1126 zł dla pompy powietrznej i około 863 zł dla pompy gruntowej.
Z kolei dla kotła gazowego kondensacyjnego z ogrzewaniem podłogowym koszt wynosi około 3130 zł, dla kotła na pelet drzewny około 3550 zł, dla olejowego około 4260 zł, a dla kotła elektrycznego około 5230 zł rocznie.
Stare dane klimatyczne zawyżają zapotrzebowanie na ciepło nawet o 30%
Warto zaznaczyć, że rzeczywiste zapotrzebowanie na ciepło użytkowe do ogrzewania pomieszczeń jest obecnie wyraźnie niższe niż wynika z metodologii opartej na archaicznych, ale wciąż obowiązujących danych klimatycznych z lat 1971-2000. Analizy Krajowej Agencji Poszanowania Energii, które zostały wykonane w ramach tworzenia standardu energetycznego EU 30, czyli nowego standardu zmierzającego do bezemisyjnych domów jednorodzinnych, pokazują, że przy uwzględnieniu zaktualizowanych danych klimatycznych z lat 2001-2020 rzeczywiste wartości zapotrzebowania budynków na ciepło EU mogą być dziś niższe nawet o 25-35%. Nowe dane klimatyczne zostały opracowane w 2023 r. w ramach projektu TLM 2000 przez dr inż. Piotra Narowskiego z Politechniki Warszawskiej.
Uwzględnienie aktualnych danych klimatycznych z lat 2001-2020 oznacza na przykład, że budynek kwalifikowany dziś na poziomie zapotrzebowania na energię użytkową EU 80 kWh/(m²·rok) może w rzeczywistości odpowiadać poziomowi zapotrzebowania około 56 kWh/(m²·rok) – ilustruje to wykres na rys. 6. Z kolei budynek charakteryzujący się EU 140 kWh/(m²·rok) może być bliższy wartości około 100 kWh/(m²·rok). Przekonuje to o pilnej potrzebie wprowadzenia zmian w metodologii świadectw charakterystyki energetycznej budynków oraz modyfikacji zasad dotyczących audytu energetycznego.
Rys. 6. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², o zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania EU 80 kWh/(m²·rok): porównanie kosztów przy nominalnym zapotrzebowaniu na energię do ogrzewania oraz po redukcji tego zapotrzebowania o 30%. Analiza oparta jest na obowiązującej metodologii oraz na porównaniu danych klimatycznych z lat 1971–2000 i 2001–2020. W obliczeniach uwzględniono koszty energii w II kwartale 2026 r.
Wybór systemu ogrzewania − decyzja oparta na danych, nie emocjach
Z porównania kosztów dla czterech różnych poziomów zapotrzebowania budynku na energię użytkową do ogrzewania (EU) wynika bardzo wyraźnie, że zwiększenie lub poprawa standardu energetycznego radykalnie obniża koszty ogrzewania i to niezależnie od zastosowanej technologii grzewczej. Analiza pokazuje też, że pompy ciepła należą do rozwiązań o najniższych kosztach eksploatacyjnych, szczególnie w budynkach o wyższym standardzie energetycznym i przy współpracy z fotowoltaiką.
Najważniejszy wniosek z całego zestawienia jest prosty: to nie samo źródło ciepła decyduje o rachunkach, lecz relacja między standardem energetycznym budynku a sprawnością całego systemu ogrzewania. Ten sam nośnik energii może generować zupełnie inne koszty w domu energochłonnym i w budynku zaprojektowanym według nowoczesnych standardów.
Dlatego w przypadku budynków istniejących kluczowe pozostają dwa progi programu „Czyste Powietrze” − EU 140 i EU 80 − bo to one pokazują, jak bardzo standard energetyczny wpływa na opłacalność modernizacji. Z kolei dla nowych budynków punktem odniesienia powinny być dziś nie minimalne wymagania aktualnych Warunków Technicznych WT 2021, ale standardy wyższe, takie jak EU 30, które otwierają drogę do bardzo niskich kosztów eksploatacji i korzyści z integracji fotowoltaiki, magazynów energii, samochodów elektrycznych czy taryf dynamicznych. Konieczne jest również jak najszybsze dostosowanie w polskim prawie danych projektowych do warunków klimatycznych panujących w XXI wieku.
Istotne jest także, by decyzję o wyborze systemu grzewczego opierać na rzetelnych danych dotyczących kosztów ogrzewania analizowanych w dłuższej perspektywie, a nie na przyzwyczajeniach czy krótkoterminowych zmianach cen paliw. Wspólnym mianownikiem najniższych kosztów eksploatacji pozostaje dobrze zaizolowany budynek oraz źródło ciepła o wysokiej efektywności sezonowej, które pozwala maksymalnie ograniczyć zużycie energii końcowej.
W aktualnych realiach rynkowych pompy ciepła − szczególnie w nowych i modernizowanych budynkach − pozostają rozwiązaniem oferującym jedne z najbardziej przewidywalnych i konkurencyjnych kosztów ogrzewania. Dane przedstawione w zestawieniu potwierdzają, że inwestycja w nowoczesny system grzewczy jest dziś nie tylko wyborem proekologicznym, ale również racjonalną decyzją ekonomiczną, która realnie wpływa na bezpieczeństwo i stabilność domowego budżetu w kolejnych latach.
Założenia do analizy POBE
Typowy dom jednorodzinny o powierzchni 150 m², 4 osoby, porównanie rocznych kosztów ogrzewania i przygotowania c.w.u. w czterech standardach energetycznych budynku: EU 140, EU 80, WT 2021 i EU 30.
Dane dotyczące cen paliw stałych pochodzą z raportu Polskiego Alarmu Smogowego (PAS) z kwietnia 2026 r., przygotowanego przez Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM. Badanie cen zostało przeprowadzone z wykorzystaniem techniki typu „mystery calling” – osoby dzwoniące do składów opału podawały się za klientów planujących zakup. Kontroli poddano po dwa składy z każdego województwa – w całej Polsce 32 składy opału zlokalizowane w różnych miejscowościach. Analizując ceny węgla sprawdzano cenę granulatu węglowego („groszek”). W przypadku pelletu drzewnego brano pod uwagę najtańsze w ofercie danego dystrybutora certyfikowane paliwo w klasie A1.
Ceny energii elektrycznej i gazu przyjęte do analizy kosztów ogrzewania zostały uśrednione. W przypadku energii elektrycznej uwzględniono popularną dwustrefową i weekendową taryfę energetyczną G12w, przyjmując średnią cenę dla różnych dostawców. W analizie nie wzięto pod uwagę kosztów obsługi urządzeń grzewczych − mają one znaczenie zwłaszcza przy eksploatacji kotłów na paliwo stałe.
Źródło: Porozumienie Branżowe na Rzecz Efektywności Energetycznej POBE
Kongres Stolarki Polskiej inspiruje, dostarcza solidnej porcji wiedzy i wyznacza dalsze kierunki rozwoju branży stolarki budowlanej. Przed nami najnowsza, XVI edycja wydarzenia, który odbędzie się 14 maja 2026 roku w Hotelu Warszawianka w Jachrance. Zapraszamy do udziału w Kongresie!
Porozumienie Branżowe Na Rzecz Efektywności Energetycznej objęło patronatem merytorycznym wydarzenie.
Organizowany przez Związek POiD Kongres Stolarki Polskiej to ważny punkt w kalendarzu przedstawicieli firm z sektora budowlanego, reprezentantów instytucji i ekspertów branżowych oraz dziennikarzy. Kongres przyciąga uczestników bogatym programem merytorycznym, a także wyjątkową atmosferą, która sprzyja integracji i nawiązaniu nowych kontaktów.
XVI Kongres Stolarki Polskiej – trzy bloki tematyczne i obchody 30-lecia Związky POiD
W ramach XVI Kongresu Stolarki Polskiej zaplanowano trzy bloki tematyczne, w których w charakterze prelegentów wezmą udział czołowi eksperci:
I blok tematyczny: Makroekonomia – między Chinami a Brukselą: sytuacja geopolityczna i jej wpływ na rynek materiałów budowlanych
II blok tematyczny: Przyszłość branży:
Kto będzie liderem jutra? Konsolidacja, sukcesja, nowa strategia wzrostu
Co było kluczem do sukcesu branży stolarki i czy ta recepta nadal jest uniwersalna w szybko zmieniającym się otoczeniu?
III blok tematyczny: Marketing i sprzedaż – produkt i ekosystem sprzedaży, jak zdobyć klientów w erze globalnych marek i konsolidacji?
Zwieńczeniem Kongresu będzie uroczysta Gala Orłów Polskiej Stolarki z wręczeniem branżowych nagród. W tym roku zyska ona wyjątkowy charakter, gdyż zostanie połączona z obchodami 30-lecia Związku POiD.
Zapraszamy na XVI Kongres Stolarki Polskiej: 14 maja 2026 roku w Hotelu Warszawianka w Jachrance!
Bloki z wielkiej płyty przez dekady stały się jednym z najbardziej charakterystycznych elementów polskich miast. Dziś stoją przed nowym wyzwaniem – transformacją energetyczną i modernizacją odpowiadającą współczesnym standardom komfortu, ekologii i estetyki. Właśnie takim projektom poświęcony jest ogólnopolski Konkurs „TermoTransformacja”, ogłoszony przez Polską Izbę Budownictwa.
Inicjatywa promuje kompleksowe modernizacje poprawiające efektywność energetyczną, komfort mieszkańców oraz wizerunek osiedli z drugiej połowy XX wieku.
Porozumienie Branżowe na Rzecz Efektywności Energetycznej (POBE) objęło patronat merytoryczny nad Konkursem.
Jerzy Klimm, Prezes Polskiej Izby Budownictwa: „Budynki z wielkiej płyty stanowią ogromną część polskich zasobów mieszkaniowych. Ich modernizacja to jedno z najważniejszych wyzwań stojących dziś przed sektorem budownictwa i zarządcami nieruchomości. Konkurs TermoTransformacja pokazuje, że dobrze zaprojektowana termomodernizacja może nie tylko ograniczyć zużycie energii i emisję CO₂, ale również znacząco poprawić komfort życia mieszkańców oraz estetykę całych osiedli. Chcemy wyróżnić i promować realizacje, które wyznaczają nowe standardy modernizacji budynków wielorodzinnych w Polsce”.
Szczegółowy Regulamin Konkursu dostępny jest pod adresem: 👉 LINK_DO_REGULAMINU
Drugie życie wielkiej płyty
W Polsce w budynkach z wielkiej płyty mieszka kilka milionów osób. Odpowiednio zaprojektowana i wykonana modernizacja może diametralnie zmienić ich funkcjonowanie – od zmniejszenia rachunków za energię po poprawę jakości powietrza i komfortu cieplnego.
Konkurs TermoTransformacja ma na celu pokazanie, że modernizacja takich budynków jest nie tylko koniecznością techniczną, lecz także szansą na architektoniczną i energetyczną transformację całych osiedli.
Organizatorzy szczególnie promują projekty, które uwzględniają:
wysoką efektywność energetyczną,
wykorzystanie odnawialnych źródeł energii,
nowoczesne systemy zarządzania energią,
innowacyjne technologie budowlane,
poprawę estetyki i funkcjonalności budynków.
Konkurs dla spółdzielni, wspólnot, inwestorów, zarządców i projektantów
Do dokonywania zgłoszeń zaproszone są podmioty zaangażowane w modernizację budynków wielorodzinnych w Polsce, w tym:
spółdzielnie mieszkaniowe
wspólnoty mieszkaniowe
mieszkańcy
gminy i jednostki samorządowe
zarządcy nieruchomości
inwestorzy, architekci, projektanci i wykonawcy
Zgłaszać można zakończone inwestycje termomodernizacyjne budynków z wielkiej płyty, które zostały oddane do użytkowania po 1 stycznia 2016 r.
Co decyduje o zwycięstwie?
Zgłoszone realizacje oceniane będą przez Kapitułę Konkursową złożoną z niezależnych ekspertów z zakresu budownictwa, energetyki i architektury.
Pod uwagę brane będą m.in.:
kompleksowość docieplenia budynku
modernizacja stolarki okiennej i drzwiowej
poprawa systemów wentylacji i ogrzewania
wykorzystanie odnawialnych źródeł energii
zastosowanie systemów monitoringu i zarządzania energią
realny efekt energetyczny modernizacji
walory architektoniczne i estetyczne inwestycji
innowacyjność zastosowanych technologii
Każda realizacja może uzyskać maksymalnie 100 punktów.
Harmonogram Konkursu
Nabór zgłoszeń: 30 marca – 30 czerwca 2026 r.
Ocena Kapituły: III kwartał 2026 r.
Głosowanie publiczności online: 1 sierpnia – 20 września 2026 r.
Gala finałowa i ogłoszenie wyników: IV kwartał 2026 r., Warszawa
Nagrody dla najlepszych realizacji
Laureat najlepszej modernizacji otrzyma Nagrodę Główną w wysokości 10 000 zł netto. Kapituła może także przyznać dodatkowe wyróżnienia tematyczne oraz nagrody fundowane przez partnerów konkursu.
Swojego faworyta wybiorą również internauci w głosowaniu online, przyznając Nagrodę Publiczności.
Nagrody trafią do podmiotów zarządzających zwycięskimi budynkami.
Jak zgłosić projekt?
Zgłoszenia przyjmowane są wyłącznie drogą elektroniczną.
Zapraszamy na Forum Pomp Ciepła 2026 w nowym wymiarze!
Termin: 4 marca 2026 r. podczas Targów ENEX.
Lokalizacja: Targi Kielce, ul. Zakładowa 1, 25-672 Kielce
O godzinie 12:50 zapraszamy na wystąpienie oraz debatę:
Nowy standard energetyczny budynków jednorodzinnych – [Damian Kot CREDIT AGRICOLE, Paweł Lachman PORT PC, Marek Beśka SEDG] DEBATA: Nowoczesne projektowanie budynków jednorodzinnych – od dobrego projektu do spójnego standardu
Forum Pomp Ciepła 2026 to połączenie wydarzenia na żywo na targach z profesjonalną produkcją video, realizowaną jako odcinek specjalny na kanale YouTube GLOBEnergia.
Forum Pomp Ciepła 2026 to połączenie wydarzenia na żywo na targach z profesjonalną produkcją video, realizowaną jako odcinek specjalny na kanale YouTube GLOBEnergia.
To dynamiczne, angażujące i merytoryczne spotkanie, tworzone z myślą o handlowcach, producentach, instalatorach i ekspertach HVAC/OZE.
Forum Pomp Ciepła 2026 kierowane jest do osób, które realnie wpływają na rynek:
Handlowców i zespołów sprzedaży pomp ciepła
Producentów, importerów, dystrybutorów
Instalatorów i firm wykonawczych
Doradców technicznych, projektantów HVAC
Decydentów z rynku OZE/HVAC
Ekspertów branżowych i przedstawicieli organizacji
Nowa jakość projektowania domów jednorodzinnych. Zapraszamy na konferencję EU30 podczas targów BUDMA 2026
Projektowanie domów jednorodzinnych stoi dziś przed wyzwaniem, jakiego polski rynek nie znał od lat. Zmieniające się regulacje unijne, rosnące koszty energii, oczekiwania sektora finansowego oraz potrzeba realnego ograniczania emisji sprawiają, że tradycyjne podejście do budownictwa mieszkaniowego przestaje być wystarczające. Coraz częściej nie wystarczy już „dobry projekt” – potrzebny jest spójny standard, który łączy wymagania techniczne, energetyczne, środowiskowe i finansowe w jedno czytelne rozwiązanie.
Właśnie tej nowej jakości projektowania poświęcona będzie konferencja EU30 – jednolity standard energooszczędnego domu jednorodzinnego, organizowana przez Fundację Instytut Trendów we współpracy z Porozumieniem Branżowym na rzecz Efektywności Energetycznej (POBE) oraz Partnerami projektu EU30. Wydarzenie odbędzie się 5 lutego 2026 r. podczas targów BUDMA na Międzynarodowych Targach Poznańskich.
Rynek budownictwa jednorodzinnego znajduje się dziś na styku kilku silnych trendów. Z jednej strony rosną oczekiwania inwestorów dotyczące komfortu, kosztów eksploatacji i niezależności energetycznej. Z drugiej – pojawiają się coraz bardziej precyzyjne wymagania regulacyjne, takie jak dyrektywa EPBD, standard budynków zeroemisyjnych (ZEB) czy unijna taksonomia zrównoważonego finansowania. Do tego dochodzą oczekiwania banków, które coraz częściej uzależniają warunki kredytowania od parametrów energetycznych budynków.
W tym kontekście standard EU30 nie jest kolejną „etykietą energetyczną”, lecz kompletnym podejściem do projektowania domu jednorodzinnego – od fizyki budowli, przez instalacje techniczne, aż po zgodność z przyszłymi regulacjami i wymaganiami finansowania.
EU30 – projektowanie domu w nowym wymiarze
EU30 to wspólna inicjatywa organizacji zrzeszonych w POBE oraz Krajowej Agencji Poszanowania Energii (KAPE), realizowana przy aktywnym udziale Fundacji Instytut Trendów. Standard został zaprezentowany po raz pierwszy podczas Kongresu Trendy 2025 i od tego czasu wzbudza duże zainteresowanie środowiska projektantów, wykonawców, inwestorów i instytucji finansowych.
Konferencja podczas BUDMY 2026 będzie pierwszym wydarzeniem w całości poświęconym praktycznemu wymiarowi EU30. Uczestnicy poznają konkretne wymagania techniczne, zobaczą przykłady obliczeń energetycznych rzeczywistych budynków oraz dowiedzą się, jak projektować domy jednorodzinne, które nie tylko spełniają obecne normy, ale są przygotowane na nadchodzące zmiany regulacyjne.
Projektanci, inwestorzy, banki – wspólny język
Jednym z kluczowych elementów konferencji będzie pokazanie, że nowa jakość projektowania domów jednorodzinnych wymaga wspólnego języka wszystkich uczestników rynku. EU30 porządkuje wymagania w sposób zrozumiały zarówno dla architektów i projektantów, jak i dla banków czy instytucji publicznych.
W programie konferencji znajdą się wystąpienia poświęcone m.in.:
wymaganiom technicznym dla budynków w standardzie EU30,
obliczeniom energetycznym i doborowi technologii,
roli pomp ciepła, wentylacji mechanicznej i instalacji OZE,
znaczeniu standardu EU30 dla dekarbonizacji portfeli kredytowych,
zgodności EU30 z taksonomią UE i standardem ZEB.
Wydarzenie zakończy debata ekspercka, w której przedstawiciele branży, instytucji eksperckich i sektora finansowego odpowiedzą na pytanie, czy EU30 może stać się nowym punktem odniesienia dla rynku nowych domów jednorodzinnych w Polsce.
Konferencja EU30 to propozycja dla wszystkich, którzy chcą projektować i realizować domy jednorodzinne w sposób świadomy, przyszłościowy i odporny na zmiany regulacyjne. To także okazja do zdobycia wiedzy, która w najbliższych latach będzie miała bezpośredni wpływ na konkurencyjność projektów i inwestycji mieszkaniowych.
5 lutego 2026 r., godz. 11:00
Międzynarodowe Targi Poznańskie, Pawilon 3, Sala Zielona
Udział w konferencji jest bezpłatny (wymagany bilet wstępu na targi BUDMA). Wejdź na stronę konferencji po dowiedz się, jak otrzymać darmowe wejście na targi BUDMA – TUTAJ
Zapraszamy do udziału w wydarzeniu, które wyznacza nową jakość projektowania domów jednorodzinnych w Polsce.
Dziś wiele osób zaangażowanych w inwestycje budowlane zadaje pytanie, jaki jest współczesny model energooszczędnego domu jednorodzinnego w Polsce. Już wkrótce otrzymają na nie konkretną odpowiedź. Ruszyły prace nad przygotowaniem wytycznych branżowych dla standardu energetycznego EU 30 dedykowanego takim budynkom. Projekt ogłoszono 29 października podczas Kongresu Trendy 2025 i jest to wspólne przedsięwzięcie organizacji uczestniczących w Porozumieniu Branżowym na rzecz Efektywności Energetycznej (POBE) oraz Krajowej Agencji Poszanowania Energii (KAPE), przy udziale Fundacji „Instytut Trendów”.
Głównym celem tego projektu jest stworzenie nowoczesnego, spójnego i realistycznego standardu energetycznego dla domów jednorodzinnych w Polsce o bardzo niskim zużyciu energii użytkowej na ogrzewanie – maksymalnie na poziomie 30 kWh/m² rocznie, spójnego z przyszłymi wymogami dyrektywy EPBD. Inicjatorzy projektu są przekonani, że wprowadzenie takiego standardu przysłuży się rozwojowi zeroemisyjnego budownictwa jednorodzinnego i energetyki prosumenckiej w Polsce.
Praktyczne narzędzie nie tylko dla branży
Pakiet wytycznych dla standardu EU 30 zostanie opracowany w postaci poradnika branżowego. Będzie w nim można znaleźć wiele przykładów, jak w praktyce wykorzystywać i łączyć dostępne rozwiązania techniczne, aby za przystępną cenę budować nowoczesne i energooszczędne domy jednorodzinne, które w pełni wpisują się w zaostrzone kryteria polityki klimatycznej Unii Europejskiej.
Standard ten może być jednocześnie wyznacznikiem racjonalności inwestycji budowlanej. Dzięki odpowiedniemu ukierunkowaniu działań – zgodnie z wytycznymi zawartymi w poradniku, pozwala zoptymalizować nakłady inwestycyjne, gwarantując bardzo dobre efekty środowiskowe i ekonomiczne.
Korzyści dla właścicieli tak budowanych domów są oczywiste: wysoki komfort użytkowy, niskie i przewidywalne koszty eksploatacji oraz utrzymująca się przez wiele lat wysoka wartość nieruchomości. Według szacunków organizacji zaangażowanych w projekt, realizacja budynku w standardzie EU 30 może przynieść znaczące oszczędności rocznych kosztów ogrzewania pomieszczeń – nawet na poziomie 50-60% − w stosunku do nowych budynków, które są obecnie wznoszone w standardzie WT 2021 i mają wentylację grawitacyjną (rys. 1).
Rys. 1. Aktualne roczne koszty ogrzewania i przygotowania ciepłej wody (12 listopada 2025, POBE) dla budynku zrealizowanego w standardzie EU 30, o powierzchni ogrzewanej 150 m2, zamieszkałego przez 4 osoby
Z tych powodów, jak przewidują inicjatorzy projektu, standard EU 30 stanie się przydatnym narzędziem nie tylko dla projektantów czy architektów, ale również dla inwestorów, rzeczoznawców budowlanych czy podmiotów zobowiązanych do przestrzegania zasad taksonomii zrównoważonego finansowania, jak banki i agencje ubezpieczeniowe. Będzie miał istotne przełożenie na praktykę budowlaną, decyzje finansowe, a być może także na regulacje prawne (np. przyszłe zmiany w metodologii świadectw charakterystyki energetycznej budynków).
Solidna baza i perspektywiczne podejście
Nowy standard EU 30 nawiązuje do sprawdzonych polskich wzorców dla budownictwa energooszczędnego – standardu NF40, wdrożonego przez NFOŚiGW ponad dekadę temu. Łączy je z aktualnym stanem wiedzy technicznej oraz wymogami technologicznymi i klimatycznymi Unii Europejskiej, które będą wprowadzane w najbliższych latach.
W zakresie rozwiązań technicznych uwzględnia między innymi: test szczelności powietrznej budynku, wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła, zastosowanie pompy ciepła, instalacji fotowoltaicznej i magazynu energii oraz systemu zarządzania energią, a także gotowość budynku do ładowania samochodów elektrycznych. Oznacza to między innymi, że budynek w standardzie EU 30 jest w pełni gotowy na taryfy dynamiczne.
Z kolei w ujęciu formalnym standard EU 30 gwarantuje zgodność z nowym, unijnym standardem budynku zeroemisyjnego (bezemisyjnego), tzw. ZEB (Zero Emission Building), zasadami taksonomii zrównoważonego finansowania i wynikającymi z nich kryteriami środowiskowymi DNSH (Do No Significant Harm). Jest także zgodny z programami wsparcia „Moje Ciepło” i „Mój Prąd”.
Co więcej, śmiało można stwierdzić, że standard EU 30 stanowi praktyczne rozwinięcie unijnego celu ZEB (Zero Emission Building) w odniesieniu do budynków jednorodzinnych. Jego założenia ułatwiają inwestorom, projektantom i instytucjom finansowym stosowanie wymogów nowej dyrektywy EPBD w sposób prosty, mierzalny i dostosowany do polskich warunków klimatycznych i ekonomicznych.
Jak podkreśla Paweł Lachman, koordynator POBE i jeden z inicjatorów projektu:
− EU 30 to standard przygotowany przez branżę – dla branży. Wyprzedza unijne wymagania i pozwala inwestorom budować domy, które będą komfortowe, tanie w eksploatacji i gotowe na przyszłość – bez ryzyka kosztownej termomodernizacji po 2030 roku.
Lachman wyjaśnia również, dlaczego już teraz taki standard jest w Polsce niezwykle potrzebny:
− Szacujemy, że w ostatnich pięciu latach w Polsce wybudowano ponad 200 tysięcy domów jednorodzinnych, które będą musiały przejść termomodernizację po 2030 roku, aby spełnić unijne wymogi efektywności energetycznej.Właśnie dlatego opracowanie standardu EU 30 ma tak duże znaczenie praktyczne – daje inwestorom gotowy wzorzec budynku, który już dziś spełnia przyszłe wymagania unijne.
Prace nad wytycznymi już trwają
O rozpoczęciu prac nad branżowym standardem EU 30 oficjalnie poinformowano 29 października br. podczas Kongresu Trendy w Krakowie, a prawdopodobnie już 5 lutego 2026 roku, podczas targów BUDMA w Poznaniu, będzie można poznać ich efekt. Uczestnicy projektu planują wówczas prezentację gotowego standardu EU 30 oraz publikację szczegółowych wytycznych. Wcześniej będą się odbywać konsultacje branżowe.
Projekt jest realizowany przez specjalistów z Krajowej Agencji Poszanowania Energii (KAPE), przy wsparciu partnerów strategicznych – Leroy Merlin Polska oraz Credit Agricole Bank Polska, a także kilku organizacji branżowych, które są sygnatariuszami POBE:
Stowarzyszenia Energooszczędne Domy Gotowe (SEDG),
Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC),
Polskiego Związku Producentów i Przetwórców Izolacji Poliuretanowych PUR i PIR (SIPUR),
Polskiego Stowarzyszenia Producentów Styropianu (PSPS),
Polskiej Korporacji Techniki Sanitarnej, Grzewczej, Gazowej i Klimatyzacji (SGGiK).
Partnerzy projektu od lat angażują się w promowanie zrównoważonego budownictwa, nowoczesnych technologii energetycznych i efektywności energetycznej w polskich domach. Zapraszają też wszystkie zainteresowane organizacje branżowe do wzięcia udziału w konsultacjach wytycznych do standardu EU 30.
Koszty ogrzewania w III kwartale 2025 – stabilne dla pomp ciepła, zmienne dla kotłów
W III kwartale 2025 roku odnotowaliśmy pewne zmiany w kosztach ogrzewania. Rynkowe badanie cen nośników energii z września pokazało wzrost cen granulatu drzewnego (pelletu) oraz węglowego w stosunku do cen w II kwartale 2025 roku – za paliwa te trzeba obecnie zapłacić od kilku do kilkunastu procent więcej. Spadła natomiast cena gazu ziemnego, już po uwzględnieniu wzrostu kosztów dystrybucji, dzięki czemu użytkownicy kotłów gazowych mogą liczyć na niższe rachunki o około 10-11%. Powody do satysfakcji mają też posiadacze pomp ciepła. Należą one do grupy rozwiązań o najniższych kosztach eksploatacyjnych, a ceny energii elektrycznej pozostają stabilne. Dodatkowo w przyszłym roku jest szansa na kilkuprocentową ich obniżkę.
To, ile obecnie wydamy na ogrzewanie – w przypadku konkretnego budynku i źródła ciepła − można sprawdzić w zaktualizowanych kalkulatorach kosztów przygotowanych przez POBE lub Polski Alarm Smogowy (PAS)[1]. Podstawą do ich aktualizacji są rynkowe badania cen nośników energii realizowane co kwartał przez Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM[2]. Podsumowujemy je w cyklicznych analizach, pokazując zmiany cen paliw i energii oraz realne koszty zaopatrzenia w ciepło (ogrzewanie i ciepła woda) typowego budynku jednorodzinnego w Polsce.
Co porównujemy w analizie?
Przede wszystkim pokazujemy różnice w wydatkach zależnie od standardu energetycznego budynku oraz wybranego rozwiązania grzewczego. Odnosimy się zarówno do budynków istniejących, jak i nowych.
W najnowszej analizie, dla III kwartału 2025 r., podobnie jak poprzednio, przyjęliśmy cztery różne warianty standardu energetycznego domów jednorodzinnych. Dwa dotyczą budynków istniejących i są odniesione do nowych progów dofinansowań w programie „Czyste Powietrze” (rys. 1, 2). Kolejne dwa to nowe budynki: w podstawowym standardzie energetycznym, zgodnym z minimalnymi wymaganiami WT 2021 (rys. 3), oraz w standardzie podwyższonym, odpowiadającym wymaganiom programu „Moje Ciepło” (rys. 4). Koszty uwzględniają zużycie energii zarówno na ogrzewanie pomieszczeń, jak i przygotowanie ciepłej wody. Aby ułatwić ich porównanie, założyliśmy, że w każdym przypadku powierzchnia ogrzewana ma 150 m2, a z ciepłej wody na stałe korzystają 4 osoby.
Dodatkowo analizujemy koszty dla mieszkania czy lokalu wyodrębnionego w większym budynku (rys. 5). W tym przypadku są liczone wyłącznie wydatki na ogrzewanie pomieszczeń (bez przygotowania c.w.u.), a w zestawieniu, oprócz różnego typu kotłów, uwzględniliśmy ciepło sieciowe oraz pompy ciepła typu powietrze-powietrze w klasach energetycznych dla ogrzewania od A do A+++ (klimatyzatory z funkcją grzania).
Kotły na paliwa ciekłe: gaz, olej
Nowoczesne kotły gazowe (podobnie jak olejowe) to urządzenia w pełni bezobsługowe, które mogą automatycznie dostosowywać swoją pracę do warunków zewnętrznych, zapewniając wysoki komfort termiczny i użytkowy. Dla wielu osób to ważny powód do wyboru takiego rozwiązania. Kolejnym jest to, że z ogrzewania gazowego w Polsce korzysta już około 2 milionów gospodarstw domowych i mamy dobrze rozwiniętą sieć gazową – technologia jest więc powszechnie znana i dostępna.
W ostatnim czasie zmieniają się jednak uwarunkowania ekonomiczne i regulacyjne dotyczące kotłów gazowych. Odchodzimy od spalania paliw kopalnych, od ich importu, zwiększając bezpieczeństwo energetyczne i udział OZE. W tym roku skończyło się dofinansowywanie inwestycji w kotły na paliwa kopalne, a więc także kotły gazowe, w „Czystym Powietrzu”. Kolejnym krokiem będzie obciążenie ceny paliw kopalnych zużywanych w gospodarstwach domowych podatkiem od emisji dwutlenku węgla w ramach ETS2, czyli systemu opłat za emisje w sektorze budynków i transportu, prawdopodobnie już od 2027 r. Spowoduje to wzrost rachunków o kilkanaście, a docelowo nawet kilkadziesiąt procent. Eksperci wskazują, że w przyszłości wzrost kosztów eksploatacji może ograniczyć opłacalność ogrzewania gazowego, a nawet spowodować konieczność wymiany niedawno instalowanych urządzeń.
Dziś widzimy, że koszty ogrzewania domu gazem spadły w porównaniu do poprzedniego kwartału – obniżka cen gazu ziemnego (z dystrybucją) wyniosła około 10-11%. Przeciętne roczne koszty ogrzewania tym paliwem istniejącego budynku po termomodernizacji (rys. 1), o zapotrzebowaniu na energię użytkową 80 kWh/(m2 ·rok), wynoszą obecnie 6300 zł przy ogrzewaniu podłogowym lub 6500 zł przy grzejnikach. Natomiast w przypadku nowego budynku w podstawowym standardzie energetycznym WT 2021 (rys. 3), o zapotrzebowaniu na energię użytkową 55 kWh/(m2 · rok) – koszty te to odpowiednio około 4900 zł oraz 5100 zł. Pomimo spadku cen wciąż są one jednak wyższe o co najmniej 30% niż dla elektrycznych pomp ciepła, które podobnie jak kotły na gaz czy olej zapewniają pełną bezobsługowość.
Warto przy tym zwrócić uwagę, jak duże znaczenie dla wysokości wydatków na ogrzewanie ma poprawa standardu energetycznego budynku (dodatkowa izolacja cieplna). W budynkach jednorodzinnych przed termomodernizacją, źle zaizolowanych (rys. 2), roczny koszt ogrzewania gazem ziemnym to przykładowo 9900 zł (grzejniki), czyli o ponad 50% więcej niż po wykonaniu termomodernizacji (rys. 1) do wymaganego minimalnego standardu energetycznego w „Czystym Powietrzu”. Zwiększenie izolacyjności budynku powinno być więc podstawowym krokiem do zredukowania kosztów, zgodnie z zasadą, że najtańsza jest ta energia, która nie jest zużywana.
Kotły na paliwa stałe
Mamy wśród nich zarówno urządzenia na węgiel, jak i drewno czy pellet. Wszystkie wymagają regularnej obsługi przez użytkownika, nie pozwalając np. na kilkudniową nieobecność w domu w czasie sezonu grzewczego. Potrzebują także odpowiedniego pomieszczenia kotłowni oraz pilnowania jakości paliwa (choćby z uwagi na żywotność urządzeń grzewczych). Za ich wyborem zwykle przemawia przywiązanie właścicieli domów do tradycyjnych sposobów ogrzewania oraz przekonanie o powszechnej dostępności opału. Często też w obiegowych opiniach kotły na paliwa stałe są uznawane za najtańsze w eksploatacji rozwiązanie grzewcze − dodatkowo na te spalające drewno lub pellet można uzyskać dofinansowanie w „Czystym Powietrzu”. Jednak opiniom, że zapewniają najniższe koszty ogrzewania wyraźnie przeczą analizy porównawcze.
Najniższe koszty w tej grupie urządzeń generują kotły węglowe. Węgiel wciąż jest relatywnie tani, choć ten w postaci granulatu w ostatnim kwartale podrożał o 8%. W budynku jednorodzinnym po termomodernizacji (rys. 1) roczne koszty ogrzewania węglem to obecnie 4000 zł lub 5200 zł (zależnie od poziomu sprawności kotła). Dla porównania: w takim samym budynku ogrzewanie pompą ciepła może kosztować za cały rok od 3400 zł do 5100 zł (zależnie od rodzaju pompy i instalacji grzewczej). Dodatkowo ceny węgla dla gospodarstw domowych, podobnie jak innych paliw kopalnych, w najbliższych latach mogą istotnie rosnąć począwszy od 2027 r. w związku z wprowadzeniem ETS2 (system opłat za emisje w sektorze budynków i transportu).
Przyjrzyjmy się też kotłom na pellet. Cena tego opału w III kwartale wzrosła o 11%. Roczny koszt ogrzewania pelletem budynku po termomodernizacji (rys. 1) będzie obecnie wynosić 5700 zł. Z kolei w przypadku nowego domu, w standardzie zgodnym z minimum wymogów WT 2021 (rys. 3), roczne wydatki na ogrzewanie spadają do kwoty 4200 zł. Jest to jednak wyraźnie więcej (powyżej 30%) niż przy pompie ciepła, nawet bez zastosowanej instalacji fotowoltaicznej.
Elektryczne pompy ciepła
Podobnie jak kotły na pellet i drewno są dofinansowywane z „Czystego Powietrza”, ale także z programu „Moje Ciepło” – w nowych budynkach, o odpowiednio podwyższonym standardzie energetycznym. Pompy ciepła zapewniają wysoki komfort użytkowy i cieplny oraz nie powodują emisji zanieczyszczeń powietrza w miejscu ich zastosowania. Charakteryzują się również pełną automatyzacją pracy i jednymi z najniższych kosztów eksploatacji spośród analizowanych technologii grzewczych. W najbliższych latach ich wykorzystanie może wzrastać, czemu będzie sprzyjać zarówno wysoka efektywność energetyczna tych urządzeń, jak i przewidywane zmiany kosztów paliw i energii.
Bardzo ważnym argumentem za pompami ciepła są opinie ich obecnych użytkowników. A ci generalnie oceniają te urządzenia bardzo wysoko – satysfakcja jest wyższa niż przy kotłach gazowych czy pelletowych. W badaniu zrealizowanym przez SW Research w sierpniu 2025 r. na reprezentatywnej grupie 1000 właścicieli domów jednorodzinnych w Polsce ogrzewanych pompami ciepła, 80% respondentów było zadowolonych z tej formy ogrzewania, w tym 44% bardzo zadowolonych. Użytkownicy szczególnie doceniają wygodę obsługi, komfort cieplny czy bezawaryjność. 62% jest zadowolonych z kosztów ogrzewania, a tylko 12% nie − to pokazuje, że pomimo relatywnie wysokich cen energii elektrycznej w naszym kraju, zdecydowana większość instalacji z pompą ciepła pracuje bardzo efektywnie, dając powody również do satysfakcji finansowej.
Zgodnie z analizą kosztów POBE, elektryczne pompy ciepła to grupa najtańszych w eksploatacji rozwiązań grzewczych. W nowych budynkach jednorodzinnych z ogrzewaniem podłogowym (rys. 3 i 4) roczne koszty takiego ogrzewania wraz z przygotowaniem ciepłej wody mogą się mieścić w granicach 2100-3000 zł, a z dodatkiem instalacji fotowoltaicznej spadną nawet poniżej 2000 zł. Również w istniejących budynkach (rys. 1 i 2) zwykle są niższe niż dla innych źródeł ciepła.
Podobnie jest w przypadku ogrzewania mieszkań przy wykorzystaniu pomp ciepła typu powietrze-powietrze, czyli klimatyzatorów z funkcją grzania (rys. 5). Dla mieszkania o powierzchni 50 m2 w budynku wielorodzinnym o średniej izolacyjności wydatki sięgną zaledwie 900-1300 zł rocznie. Koszty ogrzewania dla innych typów pomp ciepła są zbliżone i zależą od osiąganych wartości SCOP (rocznego współczynnika efektywności).
Tak dobry wynik to zasługa wysokiej efektywności pomp ciepła, która − w zależności od ich klasy energetycznej dla ogrzewania − jest trzy-, cztero-, a nawet pięciokrotnie wyższa niż kotłów grzewczych. Właśnie to pozwala zniwelować wpływ wciąż relatywnie wysokich cen energii elektrycznej, oczywiście przy założeniu prawidłowego doboru i montażu pompy. Dodatkowo w przyszłym roku ceny energii elektrycznej prawdopodobnie spadną. Jak niedawno zapowiedział minister energii Miłosz Motyka, rząd zrobi wszystko, aby od nowego roku taryfy zatwierdzane przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki były niższe niż obecna cena wynikająca z mrożenia na poziomie 500 zł/MWh. Jest również szansa na wdrożenie specjalnych, preferencyjnych taryf za energię dla użytkowników pomp ciepła po nowelizacji ustawy Prawo energetyczne. Prace nad nowelizacją już trwają.
W przypadku pomp ciepła warto też zwrócić uwagę na możliwość wykorzystania funkcji chłodzenia w okresie letnim. Chłodzenie pomieszczeń przestaje być traktowane jak luksus – staje się standardową cechą nowoczesnych instalacji grzewczo-chłodzących, poprawiającą komfort użytkowy i efektywność energetyczną budynków, szczególnie w połączeniu z fotowoltaiką.
Wnioski z analizy kosztów:
Standard energetyczny budynku ma kluczowy wpływ na koszty ogrzewania – poprawa izolacyjności może obniżyć rachunki nawet o ponad połowę. Termomodernizacja powinna być więc pierwszym rozważanym krokiem przed wyborem dowolnego źródła ciepła. To najlepsza ochrona przed wzrostem rachunków niezależnie od zastosowanego urządzenia grzewczego.
Wybierając źródło ciepła do budynku, patrzmy perspektywicznie na koszty jego eksploatacji. Ceny paliw i energii będą ulegać zmianom. Paliwa kopalne, jak węgiel czy gaz, podrożeją w najbliższych latach (m.in. przez wprowadzenie podatku ETS2), natomiast w przypadku energii elektrycznej sytuacja będzie odwrotna. Energia ta – w przeciwieństwie do paliw kopalnych stosowanych w budynkach − od lat jest już obciążona podatkiem od emisji (ETS). Obciążenie to będzie maleć, ponieważ coraz mniej energii elektrycznej wytwarza się z paliw kopalnych (węgla, gazu) – obecnie w Polsce około 70%, a coraz więcej ze źródeł odnawialnych i bezemisyjnych. Według projektu Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu, w 2030 r. udział odnawialnych źródeł energii w krajowej produkcji energii elektrycznej ma wzrosnąć do ponad 50%.
Elektryczne pompy ciepła już teraz są w grupie najtańszych w eksploatacji rozwiązań grzewczych. Wciąż są one wyraźnie droższe w zakupie niż kotły, jednak nakłady inwestycyjne można znacząco zredukować korzystając z dotacji z „Czystego Powietrza”, „Mojego Ciepła” oraz podatkowej ulgi termomodernizacyjnej. Dodatkowo urządzenia te tanieją i będą taniały dzięki ich upowszechnieniu i masowej produkcji.
Z dotacji w „Czystym Powietrzu” i ulgi termomodernizacyjnej można też skorzystać przy instalacji kotła na pellet lub na drewno. Taki kocioł to niewątpliwie dobra opcja dla osób, które mają własny opał lub mogą go pozyskać lokalnie, w atrakcyjnej cenie. Ceny pelletu i drewna na składach będą bowiem w najbliższych latach rosnąć m.in. w związku z ograniczoną dostępnością surowca czy normami jakościowymi.
Dane dotyczące cen nośników energii
Dane dotyczące cen paliw stałych wykorzystane przy aktualizacji kalkulatora kosztów ogrzewania POBE pochodzą z raportu Polskiego Alarmu Smogowego (PAS) z września 2025 r., przygotowanego przez Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM. Badanie cen zostało przeprowadzone z wykorzystaniem techniki typu „mystery calling” – osoby dzwoniące do składów opału podawały się za klientów planujących zakup. Kontroli poddano po dwa składy z każdego województwa – w całej Polsce 32 składy opału zlokalizowane w różnych miejscowościach. Analizując ceny węgla sprawdzano dwa gatunki – orzech oraz granulat węglowy („groszek”). W przypadku pelletu brano pod uwagę najtańsze w ofercie danego dystrybutora certyfikowane paliwo w klasie A1.
Ceny energii elektrycznej i gazu przyjęte do analizy kosztów ogrzewania budynków POBE zostały uśrednione. W przypadku domów jednorodzinnych, dla energii elektrycznej uwzględniono popularną dwustrefową i weekendową taryfę energetyczną G12w, przyjmując średnią cenę dla różnych dostawców. Z kolei w przypadku mieszkań wykorzystano ceny dla najbardziej powszechnej taryfy płaskiej G11. W analizie nie wzięto pod uwagę kosztów obsługi urządzeń grzewczych − mają one znaczenie zwłaszcza przy eksploatacji kotłów na paliwo stałe.
Wykresy (rysunki) 1-5:
1. Istniejące budynki – standard energetyczny po termomodernizacji z programu „Czyste Powietrze”, EU= 80 kWh/(m2·rok)
Rys. 1. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, poddanego termomodernizacji do standardu WT 2017 (EU 80 kWh/(m2 ·rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w III kw. 2025 r.
2. Istniejące budynki – standard energetyczny przed termomodernizacją z programu „Czyste Powietrze”, EU=140 kWh/(m2·rok)
Rys. 2. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2 przed termomodernizacją (EU 140 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w III kw. 2025 r.
3.Nowe budynki – minimalny standard energetyczny z Warunków Technicznych 2021, EU=55 kWh/(m2·rok)
Rys. 3. Przykładowe roczne koszty ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, zrealizowanego zgodnie z minimum wymogów Warunków Technicznych 2021 (EU = 55 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w III kwartale 2025 r.
4. Nowe budynki – standard energetyczny z programu „Moje Ciepło”, EU=40 kWh/(m2·rok)
Rys. 4. Przykładowe roczne koszty ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, zrealizowanego w standardzie programu „Moje Ciepło” (EU = 40 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w III kwartale 2025 r.
5. Mieszkania w istniejącym budynku, EU=80 kWh/(m2·rok)
Rys. 5. Przykładowe roczne koszty ogrzewania mieszkania o powierzchni 50 m2, w budynku o standardzie EU = 80 kWh/(m2 ·rok). W zestawieniu ujęto różne typy kotłów, ciepło systemowe oraz pompy ciepła typu powietrze-powietrze w klasach energetycznych dla ogrzewania od A do A+++. Dane uwzględniają koszty energii w III kwartale 2025 r.
Źródło: Porozumienie Branżowe na Rzecz Efektywności Energetycznej POBE
Kalkulator kosztów ogrzewania to praktyczne narzędzie dla każdego. Dzięki niemu możesz szybko i łatwo obliczyć koszty ogrzewania swojego domu oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej dla całej rodziny w zależności od tego, jakie urządzenie grzewcze zastosujesz. Wystarczy tylko wpisać powierzchnię domu, liczbę zamieszkujących go osób oraz wybrać standard energetyczny, jaki ma Twój dom. W wyborze standardu energetycznego pomogą informacje, które znajdują się w zamieszczonej poniżej legendzie.
