Link do uproszczonego kalkulatora POBE przez Polski Alarm Smogowy: TUTAJ
Budynek istniejący w standardzie EU 140
Rys. 1. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, o niskimstandardzie energetycznym (EU 140 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kw. 2026 r.
Budynek istniejący w standardzie EU 80
Rys. 2. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², o zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania EU 80 kWh/(m²·rok), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r.
Rys. 3. Przykładowe roczne koszty zaopatrzenia w ciepło budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², o zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania EU 80 kWh/(m²·rok), z podziałem na koszty przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny oraz koszty ogrzewania pomieszczeń. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r.
Nowy budynek w standardzie WT 2021
Rys. 4. Przykładowe roczne koszty ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, zrealizowanego zgodnie z minimum wymogów Warunków Technicznych 2021 (EU = 55 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r..
Nowy budynek w standardzie EU 30
Rys. 5. Przykładowe roczne koszty ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, zrealizowanego w nowym standardzie branżowym EU 30 (EU = 30 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r.
Stare dane klimatyczne zawyżają zapotrzebowanie na ciepło nawet o 30%
Rys. 6. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², o zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania EU 80 kWh/(m²·rok): porównanie kosztów przy nominalnym zapotrzebowaniu na energię do ogrzewania oraz po redukcji tego zapotrzebowania o 30%. Analiza oparta jest na obowiązującej metodologii oraz na porównaniu danych klimatycznych z lat 1971–2000 i 2001–2020. W obliczeniach uwzględniono koszty energii w II kwartale 2026 r.
O kosztach ogrzewania decyduje głównie standard energetyczny budynku.
Nowe zestawienie kosztów ogrzewania budynków za II kwartał 2026 r. przygotowane przez POBE pokazuje, że dyskusja o tym, ile zapłacimy za ciepło nie może sprowadzać się wyłącznie do cen paliw i energii. Kluczowe znaczenie ma przede wszystkim standard energetyczny budynku, a dopiero w drugiej kolejności sam wybór źródła ciepła. Wyraźnie to widać przy porównaniu wykresów z kosztami ogrzewania, które przedstawiamy dla czterech różnych poziomów zapotrzebowania budynku jednorodzinnego na energię do ogrzewania pomieszczeń.
Jaki standard dla starszego, a jaki dla nowego budynku?
Do naszej analizy wybraliśmy cztery poziomy energetyczne, które mogą charakteryzować typowy dom jednorodzinny o powierzchni 150 m², użytkowany przez czteroosobową rodzinę korzystającą z ciepłej wody użytkowej. Dwa z nich odpowiadają progom energetycznym stosowanym dziś w programie „Czyste Powietrze” dla budynków istniejących – jest to standard EU 140 i EU 80. Dwa kolejne odnoszą się do nowych budynków − zrealizowanych zgodnie z minimalnymi wymogami aktualnych Warunków Technicznych (WT 2021) oraz w standardzie podwyższonym EU 30. Taki układ pozwala oddzielić logikę modernizacji budynków istniejących od standardów projektowych stosowanych przy nowych domach jednorodzinnych.
W przypadku starszych budynków celowo bierzemy pod uwagę poziomy zapotrzebowania na energię użytkową do ogrzewania EU 80 oraz EU 140. W programie „Czyste Powietrze” przyjęto bowiem, że budynki charakteryzujące się wartością EU poniżej 80 kWh/(m²·rok) mają relatywnie dobry standard energetyczny i ograniczono dla nich wsparcie praktycznie tylko do samej wymiany nieefektywnego źródła ciepła. Z kolei dla budynków w przedziale EU 80-140 kWh/(m²·rok) program zakłada już możliwość termomodernizacji – łącznie z wymianą nieefektywnego źródła ciepła albo bez wymiany, jeśli w domu jest efektywne źródło ciepła. Najszerszy zakres modernizacji (i dofinansowań) przewidziany jest dla budynków o wskaźniku powyżej 140 kWh/(m²·rok), przy czym termomodernizacja odgrywa tu rolę kluczową. W tym kontekście poziomy zużycia ciepła EU 80 i EU 140 są ważnymi punktami odniesienia dla oceny opłacalności modernizacji budynków istniejących, a nie tylko samej wymiany źródła ciepła.
Standardy WT 2021 i EU 30 pokazują natomiast sytuację nowych budynków − a więc nie termomodernizację domu istniejącego, lecz wpływ wyższego standardu projektowego na późniejsze rachunki za ogrzewanie. EU 30 to nowy standard branżowy dla współczesnych domów jednorodzinnych w Polsce o bardzo niskim zapotrzebowaniu na energię. Wspiera on realizację budynków zgodnych z kierunkiem ZEB (czyli budynków zeroemisyjnych wg dyrektywy EPBD z 2024 r.), zapewniając niskie koszty eksploatacji przy optymalizacji kosztów inwestycji. Premiera standardu EU 30 odbyła się 5 lutego 2026 r. podczas targów BUDMA.
Budynek istniejący w standardzie EU 140
Rys. 1. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, o niskimstandardzie energetycznym (EU 140 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kw. 2026 r.
Zgodnie z zasadami programu „Czyste Powietrze”, w budynkach o zapotrzebowaniu na energię powyżej 140 kWh/(m²·rok) przedsięwzięcie powinno doprowadzić do obniżenia tego wskaźnika do poziomu nie wyższego niż 140 kWh/(m²·rok) oraz do zmniejszenia zużycia energii co najmniej o 40%. Oznacza to, że w tej grupie budynków program wspiera przede wszystkim kompleksową modernizację, a nie tylko samą wymianę źródła ciepła; wymiana źródła jest potrzebna wtedy, gdy istniejące źródło nie jest efektywne.
W budynkach o tak niskim standardzie energetycznym dowolne zastosowane źródło ciepła będzie generować relatywnie wysokie koszty ogrzewania. Ilustruje to wykres na rys. 1 dotyczący istniejącego budynku w standardzie EU 140 kWh/(m²·rok). Koszty ogrzewania są w nim nawet o 60 proc. wyższe niż dla standardu EU 80, który stanowi kolejną pozycję w naszym zestawieniu. Według analiz POBE, roczne wydatki na ogrzewanie i przygotowanie ciepłej wody użytkowej wynoszą obecnie w takim domu około 8070 zł dla pompy ciepła powietrze-woda współpracującej z grzejnikami, około 6120 zł dla pompy ciepła powietrze-woda z ogrzewaniem podłogowym, około 6750 zł dla gruntowej pompy ciepła z grzejnikami oraz około 5170 zł dla gruntowej pompy ciepła z ogrzewaniem podłogowym. Dla porównania: roczny koszt ogrzewania i przygotowania c.w.u. dla kotła gazowego kondensacyjnego wynosi około 9960 zł przy zastosowanych grzejnikach i 9600 zł przy podłogówce, dla kotła na pelet drzewny około 11 890 zł, dla kotła na olej opałowy około 14 200 zł, a dla kotła elektrycznego około 17 730 zł.
Budynek istniejący w standardzie EU 80
Rys. 2. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², o zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania EU 80 kWh/(m²·rok), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r.
Najniższy próg energetyczny z programu „Czyste Powietrze”, czyli EU 80 kWh/(m²·rok), to wartość, poniżej której nie jest przewidziane dofinansowanie do termomodernizacji budynku. Jest to również maksymalny poziom zapotrzebowania na energię użytkową, do jakiego muszą zejść budynki z przedziału EU 80-140 kWh/(m²·rok), gdy korzysta się z dofinansowania na ich termomodernizację. Jednocześnie, podobnie jak poprzednio, musi być spełniony warunek redukcji tego zapotrzebowania o 40 proc.
Koszty zaopatrzenia w ciepło budynku istniejącego w standardzie EU 80 kWh/(m²·rok) przedstawia wykres na rys. 2. W tym wariancie roczny koszt ogrzewania i c.w.u. wynosi około 5040 zł dla pompy ciepła powietrze-woda z grzejnikami, około 3940 zł dla pompy ciepła powietrze-woda z ogrzewaniem podłogowym, około 4240 zł dla gruntowej pompy ciepła z grzejnikami i około 3330 zł dla gruntowej pompy ciepła z podłogówką. Z kolei dla kotła gazowego kondensacyjnego to około 6510 zł przy grzejnikach i 6280 zł przy podłogówce, dla kotła na pelet drzewny około 7340 zł, dla olejowego około 8780 zł, a dla kotła elektrycznego około 10 910 zł rocznie.
Rys. 3. Przykładowe roczne koszty zaopatrzenia w ciepło budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², o zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania EU 80 kWh/(m²·rok), z podziałem na koszty przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny oraz koszty ogrzewania pomieszczeń. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r.
Przyjrzyjmy się także kolejnemu wykresowi, na rys. 3. Pokazuje on szczegółowe rozbicie rocznych kosztów w budynku istniejącym o standardzie EU 80 kWh/(m²·rok) na dwa składniki: koszty ogrzewania pomieszczeń oraz koszty przygotowania ciepłej wody użytkowej. To ważne uzupełnienie wykresu 2, ponieważ pokazuje, że o różnicach między technologiami grzewczymi decydują przede wszystkim koszty ogrzewania pomieszczeń, natomiast wydatki na c.w.u. dla różnych źródeł ciepła są znacznie bardziej zbliżone.
W przypadku pomp ciepła roczne koszty ciepłej wody użytkowej wynoszą 890-1010 zł rocznie, natomiast koszty ogrzewania budynku mieszczą się w przedziale od około 2440 zł do 4030 zł. Najniższe łączne roczne koszty ogrzewania osiąga gruntowa pompa ciepła współpracująca z ogrzewaniem podłogowym − około 890 zł dla c.w.u. i 2440 zł dla ogrzewania. Dla pompy ciepła powietrze-woda z ogrzewaniem podłogowym jest to odpowiednio około 1010 zł i 2930 zł, a dla wariantu z grzejnikami około 1010 zł i 4030 zł.
Dla kondensacyjnych kotłów na gaz ziemny koszty przygotowania c.w.u. wynoszą około 1160 zł rocznie, ale koszty samego ogrzewania budynku są już wyraźnie wyższe − około 5120 zł dla instalacji podłogowej i około 5350 zł dla instalacji grzejnikowej. W przypadku kotła na pelet drzewny koszty te wynoszą odpowiednio około 1280 zł dla c.w.u. i około 6060 zł dla ogrzewania, a przy oleju opałowym około 1550 zł i 7230 zł.
Wykres 3 bardzo dobrze pokazuje, że w budynku o standardzie EU 80 największe różnice między technologiami, jeśli chodzi o wysokość rachunków za ciepło wynikają z kosztów ogrzewania pomieszczeń. To właśnie dlatego w analizie opłacalności systemu grzewczego kluczowe znaczenie ma nie tylko cena paliwa czy energii, ale także sprawność całego układu, rodzaj instalacji odbiorczej i standard energetyczny budynku.
Nowy budynek w standardzie WT 2021
Rys. 4. Przykładowe roczne koszty ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, zrealizowanego zgodnie z minimum wymogów Warunków Technicznych 2021 (EU = 55 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r..
Wykres na rys. 4 pokazuje koszty w nowym budynku jednorodzinnym spełniającym minimalny standard WT 2021 (Warunki Techniczne z 2021 roku), czyli odpowiadającym poziomowi EU = około 55 kWh/(m²·rok). W tym przypadku roczny koszt ogrzewania i c.w.u. wynosi około 3020 zł dla pompy ciepła powietrze-woda z ogrzewaniem podłogowym i około 2570 zł dla gruntowej pompy ciepła z podłogówką.
Wykres pokazuje również dwa warianty współpracy z instalacją fotowoltaiczną o mocy 4 kWp: wtedy koszty roczne spadają odpowiednio do około 2055 zł dla pompy powietrznej i około 1642 zł dla pompy gruntowej. Dla porównania: roczny koszt ogrzewania i przygotowania c.w.u. dla kotła gazowego kondensacyjnego z ogrzewaniem podłogowym wynosi około 4910 zł, kocioł na pelet drzewny około 5450 zł, na olej opałowy około 6520 zł, a kocioł elektryczny około 8070 zł.
Nowy budynek w standardzie EU 30
Rys. 5. Przykładowe roczne koszty ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, zrealizowanego w nowym standardzie branżowym EU 30 (EU = 30 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r.
Najniższe koszty eksploatacyjne w całym zestawieniu dotyczą standardu EU 30 kWh/(m²·rok) dla nowych budynków, co ilustruje wykres na rys. 5. Różnice w wydatkach na ciepło, w porównaniu do nowego budynku spełniającego jedynie podstawowe wymogi WT 2021, są znaczące – poprawa standardu skutkuje minimalizacją wydatków oraz zdecydowanie większą ich „odpornością” na zmiany cen energii i paliw.
W budynku w standardzie EU 30 roczny koszt ogrzewania i c.w.u. wynosi około 2110 zł dla pompy ciepła powietrze-woda z ogrzewaniem podłogowym i około 1810 zł dla gruntowej pompy ciepła z podłogówką. Przy współpracy z instalacją PV 4 kWp koszty spadają jeszcze bardziej − do około 1126 zł dla pompy powietrznej i około 863 zł dla pompy gruntowej.
Z kolei dla kotła gazowego kondensacyjnego z ogrzewaniem podłogowym koszt wynosi około 3130 zł, dla kotła na pelet drzewny około 3550 zł, dla olejowego około 4260 zł, a dla kotła elektrycznego około 5230 zł rocznie.
Stare dane klimatyczne zawyżają zapotrzebowanie na ciepło nawet o 30%
Warto zaznaczyć, że rzeczywiste zapotrzebowanie na ciepło użytkowe do ogrzewania pomieszczeń jest obecnie wyraźnie niższe niż wynika z metodologii opartej na archaicznych, ale wciąż obowiązujących danych klimatycznych z lat 1971-2000. Analizy Krajowej Agencji Poszanowania Energii, które zostały wykonane w ramach tworzenia standardu energetycznego EU 30, czyli nowego standardu zmierzającego do bezemisyjnych domów jednorodzinnych, pokazują, że przy uwzględnieniu zaktualizowanych danych klimatycznych z lat 2001-2020 rzeczywiste wartości zapotrzebowania budynków na ciepło EU mogą być dziś niższe nawet o 25-35%. Nowe dane klimatyczne zostały opracowane w 2023 r. w ramach projektu TLM 2000 przez dr inż. Piotra Narowskiego z Politechniki Warszawskiej.
Uwzględnienie aktualnych danych klimatycznych z lat 2001-2020 oznacza na przykład, że budynek kwalifikowany dziś na poziomie zapotrzebowania na energię użytkową EU 80 kWh/(m²·rok) może w rzeczywistości odpowiadać poziomowi zapotrzebowania około 56 kWh/(m²·rok) – ilustruje to wykres na rys. 6. Z kolei budynek charakteryzujący się EU 140 kWh/(m²·rok) może być bliższy wartości około 100 kWh/(m²·rok). Przekonuje to o pilnej potrzebie wprowadzenia zmian w metodologii świadectw charakterystyki energetycznej budynków oraz modyfikacji zasad dotyczących audytu energetycznego.
Rys. 6. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², o zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania EU 80 kWh/(m²·rok): porównanie kosztów przy nominalnym zapotrzebowaniu na energię do ogrzewania oraz po redukcji tego zapotrzebowania o 30%. Analiza oparta jest na obowiązującej metodologii oraz na porównaniu danych klimatycznych z lat 1971–2000 i 2001–2020. W obliczeniach uwzględniono koszty energii w II kwartale 2026 r.
Wybór systemu ogrzewania − decyzja oparta na danych, nie emocjach
Z porównania kosztów dla czterech różnych poziomów zapotrzebowania budynku na energię użytkową do ogrzewania (EU) wynika bardzo wyraźnie, że zwiększenie lub poprawa standardu energetycznego radykalnie obniża koszty ogrzewania i to niezależnie od zastosowanej technologii grzewczej. Analiza pokazuje też, że pompy ciepła należą do rozwiązań o najniższych kosztach eksploatacyjnych, szczególnie w budynkach o wyższym standardzie energetycznym i przy współpracy z fotowoltaiką.
Najważniejszy wniosek z całego zestawienia jest prosty: to nie samo źródło ciepła decyduje o rachunkach, lecz relacja między standardem energetycznym budynku a sprawnością całego systemu ogrzewania. Ten sam nośnik energii może generować zupełnie inne koszty w domu energochłonnym i w budynku zaprojektowanym według nowoczesnych standardów.
Dlatego w przypadku budynków istniejących kluczowe pozostają dwa progi programu „Czyste Powietrze” − EU 140 i EU 80 − bo to one pokazują, jak bardzo standard energetyczny wpływa na opłacalność modernizacji. Z kolei dla nowych budynków punktem odniesienia powinny być dziś nie minimalne wymagania aktualnych Warunków Technicznych WT 2021, ale standardy wyższe, takie jak EU 30, które otwierają drogę do bardzo niskich kosztów eksploatacji i korzyści z integracji fotowoltaiki, magazynów energii, samochodów elektrycznych czy taryf dynamicznych. Konieczne jest również jak najszybsze dostosowanie w polskim prawie danych projektowych do warunków klimatycznych panujących w XXI wieku.
Istotne jest także, by decyzję o wyborze systemu grzewczego opierać na rzetelnych danych dotyczących kosztów ogrzewania analizowanych w dłuższej perspektywie, a nie na przyzwyczajeniach czy krótkoterminowych zmianach cen paliw. Wspólnym mianownikiem najniższych kosztów eksploatacji pozostaje dobrze zaizolowany budynek oraz źródło ciepła o wysokiej efektywności sezonowej, które pozwala maksymalnie ograniczyć zużycie energii końcowej.
W aktualnych realiach rynkowych pompy ciepła − szczególnie w nowych i modernizowanych budynkach − pozostają rozwiązaniem oferującym jedne z najbardziej przewidywalnych i konkurencyjnych kosztów ogrzewania. Dane przedstawione w zestawieniu potwierdzają, że inwestycja w nowoczesny system grzewczy jest dziś nie tylko wyborem proekologicznym, ale również racjonalną decyzją ekonomiczną, która realnie wpływa na bezpieczeństwo i stabilność domowego budżetu w kolejnych latach.
Założenia do analizy POBE
Typowy dom jednorodzinny o powierzchni 150 m², 4 osoby, porównanie rocznych kosztów ogrzewania i przygotowania c.w.u. w czterech standardach energetycznych budynku: EU 140, EU 80, WT 2021 i EU 30.
Dane dotyczące cen paliw stałych pochodzą z raportu Polskiego Alarmu Smogowego (PAS) z kwietnia 2026 r., przygotowanego przez Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM. Badanie cen zostało przeprowadzone z wykorzystaniem techniki typu „mystery calling” – osoby dzwoniące do składów opału podawały się za klientów planujących zakup. Kontroli poddano po dwa składy z każdego województwa – w całej Polsce 32 składy opału zlokalizowane w różnych miejscowościach. Analizując ceny węgla sprawdzano cenę granulatu węglowego („groszek”). W przypadku pelletu drzewnego brano pod uwagę najtańsze w ofercie danego dystrybutora certyfikowane paliwo w klasie A1.
Ceny energii elektrycznej i gazu przyjęte do analizy kosztów ogrzewania zostały uśrednione. W przypadku energii elektrycznej uwzględniono popularną dwustrefową i weekendową taryfę energetyczną G12w, przyjmując średnią cenę dla różnych dostawców. W analizie nie wzięto pod uwagę kosztów obsługi urządzeń grzewczych − mają one znaczenie zwłaszcza przy eksploatacji kotłów na paliwo stałe.
Źródło: Porozumienie Branżowe na Rzecz Efektywności Energetycznej POBE
Bloki z wielkiej płyty przez dekady stały się jednym z najbardziej charakterystycznych elementów polskich miast. Dziś stoją przed nowym wyzwaniem – transformacją energetyczną i modernizacją odpowiadającą współczesnym standardom komfortu, ekologii i estetyki. Właśnie takim projektom poświęcony jest ogólnopolski Konkurs „TermoTransformacja”, ogłoszony przez Polską Izbę Budownictwa.
Inicjatywa promuje kompleksowe modernizacje poprawiające efektywność energetyczną, komfort mieszkańców oraz wizerunek osiedli z drugiej połowy XX wieku.
Porozumienie Branżowe na Rzecz Efektywności Energetycznej (POBE) objęło patronat merytoryczny nad Konkursem.
Jerzy Klimm, Prezes Polskiej Izby Budownictwa: „Budynki z wielkiej płyty stanowią ogromną część polskich zasobów mieszkaniowych. Ich modernizacja to jedno z najważniejszych wyzwań stojących dziś przed sektorem budownictwa i zarządcami nieruchomości. Konkurs TermoTransformacja pokazuje, że dobrze zaprojektowana termomodernizacja może nie tylko ograniczyć zużycie energii i emisję CO₂, ale również znacząco poprawić komfort życia mieszkańców oraz estetykę całych osiedli. Chcemy wyróżnić i promować realizacje, które wyznaczają nowe standardy modernizacji budynków wielorodzinnych w Polsce”.
Szczegółowy Regulamin Konkursu dostępny jest pod adresem: 👉 LINK_DO_REGULAMINU
Drugie życie wielkiej płyty
W Polsce w budynkach z wielkiej płyty mieszka kilka milionów osób. Odpowiednio zaprojektowana i wykonana modernizacja może diametralnie zmienić ich funkcjonowanie – od zmniejszenia rachunków za energię po poprawę jakości powietrza i komfortu cieplnego.
Konkurs TermoTransformacja ma na celu pokazanie, że modernizacja takich budynków jest nie tylko koniecznością techniczną, lecz także szansą na architektoniczną i energetyczną transformację całych osiedli.
Organizatorzy szczególnie promują projekty, które uwzględniają:
wysoką efektywność energetyczną,
wykorzystanie odnawialnych źródeł energii,
nowoczesne systemy zarządzania energią,
innowacyjne technologie budowlane,
poprawę estetyki i funkcjonalności budynków.
Konkurs dla spółdzielni, wspólnot, inwestorów, zarządców i projektantów
Do dokonywania zgłoszeń zaproszone są podmioty zaangażowane w modernizację budynków wielorodzinnych w Polsce, w tym:
spółdzielnie mieszkaniowe
wspólnoty mieszkaniowe
mieszkańcy
gminy i jednostki samorządowe
zarządcy nieruchomości
inwestorzy, architekci, projektanci i wykonawcy
Zgłaszać można zakończone inwestycje termomodernizacyjne budynków z wielkiej płyty, które zostały oddane do użytkowania po 1 stycznia 2016 r.
Co decyduje o zwycięstwie?
Zgłoszone realizacje oceniane będą przez Kapitułę Konkursową złożoną z niezależnych ekspertów z zakresu budownictwa, energetyki i architektury.
Pod uwagę brane będą m.in.:
kompleksowość docieplenia budynku
modernizacja stolarki okiennej i drzwiowej
poprawa systemów wentylacji i ogrzewania
wykorzystanie odnawialnych źródeł energii
zastosowanie systemów monitoringu i zarządzania energią
realny efekt energetyczny modernizacji
walory architektoniczne i estetyczne inwestycji
innowacyjność zastosowanych technologii
Każda realizacja może uzyskać maksymalnie 100 punktów.
Harmonogram Konkursu
Nabór zgłoszeń: 30 marca – 30 czerwca 2026 r.
Ocena Kapituły: III kwartał 2026 r.
Głosowanie publiczności online: 1 sierpnia – 20 września 2026 r.
Gala finałowa i ogłoszenie wyników: IV kwartał 2026 r., Warszawa
Nagrody dla najlepszych realizacji
Laureat najlepszej modernizacji otrzyma Nagrodę Główną w wysokości 10 000 zł netto. Kapituła może także przyznać dodatkowe wyróżnienia tematyczne oraz nagrody fundowane przez partnerów konkursu.
Swojego faworyta wybiorą również internauci w głosowaniu online, przyznając Nagrodę Publiczności.
Nagrody trafią do podmiotów zarządzających zwycięskimi budynkami.
Jak zgłosić projekt?
Zgłoszenia przyjmowane są wyłącznie drogą elektroniczną.
Zapraszamy na Forum Pomp Ciepła 2026 w nowym wymiarze!
Termin: 4 marca 2026 r. podczas Targów ENEX.
Lokalizacja: Targi Kielce, ul. Zakładowa 1, 25-672 Kielce
O godzinie 12:50 zapraszamy na wystąpienie oraz debatę:
Nowy standard energetyczny budynków jednorodzinnych – [Damian Kot CREDIT AGRICOLE, Paweł Lachman PORT PC, Marek Beśka SEDG] DEBATA: Nowoczesne projektowanie budynków jednorodzinnych – od dobrego projektu do spójnego standardu
Forum Pomp Ciepła 2026 to połączenie wydarzenia na żywo na targach z profesjonalną produkcją video, realizowaną jako odcinek specjalny na kanale YouTube GLOBEnergia.
Forum Pomp Ciepła 2026 to połączenie wydarzenia na żywo na targach z profesjonalną produkcją video, realizowaną jako odcinek specjalny na kanale YouTube GLOBEnergia.
To dynamiczne, angażujące i merytoryczne spotkanie, tworzone z myślą o handlowcach, producentach, instalatorach i ekspertach HVAC/OZE.
Forum Pomp Ciepła 2026 kierowane jest do osób, które realnie wpływają na rynek:
Handlowców i zespołów sprzedaży pomp ciepła
Producentów, importerów, dystrybutorów
Instalatorów i firm wykonawczych
Doradców technicznych, projektantów HVAC
Decydentów z rynku OZE/HVAC
Ekspertów branżowych i przedstawicieli organizacji
Nowa jakość projektowania domów jednorodzinnych. Zapraszamy na konferencję EU30 podczas targów BUDMA 2026
Projektowanie domów jednorodzinnych stoi dziś przed wyzwaniem, jakiego polski rynek nie znał od lat. Zmieniające się regulacje unijne, rosnące koszty energii, oczekiwania sektora finansowego oraz potrzeba realnego ograniczania emisji sprawiają, że tradycyjne podejście do budownictwa mieszkaniowego przestaje być wystarczające. Coraz częściej nie wystarczy już „dobry projekt” – potrzebny jest spójny standard, który łączy wymagania techniczne, energetyczne, środowiskowe i finansowe w jedno czytelne rozwiązanie.
Właśnie tej nowej jakości projektowania poświęcona będzie konferencja EU30 – jednolity standard energooszczędnego domu jednorodzinnego, organizowana przez Fundację Instytut Trendów we współpracy z Porozumieniem Branżowym na rzecz Efektywności Energetycznej (POBE) oraz Partnerami projektu EU30. Wydarzenie odbędzie się 5 lutego 2026 r. podczas targów BUDMA na Międzynarodowych Targach Poznańskich.
Rynek budownictwa jednorodzinnego znajduje się dziś na styku kilku silnych trendów. Z jednej strony rosną oczekiwania inwestorów dotyczące komfortu, kosztów eksploatacji i niezależności energetycznej. Z drugiej – pojawiają się coraz bardziej precyzyjne wymagania regulacyjne, takie jak dyrektywa EPBD, standard budynków zeroemisyjnych (ZEB) czy unijna taksonomia zrównoważonego finansowania. Do tego dochodzą oczekiwania banków, które coraz częściej uzależniają warunki kredytowania od parametrów energetycznych budynków.
W tym kontekście standard EU30 nie jest kolejną „etykietą energetyczną”, lecz kompletnym podejściem do projektowania domu jednorodzinnego – od fizyki budowli, przez instalacje techniczne, aż po zgodność z przyszłymi regulacjami i wymaganiami finansowania.
EU30 – projektowanie domu w nowym wymiarze
EU30 to wspólna inicjatywa organizacji zrzeszonych w POBE oraz Krajowej Agencji Poszanowania Energii (KAPE), realizowana przy aktywnym udziale Fundacji Instytut Trendów. Standard został zaprezentowany po raz pierwszy podczas Kongresu Trendy 2025 i od tego czasu wzbudza duże zainteresowanie środowiska projektantów, wykonawców, inwestorów i instytucji finansowych.
Konferencja podczas BUDMY 2026 będzie pierwszym wydarzeniem w całości poświęconym praktycznemu wymiarowi EU30. Uczestnicy poznają konkretne wymagania techniczne, zobaczą przykłady obliczeń energetycznych rzeczywistych budynków oraz dowiedzą się, jak projektować domy jednorodzinne, które nie tylko spełniają obecne normy, ale są przygotowane na nadchodzące zmiany regulacyjne.
Projektanci, inwestorzy, banki – wspólny język
Jednym z kluczowych elementów konferencji będzie pokazanie, że nowa jakość projektowania domów jednorodzinnych wymaga wspólnego języka wszystkich uczestników rynku. EU30 porządkuje wymagania w sposób zrozumiały zarówno dla architektów i projektantów, jak i dla banków czy instytucji publicznych.
W programie konferencji znajdą się wystąpienia poświęcone m.in.:
wymaganiom technicznym dla budynków w standardzie EU30,
obliczeniom energetycznym i doborowi technologii,
roli pomp ciepła, wentylacji mechanicznej i instalacji OZE,
znaczeniu standardu EU30 dla dekarbonizacji portfeli kredytowych,
zgodności EU30 z taksonomią UE i standardem ZEB.
Wydarzenie zakończy debata ekspercka, w której przedstawiciele branży, instytucji eksperckich i sektora finansowego odpowiedzą na pytanie, czy EU30 może stać się nowym punktem odniesienia dla rynku nowych domów jednorodzinnych w Polsce.
Konferencja EU30 to propozycja dla wszystkich, którzy chcą projektować i realizować domy jednorodzinne w sposób świadomy, przyszłościowy i odporny na zmiany regulacyjne. To także okazja do zdobycia wiedzy, która w najbliższych latach będzie miała bezpośredni wpływ na konkurencyjność projektów i inwestycji mieszkaniowych.
5 lutego 2026 r., godz. 11:00
Międzynarodowe Targi Poznańskie, Pawilon 3, Sala Zielona
Udział w konferencji jest bezpłatny (wymagany bilet wstępu na targi BUDMA). Wejdź na stronę konferencji po dowiedz się, jak otrzymać darmowe wejście na targi BUDMA – TUTAJ
Zapraszamy do udziału w wydarzeniu, które wyznacza nową jakość projektowania domów jednorodzinnych w Polsce.
Dziś wiele osób zaangażowanych w inwestycje budowlane zadaje pytanie, jaki jest współczesny model energooszczędnego domu jednorodzinnego w Polsce. Już wkrótce otrzymają na nie konkretną odpowiedź. Ruszyły prace nad przygotowaniem wytycznych branżowych dla standardu energetycznego EU 30 dedykowanego takim budynkom. Projekt ogłoszono 29 października podczas Kongresu Trendy 2025 i jest to wspólne przedsięwzięcie organizacji uczestniczących w Porozumieniu Branżowym na rzecz Efektywności Energetycznej (POBE) oraz Krajowej Agencji Poszanowania Energii (KAPE), przy udziale Fundacji „Instytut Trendów”.
Głównym celem tego projektu jest stworzenie nowoczesnego, spójnego i realistycznego standardu energetycznego dla domów jednorodzinnych w Polsce o bardzo niskim zużyciu energii użytkowej na ogrzewanie – maksymalnie na poziomie 30 kWh/m² rocznie, spójnego z przyszłymi wymogami dyrektywy EPBD. Inicjatorzy projektu są przekonani, że wprowadzenie takiego standardu przysłuży się rozwojowi zeroemisyjnego budownictwa jednorodzinnego i energetyki prosumenckiej w Polsce.
Praktyczne narzędzie nie tylko dla branży
Pakiet wytycznych dla standardu EU 30 zostanie opracowany w postaci poradnika branżowego. Będzie w nim można znaleźć wiele przykładów, jak w praktyce wykorzystywać i łączyć dostępne rozwiązania techniczne, aby za przystępną cenę budować nowoczesne i energooszczędne domy jednorodzinne, które w pełni wpisują się w zaostrzone kryteria polityki klimatycznej Unii Europejskiej.
Standard ten może być jednocześnie wyznacznikiem racjonalności inwestycji budowlanej. Dzięki odpowiedniemu ukierunkowaniu działań – zgodnie z wytycznymi zawartymi w poradniku, pozwala zoptymalizować nakłady inwestycyjne, gwarantując bardzo dobre efekty środowiskowe i ekonomiczne.
Korzyści dla właścicieli tak budowanych domów są oczywiste: wysoki komfort użytkowy, niskie i przewidywalne koszty eksploatacji oraz utrzymująca się przez wiele lat wysoka wartość nieruchomości. Według szacunków organizacji zaangażowanych w projekt, realizacja budynku w standardzie EU 30 może przynieść znaczące oszczędności rocznych kosztów ogrzewania pomieszczeń – nawet na poziomie 50-60% − w stosunku do nowych budynków, które są obecnie wznoszone w standardzie WT 2021 i mają wentylację grawitacyjną (rys. 1).
Rys. 1. Aktualne roczne koszty ogrzewania i przygotowania ciepłej wody (12 listopada 2025, POBE) dla budynku zrealizowanego w standardzie EU 30, o powierzchni ogrzewanej 150 m2, zamieszkałego przez 4 osoby
Z tych powodów, jak przewidują inicjatorzy projektu, standard EU 30 stanie się przydatnym narzędziem nie tylko dla projektantów czy architektów, ale również dla inwestorów, rzeczoznawców budowlanych czy podmiotów zobowiązanych do przestrzegania zasad taksonomii zrównoważonego finansowania, jak banki i agencje ubezpieczeniowe. Będzie miał istotne przełożenie na praktykę budowlaną, decyzje finansowe, a być może także na regulacje prawne (np. przyszłe zmiany w metodologii świadectw charakterystyki energetycznej budynków).
Solidna baza i perspektywiczne podejście
Nowy standard EU 30 nawiązuje do sprawdzonych polskich wzorców dla budownictwa energooszczędnego – standardu NF40, wdrożonego przez NFOŚiGW ponad dekadę temu. Łączy je z aktualnym stanem wiedzy technicznej oraz wymogami technologicznymi i klimatycznymi Unii Europejskiej, które będą wprowadzane w najbliższych latach.
W zakresie rozwiązań technicznych uwzględnia między innymi: test szczelności powietrznej budynku, wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła, zastosowanie pompy ciepła, instalacji fotowoltaicznej i magazynu energii oraz systemu zarządzania energią, a także gotowość budynku do ładowania samochodów elektrycznych. Oznacza to między innymi, że budynek w standardzie EU 30 jest w pełni gotowy na taryfy dynamiczne.
Z kolei w ujęciu formalnym standard EU 30 gwarantuje zgodność z nowym, unijnym standardem budynku zeroemisyjnego (bezemisyjnego), tzw. ZEB (Zero Emission Building), zasadami taksonomii zrównoważonego finansowania i wynikającymi z nich kryteriami środowiskowymi DNSH (Do No Significant Harm). Jest także zgodny z programami wsparcia „Moje Ciepło” i „Mój Prąd”.
Co więcej, śmiało można stwierdzić, że standard EU 30 stanowi praktyczne rozwinięcie unijnego celu ZEB (Zero Emission Building) w odniesieniu do budynków jednorodzinnych. Jego założenia ułatwiają inwestorom, projektantom i instytucjom finansowym stosowanie wymogów nowej dyrektywy EPBD w sposób prosty, mierzalny i dostosowany do polskich warunków klimatycznych i ekonomicznych.
Jak podkreśla Paweł Lachman, koordynator POBE i jeden z inicjatorów projektu:
− EU 30 to standard przygotowany przez branżę – dla branży. Wyprzedza unijne wymagania i pozwala inwestorom budować domy, które będą komfortowe, tanie w eksploatacji i gotowe na przyszłość – bez ryzyka kosztownej termomodernizacji po 2030 roku.
Lachman wyjaśnia również, dlaczego już teraz taki standard jest w Polsce niezwykle potrzebny:
− Szacujemy, że w ostatnich pięciu latach w Polsce wybudowano ponad 200 tysięcy domów jednorodzinnych, które będą musiały przejść termomodernizację po 2030 roku, aby spełnić unijne wymogi efektywności energetycznej.Właśnie dlatego opracowanie standardu EU 30 ma tak duże znaczenie praktyczne – daje inwestorom gotowy wzorzec budynku, który już dziś spełnia przyszłe wymagania unijne.
Prace nad wytycznymi już trwają
O rozpoczęciu prac nad branżowym standardem EU 30 oficjalnie poinformowano 29 października br. podczas Kongresu Trendy w Krakowie, a prawdopodobnie już 5 lutego 2026 roku, podczas targów BUDMA w Poznaniu, będzie można poznać ich efekt. Uczestnicy projektu planują wówczas prezentację gotowego standardu EU 30 oraz publikację szczegółowych wytycznych. Wcześniej będą się odbywać konsultacje branżowe.
Projekt jest realizowany przez specjalistów z Krajowej Agencji Poszanowania Energii (KAPE), przy wsparciu partnerów strategicznych – Leroy Merlin Polska oraz Credit Agricole Bank Polska, a także kilku organizacji branżowych, które są sygnatariuszami POBE:
Stowarzyszenia Energooszczędne Domy Gotowe (SEDG),
Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC),
Polskiego Związku Producentów i Przetwórców Izolacji Poliuretanowych PUR i PIR (SIPUR),
Polskiego Stowarzyszenia Producentów Styropianu (PSPS),
Polskiej Korporacji Techniki Sanitarnej, Grzewczej, Gazowej i Klimatyzacji (SGGiK).
Partnerzy projektu od lat angażują się w promowanie zrównoważonego budownictwa, nowoczesnych technologii energetycznych i efektywności energetycznej w polskich domach. Zapraszają też wszystkie zainteresowane organizacje branżowe do wzięcia udziału w konsultacjach wytycznych do standardu EU 30.
Koszty ogrzewania w III kwartale 2025 – stabilne dla pomp ciepła, zmienne dla kotłów
W III kwartale 2025 roku odnotowaliśmy pewne zmiany w kosztach ogrzewania. Rynkowe badanie cen nośników energii z września pokazało wzrost cen granulatu drzewnego (pelletu) oraz węglowego w stosunku do cen w II kwartale 2025 roku – za paliwa te trzeba obecnie zapłacić od kilku do kilkunastu procent więcej. Spadła natomiast cena gazu ziemnego, już po uwzględnieniu wzrostu kosztów dystrybucji, dzięki czemu użytkownicy kotłów gazowych mogą liczyć na niższe rachunki o około 10-11%. Powody do satysfakcji mają też posiadacze pomp ciepła. Należą one do grupy rozwiązań o najniższych kosztach eksploatacyjnych, a ceny energii elektrycznej pozostają stabilne. Dodatkowo w przyszłym roku jest szansa na kilkuprocentową ich obniżkę.
To, ile obecnie wydamy na ogrzewanie – w przypadku konkretnego budynku i źródła ciepła − można sprawdzić w zaktualizowanych kalkulatorach kosztów przygotowanych przez POBE lub Polski Alarm Smogowy (PAS)[1]. Podstawą do ich aktualizacji są rynkowe badania cen nośników energii realizowane co kwartał przez Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM[2]. Podsumowujemy je w cyklicznych analizach, pokazując zmiany cen paliw i energii oraz realne koszty zaopatrzenia w ciepło (ogrzewanie i ciepła woda) typowego budynku jednorodzinnego w Polsce.
Co porównujemy w analizie?
Przede wszystkim pokazujemy różnice w wydatkach zależnie od standardu energetycznego budynku oraz wybranego rozwiązania grzewczego. Odnosimy się zarówno do budynków istniejących, jak i nowych.
W najnowszej analizie, dla III kwartału 2025 r., podobnie jak poprzednio, przyjęliśmy cztery różne warianty standardu energetycznego domów jednorodzinnych. Dwa dotyczą budynków istniejących i są odniesione do nowych progów dofinansowań w programie „Czyste Powietrze” (rys. 1, 2). Kolejne dwa to nowe budynki: w podstawowym standardzie energetycznym, zgodnym z minimalnymi wymaganiami WT 2021 (rys. 3), oraz w standardzie podwyższonym, odpowiadającym wymaganiom programu „Moje Ciepło” (rys. 4). Koszty uwzględniają zużycie energii zarówno na ogrzewanie pomieszczeń, jak i przygotowanie ciepłej wody. Aby ułatwić ich porównanie, założyliśmy, że w każdym przypadku powierzchnia ogrzewana ma 150 m2, a z ciepłej wody na stałe korzystają 4 osoby.
Dodatkowo analizujemy koszty dla mieszkania czy lokalu wyodrębnionego w większym budynku (rys. 5). W tym przypadku są liczone wyłącznie wydatki na ogrzewanie pomieszczeń (bez przygotowania c.w.u.), a w zestawieniu, oprócz różnego typu kotłów, uwzględniliśmy ciepło sieciowe oraz pompy ciepła typu powietrze-powietrze w klasach energetycznych dla ogrzewania od A do A+++ (klimatyzatory z funkcją grzania).
Kotły na paliwa ciekłe: gaz, olej
Nowoczesne kotły gazowe (podobnie jak olejowe) to urządzenia w pełni bezobsługowe, które mogą automatycznie dostosowywać swoją pracę do warunków zewnętrznych, zapewniając wysoki komfort termiczny i użytkowy. Dla wielu osób to ważny powód do wyboru takiego rozwiązania. Kolejnym jest to, że z ogrzewania gazowego w Polsce korzysta już około 2 milionów gospodarstw domowych i mamy dobrze rozwiniętą sieć gazową – technologia jest więc powszechnie znana i dostępna.
W ostatnim czasie zmieniają się jednak uwarunkowania ekonomiczne i regulacyjne dotyczące kotłów gazowych. Odchodzimy od spalania paliw kopalnych, od ich importu, zwiększając bezpieczeństwo energetyczne i udział OZE. W tym roku skończyło się dofinansowywanie inwestycji w kotły na paliwa kopalne, a więc także kotły gazowe, w „Czystym Powietrzu”. Kolejnym krokiem będzie obciążenie ceny paliw kopalnych zużywanych w gospodarstwach domowych podatkiem od emisji dwutlenku węgla w ramach ETS2, czyli systemu opłat za emisje w sektorze budynków i transportu, prawdopodobnie już od 2027 r. Spowoduje to wzrost rachunków o kilkanaście, a docelowo nawet kilkadziesiąt procent. Eksperci wskazują, że w przyszłości wzrost kosztów eksploatacji może ograniczyć opłacalność ogrzewania gazowego, a nawet spowodować konieczność wymiany niedawno instalowanych urządzeń.
Dziś widzimy, że koszty ogrzewania domu gazem spadły w porównaniu do poprzedniego kwartału – obniżka cen gazu ziemnego (z dystrybucją) wyniosła około 10-11%. Przeciętne roczne koszty ogrzewania tym paliwem istniejącego budynku po termomodernizacji (rys. 1), o zapotrzebowaniu na energię użytkową 80 kWh/(m2 ·rok), wynoszą obecnie 6300 zł przy ogrzewaniu podłogowym lub 6500 zł przy grzejnikach. Natomiast w przypadku nowego budynku w podstawowym standardzie energetycznym WT 2021 (rys. 3), o zapotrzebowaniu na energię użytkową 55 kWh/(m2 · rok) – koszty te to odpowiednio około 4900 zł oraz 5100 zł. Pomimo spadku cen wciąż są one jednak wyższe o co najmniej 30% niż dla elektrycznych pomp ciepła, które podobnie jak kotły na gaz czy olej zapewniają pełną bezobsługowość.
Warto przy tym zwrócić uwagę, jak duże znaczenie dla wysokości wydatków na ogrzewanie ma poprawa standardu energetycznego budynku (dodatkowa izolacja cieplna). W budynkach jednorodzinnych przed termomodernizacją, źle zaizolowanych (rys. 2), roczny koszt ogrzewania gazem ziemnym to przykładowo 9900 zł (grzejniki), czyli o ponad 50% więcej niż po wykonaniu termomodernizacji (rys. 1) do wymaganego minimalnego standardu energetycznego w „Czystym Powietrzu”. Zwiększenie izolacyjności budynku powinno być więc podstawowym krokiem do zredukowania kosztów, zgodnie z zasadą, że najtańsza jest ta energia, która nie jest zużywana.
Kotły na paliwa stałe
Mamy wśród nich zarówno urządzenia na węgiel, jak i drewno czy pellet. Wszystkie wymagają regularnej obsługi przez użytkownika, nie pozwalając np. na kilkudniową nieobecność w domu w czasie sezonu grzewczego. Potrzebują także odpowiedniego pomieszczenia kotłowni oraz pilnowania jakości paliwa (choćby z uwagi na żywotność urządzeń grzewczych). Za ich wyborem zwykle przemawia przywiązanie właścicieli domów do tradycyjnych sposobów ogrzewania oraz przekonanie o powszechnej dostępności opału. Często też w obiegowych opiniach kotły na paliwa stałe są uznawane za najtańsze w eksploatacji rozwiązanie grzewcze − dodatkowo na te spalające drewno lub pellet można uzyskać dofinansowanie w „Czystym Powietrzu”. Jednak opiniom, że zapewniają najniższe koszty ogrzewania wyraźnie przeczą analizy porównawcze.
Najniższe koszty w tej grupie urządzeń generują kotły węglowe. Węgiel wciąż jest relatywnie tani, choć ten w postaci granulatu w ostatnim kwartale podrożał o 8%. W budynku jednorodzinnym po termomodernizacji (rys. 1) roczne koszty ogrzewania węglem to obecnie 4000 zł lub 5200 zł (zależnie od poziomu sprawności kotła). Dla porównania: w takim samym budynku ogrzewanie pompą ciepła może kosztować za cały rok od 3400 zł do 5100 zł (zależnie od rodzaju pompy i instalacji grzewczej). Dodatkowo ceny węgla dla gospodarstw domowych, podobnie jak innych paliw kopalnych, w najbliższych latach mogą istotnie rosnąć począwszy od 2027 r. w związku z wprowadzeniem ETS2 (system opłat za emisje w sektorze budynków i transportu).
Przyjrzyjmy się też kotłom na pellet. Cena tego opału w III kwartale wzrosła o 11%. Roczny koszt ogrzewania pelletem budynku po termomodernizacji (rys. 1) będzie obecnie wynosić 5700 zł. Z kolei w przypadku nowego domu, w standardzie zgodnym z minimum wymogów WT 2021 (rys. 3), roczne wydatki na ogrzewanie spadają do kwoty 4200 zł. Jest to jednak wyraźnie więcej (powyżej 30%) niż przy pompie ciepła, nawet bez zastosowanej instalacji fotowoltaicznej.
Elektryczne pompy ciepła
Podobnie jak kotły na pellet i drewno są dofinansowywane z „Czystego Powietrza”, ale także z programu „Moje Ciepło” – w nowych budynkach, o odpowiednio podwyższonym standardzie energetycznym. Pompy ciepła zapewniają wysoki komfort użytkowy i cieplny oraz nie powodują emisji zanieczyszczeń powietrza w miejscu ich zastosowania. Charakteryzują się również pełną automatyzacją pracy i jednymi z najniższych kosztów eksploatacji spośród analizowanych technologii grzewczych. W najbliższych latach ich wykorzystanie może wzrastać, czemu będzie sprzyjać zarówno wysoka efektywność energetyczna tych urządzeń, jak i przewidywane zmiany kosztów paliw i energii.
Bardzo ważnym argumentem za pompami ciepła są opinie ich obecnych użytkowników. A ci generalnie oceniają te urządzenia bardzo wysoko – satysfakcja jest wyższa niż przy kotłach gazowych czy pelletowych. W badaniu zrealizowanym przez SW Research w sierpniu 2025 r. na reprezentatywnej grupie 1000 właścicieli domów jednorodzinnych w Polsce ogrzewanych pompami ciepła, 80% respondentów było zadowolonych z tej formy ogrzewania, w tym 44% bardzo zadowolonych. Użytkownicy szczególnie doceniają wygodę obsługi, komfort cieplny czy bezawaryjność. 62% jest zadowolonych z kosztów ogrzewania, a tylko 12% nie − to pokazuje, że pomimo relatywnie wysokich cen energii elektrycznej w naszym kraju, zdecydowana większość instalacji z pompą ciepła pracuje bardzo efektywnie, dając powody również do satysfakcji finansowej.
Zgodnie z analizą kosztów POBE, elektryczne pompy ciepła to grupa najtańszych w eksploatacji rozwiązań grzewczych. W nowych budynkach jednorodzinnych z ogrzewaniem podłogowym (rys. 3 i 4) roczne koszty takiego ogrzewania wraz z przygotowaniem ciepłej wody mogą się mieścić w granicach 2100-3000 zł, a z dodatkiem instalacji fotowoltaicznej spadną nawet poniżej 2000 zł. Również w istniejących budynkach (rys. 1 i 2) zwykle są niższe niż dla innych źródeł ciepła.
Podobnie jest w przypadku ogrzewania mieszkań przy wykorzystaniu pomp ciepła typu powietrze-powietrze, czyli klimatyzatorów z funkcją grzania (rys. 5). Dla mieszkania o powierzchni 50 m2 w budynku wielorodzinnym o średniej izolacyjności wydatki sięgną zaledwie 900-1300 zł rocznie. Koszty ogrzewania dla innych typów pomp ciepła są zbliżone i zależą od osiąganych wartości SCOP (rocznego współczynnika efektywności).
Tak dobry wynik to zasługa wysokiej efektywności pomp ciepła, która − w zależności od ich klasy energetycznej dla ogrzewania − jest trzy-, cztero-, a nawet pięciokrotnie wyższa niż kotłów grzewczych. Właśnie to pozwala zniwelować wpływ wciąż relatywnie wysokich cen energii elektrycznej, oczywiście przy założeniu prawidłowego doboru i montażu pompy. Dodatkowo w przyszłym roku ceny energii elektrycznej prawdopodobnie spadną. Jak niedawno zapowiedział minister energii Miłosz Motyka, rząd zrobi wszystko, aby od nowego roku taryfy zatwierdzane przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki były niższe niż obecna cena wynikająca z mrożenia na poziomie 500 zł/MWh. Jest również szansa na wdrożenie specjalnych, preferencyjnych taryf za energię dla użytkowników pomp ciepła po nowelizacji ustawy Prawo energetyczne. Prace nad nowelizacją już trwają.
W przypadku pomp ciepła warto też zwrócić uwagę na możliwość wykorzystania funkcji chłodzenia w okresie letnim. Chłodzenie pomieszczeń przestaje być traktowane jak luksus – staje się standardową cechą nowoczesnych instalacji grzewczo-chłodzących, poprawiającą komfort użytkowy i efektywność energetyczną budynków, szczególnie w połączeniu z fotowoltaiką.
Wnioski z analizy kosztów:
Standard energetyczny budynku ma kluczowy wpływ na koszty ogrzewania – poprawa izolacyjności może obniżyć rachunki nawet o ponad połowę. Termomodernizacja powinna być więc pierwszym rozważanym krokiem przed wyborem dowolnego źródła ciepła. To najlepsza ochrona przed wzrostem rachunków niezależnie od zastosowanego urządzenia grzewczego.
Wybierając źródło ciepła do budynku, patrzmy perspektywicznie na koszty jego eksploatacji. Ceny paliw i energii będą ulegać zmianom. Paliwa kopalne, jak węgiel czy gaz, podrożeją w najbliższych latach (m.in. przez wprowadzenie podatku ETS2), natomiast w przypadku energii elektrycznej sytuacja będzie odwrotna. Energia ta – w przeciwieństwie do paliw kopalnych stosowanych w budynkach − od lat jest już obciążona podatkiem od emisji (ETS). Obciążenie to będzie maleć, ponieważ coraz mniej energii elektrycznej wytwarza się z paliw kopalnych (węgla, gazu) – obecnie w Polsce około 70%, a coraz więcej ze źródeł odnawialnych i bezemisyjnych. Według projektu Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu, w 2030 r. udział odnawialnych źródeł energii w krajowej produkcji energii elektrycznej ma wzrosnąć do ponad 50%.
Elektryczne pompy ciepła już teraz są w grupie najtańszych w eksploatacji rozwiązań grzewczych. Wciąż są one wyraźnie droższe w zakupie niż kotły, jednak nakłady inwestycyjne można znacząco zredukować korzystając z dotacji z „Czystego Powietrza”, „Mojego Ciepła” oraz podatkowej ulgi termomodernizacyjnej. Dodatkowo urządzenia te tanieją i będą taniały dzięki ich upowszechnieniu i masowej produkcji.
Z dotacji w „Czystym Powietrzu” i ulgi termomodernizacyjnej można też skorzystać przy instalacji kotła na pellet lub na drewno. Taki kocioł to niewątpliwie dobra opcja dla osób, które mają własny opał lub mogą go pozyskać lokalnie, w atrakcyjnej cenie. Ceny pelletu i drewna na składach będą bowiem w najbliższych latach rosnąć m.in. w związku z ograniczoną dostępnością surowca czy normami jakościowymi.
Dane dotyczące cen nośników energii
Dane dotyczące cen paliw stałych wykorzystane przy aktualizacji kalkulatora kosztów ogrzewania POBE pochodzą z raportu Polskiego Alarmu Smogowego (PAS) z września 2025 r., przygotowanego przez Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM. Badanie cen zostało przeprowadzone z wykorzystaniem techniki typu „mystery calling” – osoby dzwoniące do składów opału podawały się za klientów planujących zakup. Kontroli poddano po dwa składy z każdego województwa – w całej Polsce 32 składy opału zlokalizowane w różnych miejscowościach. Analizując ceny węgla sprawdzano dwa gatunki – orzech oraz granulat węglowy („groszek”). W przypadku pelletu brano pod uwagę najtańsze w ofercie danego dystrybutora certyfikowane paliwo w klasie A1.
Ceny energii elektrycznej i gazu przyjęte do analizy kosztów ogrzewania budynków POBE zostały uśrednione. W przypadku domów jednorodzinnych, dla energii elektrycznej uwzględniono popularną dwustrefową i weekendową taryfę energetyczną G12w, przyjmując średnią cenę dla różnych dostawców. Z kolei w przypadku mieszkań wykorzystano ceny dla najbardziej powszechnej taryfy płaskiej G11. W analizie nie wzięto pod uwagę kosztów obsługi urządzeń grzewczych − mają one znaczenie zwłaszcza przy eksploatacji kotłów na paliwo stałe.
Wykresy (rysunki) 1-5:
1. Istniejące budynki – standard energetyczny po termomodernizacji z programu „Czyste Powietrze”, EU= 80 kWh/(m2·rok)
Rys. 1. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, poddanego termomodernizacji do standardu WT 2017 (EU 80 kWh/(m2 ·rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w III kw. 2025 r.
2. Istniejące budynki – standard energetyczny przed termomodernizacją z programu „Czyste Powietrze”, EU=140 kWh/(m2·rok)
Rys. 2. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2 przed termomodernizacją (EU 140 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w III kw. 2025 r.
3.Nowe budynki – minimalny standard energetyczny z Warunków Technicznych 2021, EU=55 kWh/(m2·rok)
Rys. 3. Przykładowe roczne koszty ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, zrealizowanego zgodnie z minimum wymogów Warunków Technicznych 2021 (EU = 55 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w III kwartale 2025 r.
4. Nowe budynki – standard energetyczny z programu „Moje Ciepło”, EU=40 kWh/(m2·rok)
Rys. 4. Przykładowe roczne koszty ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, zrealizowanego w standardzie programu „Moje Ciepło” (EU = 40 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w III kwartale 2025 r.
5. Mieszkania w istniejącym budynku, EU=80 kWh/(m2·rok)
Rys. 5. Przykładowe roczne koszty ogrzewania mieszkania o powierzchni 50 m2, w budynku o standardzie EU = 80 kWh/(m2 ·rok). W zestawieniu ujęto różne typy kotłów, ciepło systemowe oraz pompy ciepła typu powietrze-powietrze w klasach energetycznych dla ogrzewania od A do A+++. Dane uwzględniają koszty energii w III kwartale 2025 r.
Źródło: Porozumienie Branżowe na Rzecz Efektywności Energetycznej POBE
Kalkulator kosztów ogrzewania to praktyczne narzędzie dla każdego. Dzięki niemu możesz szybko i łatwo obliczyć koszty ogrzewania swojego domu oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej dla całej rodziny w zależności od tego, jakie urządzenie grzewcze zastosujesz. Wystarczy tylko wpisać powierzchnię domu, liczbę zamieszkujących go osób oraz wybrać standard energetyczny, jaki ma Twój dom. W wyborze standardu energetycznego pomogą informacje, które znajdują się w zamieszczonej poniżej legendzie.
Zapraszamy na Kongres TRENDY 2025, organizowany przez redakcję GLOBENERGIA przy współorganizacji Fundacji Instytut Trendów. Wydarzenie odbędzie się 29 października 2025 r. w Klubie Studio AGH w Krakowie.
Kongres TRENDY to od lat jedno z najważniejszych miejsc spotkań ekspertów, praktyków i liderów branży, w całości poświęcone efektywności energetycznej, transformacji oraz nowym technologiom w budownictwie, ciepłownictwie i energetyce prosumenckiej. To przestrzeń inspirujących wystąpień, premier raportów i wymiany doświadczeń pomiędzy przedstawicielami sektora publicznego, nauki i biznesu.
Najważniejsze tematy Kongresu TRENDY 2025
W tym roku podczas Kongresu zaprezentowane zostaną premierowe raporty i opracowania, które mogą realnie wpłynąć na kierunek rozwoju rynku w Polsce.
Podczas wydarzenia przedstawiona zostanie propozycja nowego standardu dla budynków jednorodzinnych – EU30, opracowana we współpracy POBE, KAPE oraz Instytutu Trendów. To inicjatywa, która może stać się kluczowym krokiem w kierunku bardziej zrównoważonego i efektywnego energetycznie budownictwa w Polsce.
Jednym z ciekawych punktów programu będzie również raport GLOBENERGIA z 2,5-letniego pomiaru budynku jednorodzinnego, który przez 300 dni funkcjonował bez prądu z sieci. To wyjątkowe opracowanie pokaże, że samowystarczalność energetyczna nie jest już tylko wizją przyszłości, ale realną perspektywą dla polskiego budownictwa.
Gość honorowy: Minister Energii Miłosz Motyka
Z ogromną przyjemnością informujemy, że gościem honorowym Kongresu TRENDY 2025 będzie Minister Energii – Miłosz Motyka. Wraz z nim udział w wydarzeniu potwierdzili m.in.:
Anna Trudzik – Dyrektor Departamentu Energetyki Prosumenckiej w Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Kazimierz Barczyk – Federacja Regionalnych Związków Gmin i Powiatów RP,
oraz przedstawiciele najważniejszych stowarzyszeń branżowych.
Analiza POBE: Pompy ciepła nadal liderem taniego i czystego ogrzewania budynków
Porozumienie Branżowe na rzecz Efektywności Energetycznej przygotowało kolejną analizę kosztów ogrzewania budynków – na II kwartał 2025 r., bazując na rynkowym badaniu cen nośników energii. W odniesieniu do poprzedniego kwartału, nie zmieniły się koszty ogrzewania energią elektryczną i gazem ziemnym, a dla pozostałych paliw zmiany są nieznaczne. Pompy ciepła pozostają w czołówce najtańszych rozwiązań grzewczych. II kwartał przyniósł jednak istotną zmianę warunków dofinansowań na termomodernizację budynków w „Czystym Powietrzu”, co zdaniem POBE może się przekładać na koszty ich ogrzewania.
Analizy kosztów ogrzewania budynków są prowadzone przez POBE w cyklu kwartalnym – tak, aby odzwierciedlać zmienność cen nośników energii, w tym ich sezonowość, a także realne koszty zaopatrzenia w ciepło budynków o różnym standardzie energetycznym i przy wykorzystaniu dostępnych na rynku rozwiązań grzewczych. W tej analizie wprost odnosimy się do nowych wskaźników efektywności energetycznej budynków w „Czystym Powietrzu”.
Dane dotyczące II kwartału 2025 r. pokazują utrzymujące się wysokie koszty ogrzewania gazem ziemnym, propanem i olejem opałowym, choć w dwóch ostatnich przypadkach odnotowano lekką obniżkę cen. Najwyższe koszty tradycyjnie generuje bezpośrednie ogrzewanie elektryczne realizowane np. przez kotły elektryczne (ale też maty czy grzejniki elektryczne). Wśród relatywnie tanich w eksploatacji rozwiązań grzewczych nadal są kotły na węgiel, drewno czy pellet, jednak w większości przypadków nie są one najtańszą opcją i to pomimo obniżki cen rynkowych części tych paliw. Zwykle mniej zapłacimy za ciepło dla domu dobierając odpowiedni układ z pompą ciepła, przy czym – co warto zaznaczyć − będzie to zdecydowanie bardziej komfortowe i czyste rozwiązanie grzewcze niż kocioł na paliwa stałe.
Cztery wykresy, cztery typy budynków – pełny obraz kosztów ogrzewania
W najnowszej analizie wzięto pod uwagę cztery charakterystyczne typy budynków, sprawdzając, jak obecnie kształtują się w nich koszty zaopatrzenia w ciepło. Pierwsze dwa to istniejące domy jednorodzinne o różnym zapotrzebowaniu na ciepło, odniesionym do nowych progów dofinansowań w „Czystym Powietrzu” (rys. 1 i 2). Kolejny to nowo budowany dom jednorodzinny o podwyższonym standardzie energetycznym, zgodnym z wymogami programu „Moje Ciepło” (rys. 3). Aby ułatwić porównanie wyników, założono, że wszystkie te budynki mają powierzchnię ogrzewaną 150 m2, a z ciepłej wody na stałe korzystają 4 osoby.
Dopełnieniem obrazu i pewną nowością, którą POBE na stałe wprowadza do analiz, jest zestawienie kosztów ogrzewania przy wykorzystaniu indywidualnego źródła ciepła dla mieszkania czy lokalu wyodrębnionego w większym budynku (rys. 4). W tym przypadku, w odróżnieniu od budynków jednorodzinnych, są liczone wyłącznie koszty ogrzewania pomieszczeń (bez przygotowania c.w.u.), a w zestawieniu, oprócz różnego typu kotłów, uwzględniono ciepło sieciowe oraz doskonale znane na rynku mieszkaniowym pompy ciepła typu powietrze-powietrze w klasach energetycznych od A do A+++ (tu: klimatyzatory z funkcją grzania). Pompy ciepła tego typu są powszechnie dostępne w sprzedaży detalicznej, stosunkowo proste w montażu i relatywnie tanie pod względem nakładów inwestycyjnych, stanowiąc atrakcyjną alternatywę dla kotłów gazowych czy ciepła systemowego. Podane koszty dotyczą przykładowego mieszkania o powierzchni 50 m2, znajdującego się w istniejącym budynku o średniej izolacyjności.
Rys. 1. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, poddanego termomodernizacji do standardu WT 2017 (EU 80 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kw. 2025 r.
Rys. 2. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2 przed termomodernizacją (EU 140 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kw. 2025 r.
Rys. 3. Przykładowe roczne koszty ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, zrealizowanego w standardzie programu „Moje Ciepło” (EU = 40 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2025 r.
Rys. 4. Przykładowe roczne koszty ogrzewania mieszkania o powierzchni 50 m2, w budynku o standardzie EU = 80 kWh/(m2 · rok). W zestawieniu ujęto różne typy kotłów, ciepło systemowe oraz pompy ciepła powietrze-powietrze w klasach energetycznych od A do A+++. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2025 r.
Generalne wnioski z analizy są następujące:
Istniejące domy jednorodzinne po termomodernizacji w „Czystym Powietrzu” (EU = 80 kWh/(m² · rok)) – zestawienie potwierdza, że technologia pomp ciepła jest bardziej konkurencyjna niż większość innych rozwiązań grzewczych, w tym kotły elektryczne, gazowe, olejowe czy na pellet drzewny, zapewniając jedne z najniższych kosztów ogrzewania pomieszczeń i przygotowania ciepłej wody. W analizowanym budynku mieszczą się one w zakresie 3200–4850 zł rocznie, zależnie od typu pompy ciepła (solanka-woda lub powietrze-woda) i rodzaju instalacji odbiorczej.
Istniejące domy jednorodzinne przed termomodernizacją (EU = 140 kWh/(m² · rok)) − koszty ogrzewania dla wszystkich źródeł ciepła są tu wyższe o ponad 50% niż w poprzednim wariancie. Warto jednak zauważyć, że nawet przy stosunkowo słabej izolacyjności domu, pompy ciepła, zarówno solanka-woda, jak i powietrze-woda, mogą dostarczać znacznie tańsze ciepło niż większość kotłów. W analizowanym budynku koszty ogrzewania pompą ciepła wynoszą (zależnie od opcji) od 4970 do 7760 zł rocznie.
Nowe domy jednorodzinne o podwyższonym standardzie energetycznym, zgodnym z wymogami programu „Moje Ciepło” (EU = 40 kWh/(m² · rok)) − w takich budynkach pompy ciepła, zwłaszcza w połączeniu z fotowoltaiką, oferują zdecydowanie najniższe koszty ogrzewania i przygotowania ciepłej wody. Przy instalacji PV o mocy 3 kW jest to poniżej 1300 zł rocznie dla pompy ciepła solanka-woda i poniżej 1600 zł dla pompy ciepła powietrze-woda dla analizowanego budynku.
Mieszkania w istniejących budynkach wielorodzinnych o średniej izolacyjności (EU = 80 kWh/(m² · rok)) – najniższe koszty ogrzewania pomieszczeń zapewniają pompy ciepła typu powietrze-powietrze klasy A++ i A+++. Rachunki za ciepło są wówczas ponad pięciokrotnie niższe niż przy kotłach elektrycznych oraz ponad dwukrotnie niższe niż za ciepło systemowe czy przy eksploatacji kotła gazowego. Dla mieszkania o powierzchni 50 m2 mogą wynosić zaledwie 900 zł rocznie.
Progi efektywności w programie „Czyste Powietrze”
Nowa odsłona programu „Czyste Powietrze”, obowiązująca od 31 marca 2025 r., przyniosła szereg zmian w kwalifikacji budynków do dofinansowań. Najważniejsze z nich to uzależnienie możliwego poziomu dofinansowania oraz zakresu dotowanych działań od efektywności energetycznej budynku przed modernizacją. Efektywność jest tu określana wskaźnikiem EU, czyli wielkością zapotrzebowania budynku na energię użytkową na potrzeby ogrzewania i wentylacji. Szczegółowe warunki w tym zakresie ilustruje tabela 1.
Poziom dofinansowania
EU < 80 kWh/(m²·rok)
EU 80-140 kWh/(m²·rok)
EU > 140 kWh/(m²·rok)
40%
✅ Tylko wymiana źródła ciepła
✅ Tylko wymiana źródła ciepła lub ✅ Wymiana źródła ciepła i termomodernizacja lub ✅ Tylko termomodernizacja
✅ Wymiana źródła ciepła i termomodernizacja lub ✅ Tylko termomodernizacja
70%
✅ Tylko wymiana źródła ciepła
✅ Tylko wymiana źródła ciepła lub ✅ Wymiana źródła ciepła i termomodernizacja lub ✅ Tylko termomodernizacja
✅ Wymiana źródła ciepła i termomodernizacja lub ✅ Tylko termomodernizacja
100%
brak możliwości
brak możliwości
✅ Wymiana źródła ciepła i termomodernizacja lub ✅ Tylko termomodernizacja
Jak można zauważyć, dostępność dotacji w programie „Czyste Powietrze” determinują dwa progi efektywności energetycznej istniejących budynków:
EU < 80 kWh/(m² · rok) – gdy zapotrzebowanie na energię użytkową jest mniejsze niż wskazana wartość, dotację można uzyskać wyłącznie na wymianę źródła ciepła (bez termomodernizacji). Poziom dotacji to 40 lub 70%, wykluczono więc dotacje 100%.
EU w zakresie 80-140kWh/(m² · rok) – możliwe są trzy opcje działań: tylko wymiana źródła ciepła, tylko termomodernizacja lub wymiana źródła ciepła z termomodernizacją. Poziom dotacji to 40 lub 70%, czyli i w tym wariancie wykluczono dotacje 100%.
EU > 140kWh/(m² · rok) – jeśli zapotrzebowanie na energię użytkową przekracza wskazaną wartość, przy wymianie źródła ciepła obowiązuje termomodernizacja budynku. Możliwe jest też wykonanie samej termomodernizacji.
W nowej odsłonie programu „Czyste Powietrze” pojawiło się dodatkowe kryterium uzyskania 100% dotacji, niezależne od dochodów – jest to niski standard energetyczny budynku, który „zaczyna się” po przekroczeniu wartości wskaźnika EU na poziomie 140 kWh/(m² · rok). Takie podejście budzi jednak sporo wątpliwości. Przede wszystkim dlatego, że według wstępnych szacunków może spowodować wykluczenie z programu nawet połowy budynków wcześniej kwalifikujących się do najwyższych dofinansowań (z uwagi na niskie dochody właścicieli), utrwalając przy tym ubóstwo energetyczne. Warto zauważyć, że również budynki o wskaźniku EU = 140 kWh/(m² · rok) lub nieco niższym mogą generować relatywnie wysokie koszty ogrzewania, co ilustruje analiza POBE (rys. 2). Ograniczenie tych kosztów jest niezbędne zwłaszcza w przypadku osób o najniższych dochodach, których z oczywistych powodów nie będzie stać na samodzielne sfinansowanie części inwestycji.
Kolejną dyskusyjną kwestią jest możliwość uzyskania dotacji (40 lub 70%) na samą wymianę źródła ciepła (bez wymogu termomodernizacji) aż do poziomu EU = 140 kWh/(m² · rok). Tymczasem, jak wskazują analizy POBE (rys. 1 i 2), w budynku o takim zapotrzebowaniu na energię, niezależnie od rodzaju źródła ciepła, koszty ogrzewania będą aż o ponad 50% wyższe niż w budynku o wskaźniku EU = 80 kWh/(m² · rok), który przyjęto jako dolny próg efektywności w tym samym przedziale dotacji. Dodatkowo zdecydowanie wyższe mogą być koszty inwestycyjne związane z zakupem źródła ciepła i wykonaniem instalacji. Dlatego, zdaniem POBE, w budynkach o zapotrzebowaniu na energię bliższym górnej granicy, czyli 140 kWh/(m² · rok), termomodernizacja powinna być zdecydowanie zalecana. Tylko w ten sposób ich właściciele uzyskają długoterminowy i wyraźnie odczuwalny efekt inwestycji.
Zmiany w programie „Moje Ciepło” – od jesieni 2024
Analizy POBE pokazują również, że w nowych domach jednorodzinnych realizowanych w podwyższonym standardzie energetycznym, zgodnie z wymaganiami programu „Moje Ciepło” (EU ok. 40 kWh/(m² · rok)), spośród różnych rozwiązań grzewczych to pompy ciepła zapewniają najniższe koszty ogrzewania i przygotowania ciepłej wody. W przykładowym domu o powierzchni 150 m2 rachunki sięgają wówczas niewiele ponad 2 tys. zł rocznie, a przy połączeniu pompy ciepła z fotowoltaiką mogą spaść jeszcze o niemal 40%. Dla porównania: ogrzewanie gazowe to koszt ok. 4 tys. zł, a kocioł elektryczny nawet ok. 7 tys. zł rocznie. Droższe od pomp ciepła jest też ogrzewanie kotłem na pellet czy drewno, przy czym rozwiązania te są zdecydowanie bardziej uciążliwe w eksploatacji.
Wysoka efektywność energetyczna budynku wymagana w programie „Moje Ciepło” i zastosowanie ogrzewania płaszczyznowego sprawiają, że inwestycja w pompę ciepła jest w takich domach najbardziej opłacalna. Tym bardziej, że tylko na to urządzenie grzewcze można uzyskać dotację w programie; jest to też jedyny dostępny obecnie sposób na pozyskanie publicznego wsparcia dla nowo budowanych domów. Co istotne − możliwe jest późniejsze połączenie dotacji na pompę ciepła z „Mojego Ciepła” z dotacją w programie „Mój Prąd”, który wspiera inwestycje w prosumenckie instalacje fotowoltaiczne oraz magazyny energii elektrycznej lub ciepła.
Warto przypomnieć, że jesienią 2024 r. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) wprowadził istotną zmianę w zasadach programu „Moje Ciepło”, rozszerzając znacząco grono osób uprawnionych do dotacji. Od 24 października 2024 r. wnioskodawca nie musi już być osobą wskazaną w pozwoleniu na budowę lub zgłoszeniu budowy domu. Jeżeli nie figuruje w tych dokumentach, wystarczy że dołączy zanonimizowany fragment aktu notarialnego, potwierdzający adres nieruchomości i dane aktualnych właścicieli. Zmiana ta znacząco upraszcza dostęp do dofinansowania osobom, które nabyły nieruchomość na rynku pierwotnym (np. od dewelopera) i nie figurowały wcześniej jako inwestorzy w dokumentacji budowlanej.
Wnioski dla osób planujących inwestycję
Jak pokazują aktualne analizy POBE, pompy ciepła wciąż oferują najniższe koszty ogrzewania w niemal każdym segmencie rynku. Również w starszych budynkach z wysokim zużyciem energii wykorzystanie tej technologii może być znacznie korzystniejszą opcją niż wszelkiego typu kotłów – kluczowy jest tu jednak właściwy dobór pompy ciepła do potrzeb budynku oraz staranne zaprojektowanie i wykonanie instalacji. W wielu budynkach przed zmianą źródła ciepła warto jednak wykonać działania termomodernizacyjne. Dzięki temu, często niewielkim nakładem, można znacząco poprawić warunki pracy nowego urządzenia grzewczego, zwłaszcza pompy ciepła, uzyskując wyraźnie niższe koszty zaopatrzenia budynku w ciepło.
W przypadku istniejących domów jednorodzinnych o słabszej izolacyjności, termomodernizacja i wymiana źródła ciepła wciąż są wspierane dotacjami z programu „Czyste Powietrze”. Warto też pamiętać o uldze termomodernizacyjnej, którą można łączyć z dotacjami. Z kolei właściciele nowych domów, dzięki odpowiedniemu podwyższeniu ich standardu energetycznego, mogą uzyskać dotację z programu „Moje Ciepło” – wyłącznie na pompę ciepła klasy A++ lub A+++, redukując w ten sposób koszty inwestycyjne i eksploatacyjne. Dodatkowo mogą skorzystać z dofinansowania do fotowoltaiki i magazynu energii w programie „Mój Prąd”. To niewątpliwie dobra inwestycja w przyszłość.
Włączenie do analiz POBE danych dla mieszkań będzie mieć charakter cykliczny i porównawczy – umożliwi monitorowanie zmian sezonowych. Jednocześnie ma na celu popularyzację bardzo korzystnej, choć wciąż niedocenianej opcji grzewczej, jaką jest zastosowanie pomp ciepła typu powietrze-powietrze.
Dane dotyczące cen nośników energii
Dane dotyczące cen paliw stałych wykorzystane przy aktualizacji kalkulatora kosztów ogrzewania POBE pochodzą z raportu Polskiego Alarmu Smogowego (PAS) z maja 2025 roku, przygotowanego przez Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM. Badanie cen zostało przeprowadzone w dniach 20-22 maja, z wykorzystaniem techniki typu „mystery calling” – osoby dzwoniące do składów opału podawały się za klientów planujących zakup. Kontroli poddano po dwa składy z każdego województwa – w całej Polsce 32 składy opału. Wybrano składy zlokalizowane w różnych miejscowościach. Analizując ceny węgla sprawdzano dwa gatunki – orzech oraz granulat węglowy („groszek”). W przypadku pelletu brano pod uwagę najtańsze w ofercie danego dystrybutora certyfikowane paliwo w klasie A1. Przy ustalaniu cen drewna, nie brano pod uwagę możliwości pozyskania go z w okazyjnej, bardzo niskiej cenie, np. bezpośrednio z lasu.
Ceny energii elektrycznej i gazu przyjęte do analizy kosztów ogrzewania budynków POBE zostały uśrednione. W przypadku domów jednorodzinnych, dla energii elektrycznej uwzględniono popularną dwustrefową i weekendową taryfę energetyczną G12w, przyjmując średnią cenę dla różnych dostawców. Z kolei w przypadku mieszkań wykorzystano ceny dla najbardziej powszechnej taryfy płaskiej G11. W analizie nie wzięto pod uwagę kosztów obsługi urządzeń grzewczych − mają one znaczenie zwłaszcza przy eksploatacji kotłów na paliwo stałe.
Na koniec warto odnotować, że od lipca br. spodziewana jest obniżka cen gazu ziemnego dla odbiorców domowych, co spowoduje redukcję kosztów ogrzewania tym paliwem. Mówi się o spadku cen gazu ziemnego o blisko 15%, jednak realnie, po uwzględnieniu kosztów dystrybucji, obniżka wyniesie 11-13%.
