Najnowsze zestawienie kosztów ogrzewania przygotowane przez Porozumienie Branżowe na Rzecz Efektywności Energetycznej POBE pokazuje, że w III kwartale 2026 r. pompy ciepła pozostają w tym zakresie jednymi z najbardziej konkurencyjnych rozwiązań i to nie tylko w przypadku urządzeń korzystających z OZE.

Analiza POBE odnosi się do przykładowego domu jednorodzinnego, uwzględniając kilka standardów energetycznych budynku oraz różne systemy ogrzewania. Pozwala dzięki temu pokazać nie tylko koszt zakupu energii lub paliwa, ale przede wszystkim porównać rachunki za tę samą usługę – ogrzewanie budynku oraz przygotowanie ciepłej wody użytkowej.

Najniższe koszty roczne można uzyskać w nowym domu jednorodzinnym z pompą ciepła – na poziomie 2,5-3 tys. zł rocznie. Dzięki instalacji fotowoltaicznej mogą być one jeszcze niższe.

Nowy budynek o typowym standardzie energetycznym

W nowym budynku jednorodzinnym o powierzchni 150 m², który spełnia uśrednione wymagania warunków technicznych WT 2021, charakteryzując się zapotrzebowaniem na energię użytkową do ogrzewania EU=55 kWh/(m²·rok), roczne wydatki na ogrzewanie i przygotowanie ciepłej wody (dla czterech mieszkańców) wahają się w zakresie od 2560 zł do 8540 zł zależnie od wybranego rozwiązania grzewczego. Według najnowszej analizy POBE wyglądają one następująco:


• 2560 zł – gruntowa pompa ciepła z ogrzewaniem podłogowym (SCOP=4,3, czyli osiąga średnią roczną efektywność 430 proc.),

• 3010 zł – pompa ciepła powietrze-woda z ogrzewaniem podłogowym (SCOP=3,66, czyli osiąga średnią roczną efektywność 366 proc.),

• 4840 zł – kondensacyjny kocioł na gaz ziemny z ogrzewaniem podłogowym (sprawność średnio 94 proc.),

• 4610 zł – kocioł na propan z grzejnikami (sprawność średnio 91 proc.),

• 6750 zł – kocioł na pellet z grzejnikami (sprawność średnio 83 proc.),

• 7830 zł – kocioł olejowy z grzejnikami (sprawność średnio 90 proc.),

• 8540 zł – kocioł elektryczny z grzejnikami (sprawność średnio 96 proc.).

Dodatkowo, przy wykorzystaniu instalacji fotowoltaicznej o mocy 4 kWp, działającej w systemie netbillingu, można obniżyć roczny koszt ogrzewania i przygotowania ciepłej wody przez pompę ciepła − do 1562 zł dla pompy gruntowej i do 1974zł dla pompy powietrze-woda. W porównaniu np. z kotłem na pellet, który generuje wydatki na poziomie 6750 zł rocznie, oznacza to redukcję kosztów odpowiednio o około 77 proc. i 70 proc.

Rys. 1. Przykładowe roczne koszty ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², zrealizowanego zgodnie z minimum wymogów Warunków Technicznych 2021 (EU = 55 kWh/(m^{2 ·} rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w III kwartale 2026 r.

Starszy budynek o przyzwoitym standardzie energetycznym

Drugi analizowany przypadek to dom jednorodzinny o tej samej powierzchni (150 m²), ale starszy, zbudowany w czasie, gdy obowiązywały niższe wymogi w zakresie izolacyjności termicznej, choć na tle innych, starszych budynków ma on relatywnie dobry standard energetyczny. Jego zapotrzebowanie na energię użytkową jest na poziomie EU=80 kWh/(m²·rok), co odpowiada standardowi warunków technicznych WT 2017, a zarazem stanowi próg dofinansowania termomodernizacji w programie „Czyste Powietrze”.

To szczególnie ważny przypadek z punktu widzenia modernizacji istniejących budynków, dlatego przy niskotemperaturowych systemach grzewczych (kondensacyjny kocioł gazowy, pompa ciepła) POBE uwzględnia w swojej analizie również ich współpracę z grzejnikami z projektową temperaturą zasilania 55°C. W układzie z grzejnikami i zależnie od zastosowanego źródła ciepła, roczny koszt ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej w takim budynku wynosi:


• 4230 zł – gruntowa pompa ciepła (SCOP=3,53, czyli osiąga średnią roczną efektywność 353 proc.),
• 5030 zł – pompa ciepła powietrze-woda (SCOP=2,97, czyli osiąga średnią roczną efektywność 297 proc.),
• 6410 zł – kondensacyjny kocioł gazowy (sprawność średnio 91 proc.),
• 9090 zł – kocioł na pellet (sprawność średnio 84 proc.),
• 10 540 zł – kocioł olejowy (sprawność średnio 90 proc.),
• 11 560 zł – kocioł elektryczny (sprawność średnio 96 proc.).

Oznacza to, że nawet przy instalacji grzejnikowej wymagającej temperatury zasilania 55°C powietrzna pompa ciepła jest w analizowanym przypadku o około 22 proc. tańsza w eksploatacji od kotła gazowego, o około 45 proc. tańsza od kotła na pellet i o około 52 proc. tańsza od kotła olejowego. Przy gruntowej pompie ciepła korzyści są jeszcze większe: koszt jej eksploatacji jest o około 34 proc. niższy niż kotła na gaz ziemny, o 53 proc. niższy niż kotła na pellet i o 60 proc. niższy niż kotła na olej opałowy.

Można też policzyć z innej strony − na przykład, że ogrzewanie pelletem kosztuje w tym przypadku o około 81 proc. więcej niż powietrzną pompą ciepła z grzejnikami i ponad dwa razy tyle co gruntową pompą ciepła z grzejnikami.

Wniosek z analizy POBE jest jednoznaczny: w budynku w standardzie EU=80 kWh/(m²·rok) pompy ciepła pozostają bardzo konkurencyjne pod względem kosztów eksploatacji także w układach z grzejnikami.

Rys. 2. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², o zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania EU 80 kWh/(m²·rok), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w III kwartale 2026 r.

Starszy budynek ze słabą izolacją

Analiza POBE obejmuje również bardziej wymagający przypadek – dom jednorodzinny (o pow. 150 m²) o wysokim zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania, EU=140 kWh/(m²·rok). Wartość 140 kWh/(m²·rok) stanowi istotną granicę w programie Czyste Powietrze – najwyższy poziom dofinansowania jest dostępny dla budynków o zapotrzebowaniu powyżej 140 kWh/(m²·rok), przy spełnieniu pozostałych kryteriów programu.

Podobnie jak poprzednio, dla niskotemperaturowych źródeł ciepła uwzględniono ich współpracę z grzejnikami o projektowej temperaturze zasilania 55°C, co pozwoliło porównać opłacalność różnych systemów w tych samych warunkach pracy. Roczne koszty ogrzewania domu w układzie z grzejnikami oraz przygotowania ciepłej wody (dla czterech osób) wyglądają następująco:

• 6740 zł – gruntowa pompa ciepła (SCOP=3,61, czyli osiąga średnią roczną efektywność 361 proc.),
• 8050 zł − pompa ciepła powietrze-woda (SCOP=3,02, czyli osiąga średnią roczną efektywność 302 proc.),
• 9810 zł – kondensacyjny kocioł gazowy (sprawność średnio 92 proc.),
• 14 730 zł – kocioł na pellet (sprawność średnio 84 proc.),
• 17 050 zł – kocioł olejowy (sprawność średnio 90 proc.).
• 18 800 zł – kocioł elektryczny (sprawność średnio 96 proc.).

Oznacza to, że nawet w starszym budynku ze słabą izolacją (EU=140 kWh/(m²·rok)) i tradycyjną instalacją grzejnikową ogrzewanie powietrzną pompą ciepła jest o około 18 proc. tańsze od ogrzewania gazem ziemnym, o 45 proc. tańsze od ogrzewania pelletem oraz o 53 proc. tańsze niż olej opałowy. W przypadku gruntowej pompy ciepła różnice są jeszcze większe.

Wynik ten oczywiście nie oznacza, że każdy słabo zaizolowany budynek można bezpośrednio wyposażyć w pompę ciepła – konieczne są prawidłowe obliczenia zapotrzebowania na moc, sprawdzenie instalacji grzewczej i wymaganej temperatury zasilania. Pokazuje jednak, że wysokie zapotrzebowanie na energię budynku samo w sobie nie przesądza o nieopłacalności pompy ciepła.

To ważna konkluzja, ponieważ podważa dość często powtarzaną tezę, że pompa ciepła jest ekonomicznie uzasadniona wyłącznie w nowych budynkach z ogrzewaniem podłogowym. Przy prawidłowym doborze urządzenia i wykonaniu instalacji również system grzejnikowy pracujący z projektową temperaturą zasilania 55°C może zapewnić konkurencyjne koszty eksploatacji.

Przedstawione zestawienie pokazuje też, dlaczego porównywanie ceny kilowatogodziny energii elektrycznej z ceną energii zawartej w gazie czy pellecie drzewnym nie wystarczy do oszacowania kosztów ogrzewania. O rachunku decyduje przede wszystkim sprawność urządzenia grzewczego i całego systemu oraz to, ile energii/paliwa trzeba będzie kupić od dystrybutora, by dostarczyć do swojego domu tą samą ilość użytecznego ciepła.

Rys. 3. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², o niskim standardzie energetycznym (EU 140 kWh/(m^{2 ·} rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w III kw. 2026 r.

Wyższa efektywność energetyczna – niższe koszty

Średnia sezonowa efektywność energetyczna (SCOP) pomp ciepła z zasady jest kilkukrotnie wyższa niż średnia sprawność urządzeń grzewczych spalających paliwa. Oznacza to, że z każdej jednostki pobranej energii pompy ciepła dostarczają kilkukrotnie więcej ciepła – im wyższe jest SCOP, tym więcej. Wartości SCOP uzyskiwane przez pompy ciepła mogą się jednak różnić zależnie warunków, a to, jak pokazują analizy POBE, ma istotny wpływ na koszty eksploatacji.

Przykładowo, dla budynku o powierzchni 150 m² i zapotrzebowaniu na energię użytkową na poziomie 80 kWh/(m²·rok), roczny koszt ogrzewania pompą ciepła przy taryfie elektrycznej G12w wynosi:

• 5008 zł przy SCOP=2,5,

• 4173 zł przy SCOP=3,0,

• 3577 zł przy SCOP=3,5,

• 3130 zł przy SCOP=4,0,

• 2782 zł przy SCOP=4,5,

• 2504 zł przy SCOP=5,0.

Rys. 4. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m² w standardzie energetycznym EU 80 kWh/(m^{2 ·} rok). W zestawieniu uwzględniono różną sprawność kotłów oraz różną sezonową efektywność energetyczną (SCOP) pomp ciepła. Dane uwzględniają koszty energii w III kw. 2026 r.

Dowolny kocioł grzewczy z 1 kWh energii zawartej w paliwie dostarcza mniej niż 1 kWh użytecznego ciepła, ponieważ część energii jest tracona w procesie spalania i odprowadzana ze spalinami. Pompa ciepła działa inaczej, przy SCOP równym 4,0 z 1 kWh pobranej energii elektrycznej dostarcza średniorocznie około 4 kWh ciepła, z czego około 3 kWh pozyskuje z otoczenia gruntu, powietrza lub wody.

W przypadku nowych gruntowych pomp ciepła o klasie energetycznej A⁺⁺⁺ współpracujących z wodnym ogrzewaniem podłogowym średnia sezonowa efektywność ogrzewania SCOP może wynosić 4,6-6,3. Z kolei przy współpracy z instalacjami grzejnikowym, nowe, najlepsze modele pomp ciepła zarówno powietrznych, jak i gruntowych, o klasach energetycznych A⁺⁺⁺, mogą osiągać SCOP wyraźnie powyżej wartości 3,8, a coraz częściej w okolicach 4,0 i wyżej.

Wysoki SCOP nie jest przy tym zjawiskiem wyjątkowym i dotyczy też powszechnie pomp ciepła typu powietrze-powietrze. Około 84 proc. spośród około 30 tys. modeli pomp ciepła typu powietrze-powietrze zarejestrowanych w europejskiej bazie EPREL osiąga efektywność sezonową SCOP na poziomie 4,0 lub wyższym. W przypadku klasy energetycznej  A⁺⁺ SCOP jest wyższe niż 4,6, a przy klasie A⁺⁺⁺  przekracza wartość 5,1.

Pokazuje to, jak duże znaczenie mają prawidłowy dobór urządzenia, odpowiednia temperatura zasilania instalacji, regulacja systemu oraz jakość wykonania. Pompa ciepła nie powinna być oceniana wyłącznie przez pryzmat samej technologii – o końcowych rachunkach w dużym stopniu decyduje jakość całej instalacji i prawidłowy dobór technologii pompy ciepła.

Porównanie kosztów ogrzewania domu o różnym standardzie energetycznym pokazuje również fundamentalną rolę efektywności energetycznej samego budynku. Mniejsze zapotrzebowanie na ciepło obniża rachunki przy każdej technologii, ale w przypadku elektryfikacji ogrzewania dodatkowo zmniejsza moc potrzebnego urządzenia i obciążenie systemu elektroenergetycznego. Dlatego modernizacja budynku, obniżenie temperatury zasilania instalacji i zastosowanie wysokoefektywnej pompy ciepła powinny być traktowane jako elementy jednego procesu.

Od pojedynczego urządzenia do zintegrowanego systemu energetycznego budynku

Wyniki analizy POBE wskazują kierunek, w którym powinny rozwijać się programy wsparcia. Coraz większą rolę odgrywa nie pojedyncze urządzenie grzewcze, lecz integracja pompy ciepła z fotowoltaiką, magazynem energii, automatyką budynkową i odpowiednią taryfą energii elektrycznej.

Takie podejście pozwala nie tylko ograniczać rachunki gospodarstwa domowego, ale również zwiększać autokonsumpcję energii z OZE oraz przesuwać pobór energii na okresy korzystniejsze dla systemu elektroenergetycznego.

Najnowsze zestawienie POBE pokazuje więc dwie rzeczy jednocześnie: efektywność energetyczna budynku pozostaje podstawą niskich kosztów ogrzewania, a wysokoefektywne pompy ciepła – szczególnie połączone z lokalną produkcją energii elektrycznej – są dziś jednym z najbardziej konkurencyjnych ekonomicznie rozwiązań grzewczych.

Analiza POBE dostarcza wartości porównawczych

POBE podkreśla, że przedstawione zestawienia służą przede wszystkim porównaniu różnych technologii w identycznych warunkach obliczeniowych, a nie prognozowaniu rachunku dla konkretnego gospodarstwa domowego. Rzeczywiste zużycie energii zależy m.in. od lokalizacji budynku, temperatury w pomieszczeniach utrzymywanej przez mieszkańców, sposobu korzystania z ciepłej wody, jakości wykonania budynku i instalacji oraz warunków pogodowych w konkretnym sezonie.

Istotnym ograniczeniem obecnej metodyki zawartej w audytach energetycznych i świadectwach charakterystyki energetycznej (przyjętej w obliczeniach POBE) jest również wykorzystanie mocno nieaktualnych lat meteorologicznych. W zestawieniu z warunkami pogodowymi obserwowanymi w Polsce w ostatnich 20 latach stosowane dane klimatyczne mogą w wielu przypadkach prowadzić do zawyżenia obliczeniowego zapotrzebowania na ogrzewanie nawet o 40-50 proc. Oznacza to, że rzeczywiste koszty ogrzewania konkretnego budynku mogą być odpowiednio niższe.

Nie zmienia to jednak zasadniczej wartości zestawienia: wszystkie technologie są porównywane dla tego samego zapotrzebowania na ciepło.

Ceny paliw przyjęte w analizie POBE

Dane dotyczące cen paliw stałych pochodzą z raportu Polskiego Alarmu Smogowego (PAS) z września 2026 r., przygotowanego przez Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM. Badanie cen zostało przeprowadzone z wykorzystaniem techniki typu „mystery calling” – osoby dzwoniące do składów opału podawały się za klientów planujących zakup. Kontroli poddano po dwa składy z każdego województwa – w całej Polsce 32 składy opału zlokalizowane w różnych miejscowościach. Analizując ceny węgla sprawdzano cenę granulatu węglowego („groszek”). W przypadku pelletu drzewnego brano pod uwagę najtańsze w ofercie danego dystrybutora certyfikowane paliwo w klasie A1.

Ceny energii elektrycznej i gazu przyjęte do analizy kosztów ogrzewania zostały uśrednione. W przypadku energii elektrycznej uwzględniono popularną dwustrefową i weekendową taryfę energetyczną G12w, przyjmując średnią cenę dla różnych dostawców. W analizie nie wzięto pod uwagę kosztów obsługi urządzeń grzewczych − mają one znaczenie zwłaszcza przy eksploatacji kotłów na paliwo stałe.

Źródło: Porozumienie Branżowe na Rzecz Efektywności Energetycznej POBE

Arkusz kalkulacyjny jest dostępny na stronie internetowej POBE:https://pobe.pl/materialy-i-poradniki/

Uproszczona wersja kalkulatora POBE (wersja API), przygotowana przez Polski Alarm Smogowy, jest dostępna na stronie internetowej:
https://polskialarmsmogowy.pl/kalkulator-kosztow-ogrzewania/ oraz https://pobe.pl/uproszczony-kalkulator-pobe-przez-polski-alarm-smogowy/

Raport dotyczący cen paliw stałych jest dostępny na stronie internetowej Polskiego Alarmu Smogowego.

Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie uruchamia nowe studia podyplomowe „Projektowanie i integracja systemów HVAC oraz OZE w budynkach”. Program powstał z myślą o inżynierach, którzy chcą spojrzeć na energetykę budynku szerzej – nie przez pryzmat pojedynczego urządzenia, ale współpracy ogrzewania, chłodzenia, wentylacji, pomp ciepła, fotowoltaiki, magazynów energii i automatyki BMS. W tworzenie koncepcji studiów od początku zaangażowana była również Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła PORT PC.

Transformacja energetyczna budynków coraz wyraźniej zmienia sposób myślenia o ich projektowaniu i modernizacji. Pompa ciepła, instalacja fotowoltaiczna, magazyn energii czy system wentylacji mechanicznej mogą być bardzo efektywnymi technologiami, ale o końcowym rezultacie decyduje przede wszystkim sposób ich doboru i wzajemnej integracji.

To właśnie założenie stało się podstawą nowych studiów podyplomowych organizowanych przez Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska AGH w Krakowie. Pierwsza edycja rozpocznie się w październiku 2026 r. Studia potrwają dwa semestry i będą realizowane stacjonarnie na kampusie AGH. Program obejmuje 192 godziny dydaktyczne, w tym 108 godzin zajęć praktycznych, projektowych i warsztatowych.

Pompa ciepła jako część większego systemu

Osią programu studiów jest system energetyczny budynku – od określenia zapotrzebowania na energię, przez dobór instalacji HVAC i źródła ciepła, po lokalną produkcję energii elektrycznej, jej magazynowanie, automatykę oraz zarządzanie energią.

Pompy ciepła są obecne w programie studiów w kilku różnych kontekstach. Uczestnicy będą zajmować się m.in. projektowaniem instalacji centralnego ogrzewania i c.w.u. z wykorzystaniem pomp ciepła, analizą sezonowej efektywności systemów HVAC, współpracą pomp ciepła z instalacjami fotowoltaicznymi i magazynami energii oraz ich integracją z automatyką BMS i systemami EMS.

Istotnym elementem jest również efektywna elektryfikacja budynków. W ramach programu analizowane będą systemy, w których energia elektryczna staje się podstawowym nośnikiem energii dla ogrzewania, chłodzenia i innych procesów energetycznych, a lokalne OZE, magazynowanie i inteligentne sterowanie pozwalają ograniczać zapotrzebowanie na energię zewnętrzną i lepiej zarządzać jej poborem.

Projektowanie zamiast samej teorii

Studia mają wyraźnie praktyczny charakter. Uczestnicy będą pracować nad problemami odpowiadającymi rzeczywistym zadaniom projektowym i inwestycyjnym: wykonywać bilanse cieplne i energetyczne, analizować warianty modernizacji, przygotowywać koncepcje instalacji HVAC i OZE oraz oceniać ich efekty energetyczne, ekonomiczne i środowiskowe.

Nauka i doświadczenie branży

Założeniem studiów jest połączenie kompetencji pracowników kilku wydziałów AGH z doświadczeniem osób bezpośrednio związanych z rynkiem HVAC i OZE. W zespole prowadzącym zajęcia znajduje się również Paweł Lachman, Prezes Zarządu PORT PC i koordynator POBE, który był jednym ze współinicjatorów powstania kierunku. Porozumienie Branżowe Na Rzecz Efektywności Energetycznej objęło patronat merytoryczny nad studiami.

Obecność praktyków ma służyć przede wszystkim pokazaniu rzeczywistych uwarunkowań projektowania, wykonawstwa i eksploatacji instalacji. Program łączy perspektywę różnych specjalności – projektanta instalacji, audytora energetycznego, specjalisty od pomp ciepła, fotowoltaiki, automatyki czy zarządzania energią.

Dla kogo są studia?

Program jest skierowany do osób z wykształceniem inżynierskim. W szczególności do projektantów i inżynierów instalacji sanitarnych, specjalistów HVAC i pomp ciepła, audytorów energetycznych, inżynierów budownictwa, energetyki i inżynierii środowiska, a także pracowników firm wykonawczych, doradczych i technologicznych oraz osób odpowiedzialnych za zarządzanie energią w budynkach i przedsiębiorstwach.

Pierwsza edycja już w październiku

Pierwsza edycja studiów rozpocznie się w październiku 2026 r.  Szczegółowy program, informacje organizacyjne oraz formularz rekrutacyjny dostępne są na stronie studiów: oze-hvac.agh.edu.pl

Dom niemal bez rachunków za energię, ogrzewanie i ciepłą wodę przestaje być futurystyczną wizją. Podczas XIV Kongresu PORT PC zaprezentowana zostanie koncepcja budynku, który może stać się praktycznym standardem w Polsce – zgodnym z wymaganiami Unii Europejskiej po 2030 r. i gotowym do współpracy z nowoczesnym systemem energetycznym. Odpowiedzią jest „Dom bez rachunków 2.0”: gotowy, zoptymalizowany model domu jednorodzinnego w standardzie energetycznym EU30, stworzony z myślą o polskich warunkach i prowadzący wprost do unijnej koncepcji budynków bezemisyjnych ZEB.

Dom niemal bez rachunków za energię, ogrzewanie i ciepłą wodę przestaje być futurystyczną wizją. Podczas XIV Kongresu PORT PC zaprezentowana zostanie koncepcja budynku, który może stać się praktycznym standardem w Polsce – zgodnym z wymaganiami Unii Europejskiej po 2030 r. i gotowym do współpracy z nowoczesnym systemem energetycznym. Odpowiedzią jest „Dom bez rachunków 2.0”: gotowy, zoptymalizowany model domu jednorodzinnego w standardzie energetycznym EU30, stworzony z myślą o polskich warunkach i prowadzący wprost do unijnej koncepcji budynków bezemisyjnych ZEB.

Koncepcja „Domu bez rachunków 2.0” będzie jednym z głównych tematów XIV Kongresu PORT PC, który odbędzie się 17–18 czerwca w Mszczonowie. Tegoroczne wydarzenie to również okazja do świętowania jubileuszu 15-lecia Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła. Wśród wiodących tematów Kongresu znajdą się: rewolucja elektrotechnologiczna, integracja systemowa, nowe strategie UE dotyczące elektryfikacji budynków oraz praktyczne zastosowania pomp ciepła w nowoczesnym systemie energetycznym.

Kluczowe raporty i strategie

Punktem wyjścia Kongresu PORT PC będzie premiera polskiej wersji raportu EMBER „Electrotech Revolution”, opublikowanego jesienią ubiegłego roku. Raport ten przekonuje, że dziś w transformacji energetycznej nie chodzi już tylko o zastępowanie jednego paliwa innym, ale o wdrażanie pakietu znacznie bardziej efektywnych technologii elektrycznych. Pompy ciepła, samochody elektryczne, fotowoltaika, magazyny energii i inteligentne zarządzanie energią, funkcjonując jako spójny system, stały się fundamentem nowej rewolucji przemysłowej.

Do raportu EMBER odniosą się m.in. przedstawiciele Polskich Sieci Elektroenergetycznych, którzy zaprezentują najnowsze kierunki rozwoju KSE w kontekście elektryfikacji ogrzewania i przekształceń w polskim systemie energetycznym. Poznamy też stanowisko Banku Światowego, którego reprezentant, nawiązując do Krajowego Raportu Klimatyczno-Rozwojowego (CCDR) dla Polski, omówi kwestie przyszłej integracji budynków z systemem energetycznym.

Kolejna sesja będzie mieć postać debaty poświęconej dwóm nowym i niezwykle ważnym dla branży strategiom Komisji Europejskiej – strategii elektryfikacji (Electrification Action Plan) oraz strategii ogrzewania i chłodzenia (Heating and Cooling Strategy). Prace nad tymi dokumentami będą sfinalizowane w najbliższych tygodniach. W obu pompom ciepła przypisuje się zasadniczą rolę, a stawką jest bezpieczeństwo energetyczne oraz konkurencyjność gospodarki. Temat niezwykle ważny i aktualny, zwłaszcza w obliczu kolejnego kryzysu geopolitycznego wpływającego na ceny paliw i bezpieczeństwo energetyczne Europy.

Od „Domu bez rachunków 2.0” do standardu ZEB

Dobrą receptą na bezpieczeństwo energetyczne w wymiarze indywidualnym jest koncepcja „Domu bez rachunków 2.0”, którą zaprezentujemy podczas kolejnych wystąpień. To gotowy model domu jednorodzinnego odpowiadający klasie energetycznej A lub A+, pokazujący jak w skali takiego budynku wdrożyć integrację systemową. Niskie zapotrzebowanie na energię użytkową (EU30) jest w nim powiązane z optymalnym wykorzystaniem pompy ciepła, fotowoltaiki, magazynu energii, samochodu elektrycznego i inteligentnego sterowania, przy czym – co ważne – projekt jest rozwojowy, dając możliwość etapowania działań inwestycyjnych. Efekt to minimalizacja kosztów energii, harmonijna współpraca z siecią elektroenergetyczną i aktywne uczestnictwo w nowoczesnym systemie energetycznym. Docelowo taki budynek będzie w pełni zgodny z nowym standardem unijnym ZEB.

Szerzej porozmawiamy również o perspektywach domowych magazynów energii, współpracy z samochodem elektrycznym, a także o przyszłości programów „Mój Prąd” i „Moje Ciepło”.

Cztery fora dla czterech obszarów inwestycyjnych

W drugim dniu Kongresu PORT PC przyjrzymy się praktycznym zastosowaniom pomp ciepła w różnego typu obiektach. Fora tematyczne będą poświęcone kolejno:

• geotermii niskotemperaturowej i gruntowym pompom ciepła,
• inwestycjom w ciepłownictwie i przemyśle przy wykorzystaniu pomp ciepła dużej mocy,
• rozwiązaniom dla domów jednorodzinnych zgodnym z koncepcją integracji systemowej w „Domu bez rachunków 2.0”,
• zastosowaniom pomp ciepła w budynkach wielorodzinnych i komercyjnych.

Jubileusz 15-lecia i specjalne nagrody

Tegoroczny Kongres zbiega się z 15 rocznicą działalności PORT PC. W programie przewidzieliśmy więc wręczenie specjalnych wyróżnień związanych z tym jubileuszem oraz Galę 15-lecia PORT PC. Zdobywcę jubileuszowej statuetki tradycyjnie poznamy podczas otwarcia Kongresu. Naszych członków i sympatyków serdecznie natomiast zapraszamy na Galę, która odbędzie się wieczorem, po zakończeniu pierwszego dnia Kongresu.

Konferencja Branżowego Centrum Umiejętności w Krzeszowicach

Wydarzeniem, do udziału w którym również gorąco zachęcamy, jest Konferencja Branżowego Centrum Umiejętności w Krzeszowicach zaplanowana 18 czerwca, tuż po zakończeniu Kongresu. PORT PC, we współpracy z lokalnymi władzami, jest jednym z twórców tego bardzo nowoczesnego i świetnie wyposażonego centrum szkoleniowego. Będą w nim prowadzone zajęcia z zakresu energetyki odnawialnej − pompy ciepła i geotermia płytka, przy czym program uwzględnia zarówno kształcenie młodzieży, jak i osób dorosłych, które chcą podnieść swoje kwalifikacje, w tym nauczycieli kształcenia zawodowego.

Niedawne uruchomienie tej placówki to szczególne uhonorowanie 15-lecia działalności PORT PC.

Szczegółowy program Kongresu jest dostępny na stronie: https://portpc.pl/kongres/

Formularz rejestracyjny: https://kongres.portpc.pl/registration

Zapraszamy do rejestracji i udziału w wydarzeniu!

O kosztach ogrzewania decyduje głównie standard energetyczny budynku.

Nowe zestawienie kosztów ogrzewania budynków za II kwartał 2026 r. przygotowane przez POBE pokazuje, że dyskusja o tym, ile zapłacimy za ciepło nie może sprowadzać się wyłącznie do cen paliw i energii. Kluczowe znaczenie ma przede wszystkim standard energetyczny budynku, a dopiero w drugiej kolejności sam wybór źródła ciepła. Wyraźnie to widać przy porównaniu wykresów z kosztami ogrzewania, które przedstawiamy dla czterech różnych poziomów zapotrzebowania budynku jednorodzinnego na energię do ogrzewania pomieszczeń.

Jaki standard dla starszego, a jaki dla nowego budynku?

Do naszej analizy wybraliśmy cztery poziomy energetyczne, które mogą charakteryzować typowy dom jednorodzinny o powierzchni 150 m², użytkowany przez czteroosobową rodzinę korzystającą z ciepłej wody użytkowej. Dwa z nich odpowiadają progom energetycznym stosowanym dziś w programie „Czyste Powietrze” dla budynków istniejących – jest to standard EU 140 i EU 80. Dwa kolejne odnoszą się do nowych budynków − zrealizowanych zgodnie z minimalnymi wymogami aktualnych Warunków Technicznych (WT 2021) oraz w standardzie podwyższonym EU 30. Taki układ pozwala oddzielić logikę modernizacji budynków istniejących od standardów projektowych stosowanych przy nowych domach jednorodzinnych.

W przypadku starszych budynków celowo bierzemy pod uwagę poziomy zapotrzebowania na energię użytkową do ogrzewania EU 80 oraz EU 140. W programie „Czyste Powietrze” przyjęto bowiem, że budynki charakteryzujące się wartością EU poniżej 80 kWh/(m²·rok) mają relatywnie dobry standard energetyczny i ograniczono dla nich wsparcie praktycznie tylko do samej wymiany nieefektywnego źródła ciepła. Z kolei dla budynków w przedziale EU 80-140 kWh/(m²·rok) program zakłada już możliwość termomodernizacji – łącznie z wymianą nieefektywnego źródła ciepła albo bez wymiany, jeśli w domu jest efektywne źródło ciepła. Najszerszy zakres modernizacji (i dofinansowań) przewidziany jest dla budynków o wskaźniku powyżej 140 kWh/(m²·rok), przy czym termomodernizacja odgrywa tu rolę kluczową. W tym kontekście poziomy zużycia ciepła EU 80 i EU 140 są ważnymi punktami odniesienia dla oceny opłacalności modernizacji budynków istniejących, a nie tylko samej wymiany źródła ciepła.

Standardy WT 2021 i EU 30 pokazują natomiast sytuację nowych budynków − a więc nie termomodernizację domu istniejącego, lecz wpływ wyższego standardu projektowego na późniejsze rachunki za ogrzewanie. EU 30 to nowy standard branżowy dla współczesnych domów jednorodzinnych w Polsce o bardzo niskim zapotrzebowaniu na energię. Wspiera on realizację budynków zgodnych z kierunkiem ZEB (czyli budynków zeroemisyjnych wg dyrektywy EPBD z 2024 r.), zapewniając niskie koszty eksploatacji przy optymalizacji kosztów inwestycji. Premiera standardu EU 30 odbyła się 5 lutego 2026 r. podczas targów BUDMA.

Budynek istniejący w standardzie EU 140

Rys. 1. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, o niskim standardzie energetycznym (EU 140 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kw. 2026 r.

Zgodnie z zasadami programu „Czyste Powietrze”, w budynkach o zapotrzebowaniu na energię powyżej 140 kWh/(m²·rok) przedsięwzięcie powinno doprowadzić do obniżenia tego wskaźnika do poziomu nie wyższego niż 140 kWh/(m²·rok) oraz do zmniejszenia zużycia energii co najmniej o 40%. Oznacza to, że w tej grupie budynków program wspiera przede wszystkim kompleksową modernizację, a nie tylko samą wymianę źródła ciepła; wymiana źródła jest potrzebna wtedy, gdy istniejące źródło nie jest efektywne.

W budynkach o tak niskim standardzie energetycznym dowolne zastosowane źródło ciepła będzie generować relatywnie wysokie koszty ogrzewania. Ilustruje to wykres na rys. 1 dotyczący istniejącego budynku w standardzie EU 140 kWh/(m²·rok). Koszty ogrzewania są w nim nawet o 60 proc. wyższe niż dla standardu EU 80, który stanowi kolejną pozycję w naszym zestawieniu. Według analiz POBE, roczne wydatki na ogrzewanie i przygotowanie ciepłej wody użytkowej wynoszą obecnie w takim domu około 8070 zł dla pompy ciepła powietrze-woda współpracującej z grzejnikami, około 6120 zł dla pompy ciepła powietrze-woda z ogrzewaniem podłogowym, około 6750 zł dla gruntowej pompy ciepła z grzejnikami oraz około 5170 zł dla gruntowej pompy ciepła z ogrzewaniem podłogowym. Dla porównania: roczny koszt ogrzewania i przygotowania c.w.u. dla kotła gazowego kondensacyjnego wynosi około 9960 zł przy zastosowanych grzejnikach i 9600 zł przy podłogówce, dla kotła na pelet drzewny około 11 890 zł, dla kotła na olej opałowy około 14 200 zł, a dla kotła elektrycznego około 17 730 zł.

Budynek istniejący w standardzie EU 80

Rys. 2. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², o zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania EU 80 kWh/(m²·rok), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r.

Najniższy próg energetyczny z programu „Czyste Powietrze”, czyli EU 80 kWh/(m²·rok), to wartość, poniżej której nie jest przewidziane dofinansowanie do termomodernizacji budynku. Jest to również maksymalny poziom zapotrzebowania na energię użytkową, do jakiego muszą zejść budynki z przedziału EU 80-140 kWh/(m²·rok), gdy korzysta się z dofinansowania na ich termomodernizację. Jednocześnie, podobnie jak poprzednio, musi być spełniony warunek redukcji tego zapotrzebowania o 40 proc.

Koszty zaopatrzenia w ciepło budynku istniejącego w standardzie EU 80 kWh/(m²·rok) przedstawia wykres na rys. 2. W tym wariancie roczny koszt ogrzewania i c.w.u. wynosi około 5040 zł dla pompy ciepła powietrze-woda z grzejnikami, około 3940 zł dla pompy ciepła powietrze-woda z ogrzewaniem podłogowym, około 4240 zł dla gruntowej pompy ciepła z grzejnikami i około 3330 zł dla gruntowej pompy ciepła z podłogówką. Z kolei dla kotła gazowego kondensacyjnego to około 6510 zł przy grzejnikach i 6280 zł przy podłogówce, dla kotła na pelet drzewny około 7340 zł, dla olejowego około 8780 zł, a dla kotła elektrycznego około 10 910 zł rocznie.

Rys. 3. Przykładowe roczne koszty zaopatrzenia w ciepło budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², o zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania EU 80 kWh/(m²·rok), z podziałem na koszty przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny oraz koszty ogrzewania pomieszczeń. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r.

Przyjrzyjmy się także kolejnemu wykresowi, na rys. 3. Pokazuje on szczegółowe rozbicie rocznych kosztów w budynku istniejącym o standardzie EU 80 kWh/(m²·rok) na dwa składniki: koszty ogrzewania pomieszczeń oraz koszty przygotowania ciepłej wody użytkowej. To ważne uzupełnienie wykresu 2, ponieważ pokazuje, że o różnicach między technologiami grzewczymi decydują przede wszystkim koszty ogrzewania pomieszczeń, natomiast wydatki na c.w.u. dla różnych źródeł ciepła są znacznie bardziej zbliżone.

W przypadku pomp ciepła roczne koszty ciepłej wody użytkowej wynoszą 890-1010 zł rocznie, natomiast koszty ogrzewania budynku mieszczą się w przedziale od około 2440 zł do 4030 zł. Najniższe łączne roczne koszty ogrzewania osiąga gruntowa pompa ciepła współpracująca z ogrzewaniem podłogowym − około 890 zł dla c.w.u. i 2440 zł dla ogrzewania. Dla pompy ciepła powietrze-woda z ogrzewaniem podłogowym jest to odpowiednio około 1010 zł i 2930 zł, a dla wariantu z grzejnikami około 1010 zł i 4030 zł.

Dla kondensacyjnych kotłów na gaz ziemny koszty przygotowania c.w.u. wynoszą około 1160 zł rocznie, ale koszty samego ogrzewania budynku są już wyraźnie wyższe − około 5120 zł dla instalacji podłogowej i około 5350 zł dla instalacji grzejnikowej. W przypadku kotła na pelet drzewny koszty te wynoszą odpowiednio około 1280 zł dla c.w.u. i około 6060 zł dla ogrzewania, a przy oleju opałowym około 1550 zł i 7230 zł.

Wykres 3 bardzo dobrze pokazuje, że w budynku o standardzie EU 80 największe różnice między technologiami, jeśli chodzi o wysokość rachunków za ciepło wynikają z kosztów ogrzewania pomieszczeń. To właśnie dlatego w analizie opłacalności systemu grzewczego kluczowe znaczenie ma nie tylko cena paliwa czy energii, ale także sprawność całego układu, rodzaj instalacji odbiorczej i standard energetyczny budynku.

Nowy budynek w standardzie WT 2021

Rys. 4. Przykładowe roczne koszty ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, zrealizowanego zgodnie z minimum wymogów Warunków Technicznych 2021 (EU = 55 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r..

Wykres na rys. 4 pokazuje koszty w nowym budynku jednorodzinnym spełniającym minimalny standard WT 2021 (Warunki Techniczne z 2021 roku), czyli odpowiadającym poziomowi EU = około 55 kWh/(m²·rok). W tym przypadku roczny koszt ogrzewania i c.w.u. wynosi około 3020 zł dla pompy ciepła powietrze-woda z ogrzewaniem podłogowym i około 2570 zł dla gruntowej pompy ciepła z podłogówką.

Wykres pokazuje również dwa warianty współpracy z instalacją fotowoltaiczną o mocy 4 kWp: wtedy koszty roczne spadają odpowiednio do około 2055 zł dla pompy powietrznej i około 1642 zł dla pompy gruntowej. Dla porównania: roczny koszt ogrzewania i przygotowania c.w.u. dla kotła gazowego kondensacyjnego z ogrzewaniem podłogowym wynosi około 4910 zł, kocioł na pelet drzewny około 5450 zł, na olej opałowy około 6520 zł, a kocioł elektryczny około 8070 zł.

Nowy budynek w standardzie EU 30

Rys. 5. Przykładowe roczne koszty ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, zrealizowanego w nowym standardzie branżowym EU 30  (EU = 30 kWh/(m2 · rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w II kwartale 2026 r.

Najniższe koszty eksploatacyjne w całym zestawieniu dotyczą standardu EU 30 kWh/(m²·rok) dla nowych budynków, co ilustruje wykres na rys. 5. Różnice w wydatkach na ciepło, w porównaniu do nowego budynku spełniającego jedynie podstawowe wymogi WT 2021, są znaczące – poprawa standardu skutkuje minimalizacją wydatków oraz zdecydowanie większą ich „odpornością” na zmiany cen energii i paliw.

W budynku w standardzie EU 30 roczny koszt ogrzewania i c.w.u. wynosi około 2110 zł dla pompy ciepła powietrze-woda z ogrzewaniem podłogowym i około 1810 zł dla gruntowej pompy ciepła z podłogówką. Przy współpracy z instalacją PV 4 kWp koszty spadają jeszcze bardziej − do około 1126 zł dla pompy powietrznej i około 863 zł dla pompy gruntowej.

Z kolei dla kotła gazowego kondensacyjnego z ogrzewaniem podłogowym koszt wynosi około 3130 zł, dla kotła na pelet drzewny około 3550 zł, dla olejowego około 4260 zł, a dla kotła elektrycznego około 5230 zł rocznie.

Stare dane klimatyczne zawyżają zapotrzebowanie na ciepło nawet o 30%

Warto zaznaczyć, że rzeczywiste zapotrzebowanie na ciepło użytkowe do ogrzewania pomieszczeń jest obecnie wyraźnie niższe niż wynika z metodologii opartej na archaicznych, ale wciąż obowiązujących danych klimatycznych z lat 1971-2000. Analizy Krajowej Agencji Poszanowania Energii, które zostały wykonane w ramach tworzenia standardu energetycznego EU 30, czyli nowego standardu zmierzającego do bezemisyjnych domów jednorodzinnych, pokazują, że przy uwzględnieniu zaktualizowanych danych klimatycznych z lat 2001-2020 rzeczywiste wartości zapotrzebowania budynków na ciepło EU mogą być dziś niższe nawet o 25-35%. Nowe dane klimatyczne zostały opracowane w 2023 r. w ramach projektu TLM 2000 przez dr inż. Piotra Narowskiego z Politechniki Warszawskiej.

Uwzględnienie aktualnych danych klimatycznych z lat 2001-2020 oznacza na przykład, że budynek kwalifikowany dziś na poziomie zapotrzebowania na energię użytkową EU 80 kWh/(m²·rok) może w rzeczywistości odpowiadać poziomowi zapotrzebowania około 56 kWh/(m²·rok) – ilustruje to wykres na rys. 6. Z kolei budynek charakteryzujący się EU 140 kWh/(m²·rok) może być bliższy wartości około 100 kWh/(m²·rok). Przekonuje to o pilnej potrzebie wprowadzenia zmian w metodologii świadectw charakterystyki energetycznej budynków oraz modyfikacji zasad dotyczących audytu energetycznego.

Rys. 6. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², o zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania EU 80 kWh/(m²·rok): porównanie kosztów przy nominalnym zapotrzebowaniu na energię do ogrzewania oraz po redukcji tego zapotrzebowania o 30%. Analiza oparta jest na obowiązującej metodologii oraz na porównaniu danych klimatycznych z lat 1971–2000 i 2001–2020. W obliczeniach uwzględniono koszty energii w II kwartale 2026 r.

Wybór systemu ogrzewania − decyzja oparta na danych, nie emocjach

Z porównania kosztów dla czterech różnych poziomów zapotrzebowania budynku na energię użytkową do ogrzewania (EU) wynika bardzo wyraźnie, że zwiększenie lub poprawa standardu energetycznego radykalnie obniża koszty ogrzewania i to niezależnie od zastosowanej technologii grzewczej. Analiza pokazuje też, że pompy ciepła należą do rozwiązań o najniższych kosztach eksploatacyjnych, szczególnie w budynkach o wyższym standardzie energetycznym i przy współpracy z fotowoltaiką.

Najważniejszy wniosek z całego zestawienia jest prosty: to nie samo źródło ciepła decyduje o rachunkach, lecz relacja między standardem energetycznym budynku a sprawnością całego systemu ogrzewania. Ten sam nośnik energii może generować zupełnie inne koszty w domu energochłonnym i w budynku zaprojektowanym według nowoczesnych standardów.

Dlatego w przypadku budynków istniejących kluczowe pozostają dwa progi programu „Czyste Powietrze” − EU 140 i EU 80 − bo to one pokazują, jak bardzo standard energetyczny wpływa na opłacalność modernizacji. Z kolei dla nowych budynków punktem odniesienia powinny być dziś nie minimalne wymagania aktualnych Warunków Technicznych WT 2021, ale standardy wyższe, takie jak EU 30, które otwierają drogę do bardzo niskich kosztów eksploatacji i korzyści z integracji fotowoltaiki, magazynów energii, samochodów elektrycznych czy taryf dynamicznych. Konieczne jest również jak najszybsze dostosowanie w polskim prawie danych projektowych do warunków klimatycznych panujących w XXI wieku.

Istotne jest także, by decyzję o wyborze systemu grzewczego opierać na rzetelnych danych dotyczących kosztów ogrzewania analizowanych w dłuższej perspektywie, a nie na przyzwyczajeniach czy krótkoterminowych zmianach cen paliw. Wspólnym mianownikiem najniższych kosztów eksploatacji pozostaje dobrze zaizolowany budynek oraz źródło ciepła o wysokiej efektywności sezonowej, które pozwala maksymalnie ograniczyć zużycie energii końcowej.

W aktualnych realiach rynkowych pompy ciepła − szczególnie w nowych i modernizowanych budynkach − pozostają rozwiązaniem oferującym jedne z najbardziej przewidywalnych i konkurencyjnych kosztów ogrzewania. Dane przedstawione w zestawieniu potwierdzają, że inwestycja w nowoczesny system grzewczy jest dziś nie tylko wyborem proekologicznym, ale również racjonalną decyzją ekonomiczną, która realnie wpływa na bezpieczeństwo i stabilność domowego budżetu w kolejnych latach.

Założenia do analizy POBE

Typowy dom jednorodzinny o powierzchni 150 m², 4 osoby, porównanie rocznych kosztów ogrzewania i przygotowania c.w.u. w czterech standardach energetycznych budynku: EU 140, EU 80, WT 2021 i EU 30.

Dane dotyczące cen paliw stałych pochodzą z raportu Polskiego Alarmu Smogowego (PAS) z kwietnia 2026 r., przygotowanego przez Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM. Badanie cen zostało przeprowadzone z wykorzystaniem techniki typu „mystery calling” – osoby dzwoniące do składów opału podawały się za klientów planujących zakup. Kontroli poddano po dwa składy z każdego województwa – w całej Polsce 32 składy opału zlokalizowane w różnych miejscowościach. Analizując ceny węgla sprawdzano cenę granulatu węglowego („groszek”). W przypadku pelletu drzewnego brano pod uwagę najtańsze w ofercie danego dystrybutora certyfikowane paliwo w klasie A1.

Ceny energii elektrycznej i gazu przyjęte do analizy kosztów ogrzewania zostały uśrednione. W przypadku energii elektrycznej uwzględniono popularną dwustrefową i weekendową taryfę energetyczną G12w, przyjmując średnią cenę dla różnych dostawców. W analizie nie wzięto pod uwagę kosztów obsługi urządzeń grzewczych − mają one znaczenie zwłaszcza przy eksploatacji kotłów na paliwo stałe.

Źródło: Porozumienie Branżowe na Rzecz Efektywności Energetycznej POBE

Arkusz kalkulacyjny jest dostępny na stronie internetowej POBE:https://pobe.pl/materialy-i-poradniki/

Uproszczona wersja kalkulatora POBE (wersja API), przygotowana przez Polski Alarm Smogowy, jest dostępna na stronie internetowej:
https://polskialarmsmogowy.pl/kalkulator-kosztow-ogrzewania/ oraz https://pobe.pl/uproszczony-kalkulator-pobe-przez-polski-alarm-smogowy/

Raport Krakowskiego Alarmu Smogowego dotyczący cen paliw stałych jest dostępny na stronie:
https://krakowskialarmsmogowy.pl/wp-content/uploads/2026/04/Raport-Ceny-paliw-stalych-kwiecien-2026.pdf

Kongres Stolarki Polskiej inspiruje, dostarcza solidnej porcji wiedzy i wyznacza dalsze kierunki rozwoju branży stolarki budowlanej.  Przed nami najnowsza, XVI edycja wydarzenia, który odbędzie się 14 maja 2026 roku w Hotelu Warszawianka w Jachrance. Zapraszamy do udziału w Kongresie!

Porozumienie Branżowe Na Rzecz Efektywności Energetycznej objęło patronatem merytorycznym wydarzenie.

Organizowany przez Związek POiD Kongres Stolarki Polskiej to ważny punkt w kalendarzu przedstawicieli firm z sektora budowlanego, reprezentantów instytucji i ekspertów branżowych oraz dziennikarzy. Kongres przyciąga uczestników bogatym programem merytorycznym, a także wyjątkową atmosferą, która sprzyja integracji i nawiązaniu nowych kontaktów.

XVI Kongres Stolarki Polskiej – trzy bloki tematyczne i obchody 30-lecia Związky POiD

W ramach XVI Kongresu Stolarki Polskiej zaplanowano trzy bloki tematyczne, w których w charakterze prelegentów wezmą udział czołowi eksperci:

I blok tematyczny: Makroekonomia – między Chinami a Brukselą: sytuacja geopolityczna i jej wpływ na rynek materiałów budowlanych

II blok tematyczny: Przyszłość branży:

• Kto będzie liderem jutra? Konsolidacja, sukcesja, nowa strategia wzrostu
• Co było kluczem do sukcesu branży stolarki i czy ta recepta nadal jest uniwersalna w szybko zmieniającym się otoczeniu?

III blok tematyczny: Marketing i sprzedaż – produkt i ekosystem sprzedaży, jak zdobyć klientów w erze globalnych marek i konsolidacji?

Zwieńczeniem Kongresu będzie uroczysta Gala Orłów Polskiej Stolarki z wręczeniem branżowych nagród. W tym roku zyska ona wyjątkowy charakter, gdyż zostanie połączona z obchodami 30-lecia Związku POiD.

Zapraszamy na XVI Kongres Stolarki Polskiej: 14 maja 2026 roku w Hotelu Warszawianka w Jachrance!

Szczegółowy program wydarzenia: PROGRAM

Lista prelegentów: PRELEGENCI

Rejestracja na Kongres: ZAREJESTRUJ SIĘ

Bloki z wielkiej płyty przez dekady stały się jednym z najbardziej charakterystycznych elementów polskich miast. Dziś stoją przed nowym wyzwaniem – transformacją energetyczną i modernizacją odpowiadającą współczesnym standardom komfortu, ekologii i estetyki. Właśnie takim projektom poświęcony jest ogólnopolski Konkurs „TermoTransformacja”, ogłoszony przez Polską Izbę Budownictwa.

Inicjatywa promuje kompleksowe modernizacje poprawiające efektywność energetyczną, komfort mieszkańców oraz wizerunek osiedli z drugiej połowy XX wieku.

Porozumienie Branżowe na Rzecz Efektywności Energetycznej (POBE) objęło patronat merytoryczny nad Konkursem.

Jerzy Klimm, Prezes Polskiej Izby Budownictwa: „Budynki z wielkiej płyty stanowią ogromną część polskich zasobów mieszkaniowych. Ich modernizacja to jedno z najważniejszych wyzwań stojących dziś przed sektorem budownictwa i zarządcami nieruchomości. Konkurs TermoTransformacja pokazuje, że dobrze zaprojektowana termomodernizacja może nie tylko ograniczyć zużycie energii i emisję CO₂, ale również znacząco poprawić komfort życia mieszkańców oraz estetykę całych osiedli. Chcemy wyróżnić i promować realizacje, które wyznaczają nowe standardy modernizacji budynków wielorodzinnych w Polsce”.

Szczegółowy Regulamin Konkursu dostępny jest pod adresem:
👉 LINK_DO_REGULAMINU

---

Drugie życie wielkiej płyty

W Polsce w budynkach z wielkiej płyty mieszka kilka milionów osób. Odpowiednio zaprojektowana i wykonana modernizacja może diametralnie zmienić ich funkcjonowanie – od zmniejszenia rachunków za energię po poprawę jakości powietrza i komfortu cieplnego.

Konkurs TermoTransformacja ma na celu pokazanie, że modernizacja takich budynków jest nie tylko koniecznością techniczną, lecz także szansą na architektoniczną i energetyczną transformację całych osiedli.

Organizatorzy szczególnie promują projekty, które uwzględniają:

• wysoką efektywność energetyczną,
• wykorzystanie odnawialnych źródeł energii,
• nowoczesne systemy zarządzania energią,
• innowacyjne technologie budowlane,
• poprawę estetyki i funkcjonalności budynków.

---

Konkurs dla spółdzielni, wspólnot, inwestorów, zarządców i projektantów

Do dokonywania zgłoszeń zaproszone są podmioty zaangażowane w modernizację budynków wielorodzinnych w Polsce, w tym:

• spółdzielnie mieszkaniowe
• wspólnoty mieszkaniowe
• mieszkańcy
• gminy i jednostki samorządowe
• zarządcy nieruchomości
• inwestorzy, architekci, projektanci i wykonawcy

Zgłaszać można zakończone inwestycje termomodernizacyjne budynków z wielkiej płyty, które zostały oddane do użytkowania po 1 stycznia 2016 r.

---

Co decyduje o zwycięstwie?

Zgłoszone realizacje oceniane będą przez Kapitułę Konkursową złożoną z niezależnych ekspertów z zakresu budownictwa, energetyki i architektury.

Pod uwagę brane będą m.in.:

• kompleksowość docieplenia budynku
• modernizacja stolarki okiennej i drzwiowej
• poprawa systemów wentylacji i ogrzewania
• wykorzystanie odnawialnych źródeł energii
• zastosowanie systemów monitoringu i zarządzania energią
• realny efekt energetyczny modernizacji
• walory architektoniczne i estetyczne inwestycji
• innowacyjność zastosowanych technologii

Każda realizacja może uzyskać maksymalnie 100 punktów.

---

Harmonogram Konkursu

• Nabór zgłoszeń: 30 marca – 30 czerwca 2026 r.
• Ocena Kapituły: III kwartał 2026 r.
• Głosowanie publiczności online: 1 sierpnia – 20 września 2026 r.
• Gala finałowa i ogłoszenie wyników: IV kwartał 2026 r., Warszawa

---

Nagrody dla najlepszych realizacji

Laureat najlepszej modernizacji otrzyma Nagrodę Główną w wysokości 10 000 zł netto. Kapituła może także przyznać dodatkowe wyróżnienia tematyczne oraz nagrody fundowane przez partnerów konkursu.

Swojego faworyta wybiorą również internauci w głosowaniu online, przyznając Nagrodę Publiczności.

Nagrody trafią do podmiotów zarządzających zwycięskimi budynkami.

---

Jak zgłosić projekt?

Zgłoszenia przyjmowane są wyłącznie drogą elektroniczną.

👉 Strona Konkursu:
LINK_DO_STRONY_KONKURSU

👉 Formularz zgłoszeniowy:
LINK_DO_FORMULARZA

Zapraszamy na Forum Pomp Ciepła 2026 w nowym wymiarze!

• Termin: 4 marca 2026 r. podczas Targów ENEX.
• Lokalizacja: Targi Kielce, ul. Zakładowa 1, 25-672 Kielce

---

O godzinie 12:50 zapraszamy na wystąpienie oraz debatę:

Nowy standard energetyczny budynków jednorodzinnych – [Damian Kot CREDIT AGRICOLE, Paweł Lachman PORT PC, Marek Beśka SEDG]
DEBATA: Nowoczesne projektowanie budynków jednorodzinnych – od dobrego projektu do spójnego standardu

---

Forum Pomp Ciepła 2026 to połączenie wydarzenia na żywo na targach z profesjonalną produkcją video, realizowaną jako odcinek specjalny na kanale YouTube GLOBEnergia.

Forum Pomp Ciepła 2026 to połączenie wydarzenia na żywo na targach z profesjonalną produkcją video, realizowaną jako odcinek specjalny na kanale YouTube GLOBEnergia.

To dynamiczne, angażujące i merytoryczne spotkanie, tworzone z myślą o handlowcach, producentach, instalatorach i ekspertach HVAC/OZE.

Forum Pomp Ciepła 2026 kierowane jest do osób, które realnie wpływają na rynek:

• Handlowców i zespołów sprzedaży pomp ciepła
• Producentów, importerów, dystrybutorów
• Instalatorów i firm wykonawczych
• Doradców technicznych, projektantów HVAC
• Decydentów z rynku OZE/HVAC
• Ekspertów branżowych i przedstawicieli organizacji

Udział bezpłatny!

Strona wydarzenia oraz rejestracja na stronie: https://miastoze.pl/forum-pomp-ciepla/

Rachunki grozy? – To cena za ogrzewanie „wampira energetycznego”

Kalkulator kosztów ogrzewania POBE na IV kwartał 2024

• Porozumienie Branżowe na Rzecz Efektywności Energetycznej (POBE) opracowało kolejną kwartalną analizę kosztów zaopatrzenia w ciepło domów jednorodzinnych w Polsce, aktualizując tzw. kalkulator kosztów ogrzewania. Uwzględniono ceny energii i paliw obowiązujące w IV kwartale 2024 r.
• Tym razem pod lupę wzięliśmy także „wampiry energetyczne”, czyli domy, którym brakuje izolacji i pochłaniają ogromne ilości energii. To właśnie w nich najczęściej będą pojawiać się rachunki grozy, tak nagłaśniane ostatnio w mediach, przy czym wybór urządzenia grzewczego ma tu drugorzędne znaczenie.
• I jeszcze jeden ważny wniosek − gdy państwo ogranicza ingerencję w obniżanie cen tradycyjnych nośników energii, znacząco zyskuje technologia pomp ciepła. Obecnie, pomimo wciąż relatywnie wysokich cen energii elektrycznej, jest to w większości przypadków najtańsze w eksploatacji źródło ciepła. A zarazem najbardziej obiecujące w perspektywie przyszłych kosztów eksploatacji.

Co wpływa na wysokość rachunków za ogrzewanie?

Na potrzeby analizy, w kalkulatorze POBE każdorazowo zestawiane są koszty ogrzewania typowego domu jednorodzinnego o powierzchni (ogrzewanej) 150 m² oraz przygotowania w nim ciepłej wody użytkowej (c.w.u. dla 4 osób), przy wykorzystaniu różnego typu urządzeń grzewczych. Uwzględniamy przy tym aktualne ceny paliw i energii elektrycznej oraz sprawność lub efektywność energetyczną tych urządzeń. Bierzemy też pod uwagę różne sposoby rozprowadzenia ciepła: współpracę z tradycyjną instalacją grzejnikową (temp. projektowa na zasilaniu 55^oC) lub z płaszczyznowym ogrzewaniem podłogowym (temp. projektowa na zasilaniu 35^oC). W bieżącej analizie założyliśmy, że w nowych budynkach, przy instalacji pomp ciepła oraz kondensacyjnych kotłów gazowych, ogrzewanie płaszczyznowe stało się już standardem. Uwzględniliśmy również wykorzystanie w takich budynkach instalacji fotowoltaicznej, która współpracując z pompą ciepła, dodatkowo zwiększa efektywność energetyczną domu i umożliwia dalsze ograniczenie kosztów eksploatacji.

Kolejnym, niezwykle ważnym kryterium oceny kosztów jest standard energetyczny budynku, określany przez poziom zużycia energii użytkowej (EU). Istotnie wpływa on na koszty energii niezbędnej
do zapewnienia komfortu termicznego w pomieszczeniach, a te zazwyczaj w ogólnym rachunku znacząco dominują nad kosztami przygotowania c.w.u. Dysproporcja ta zmniejsza się w miarę poprawy standardu energetycznego domu, właśnie dzięki redukcji kosztów na cele ogrzewania budynku.

W naszej analizie tym razem wzięliśmy pod uwagę aż cztery różne standardy energetyczne:
dwa charakterystyczne dla starszych domów i dwa dla nowych. Zwracają uwagę ogromne różnice
w zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania (EU):

▪ 200 kWh/(m^{2 ·} rok) – zapotrzebowanie w starszym budynku bez żadnego ocieplenia lub z bardzo słabą izolacją, który ma cechy „wampira energetycznego”;

▪ 80 kWh/(m^{2 ·} rok) – zapotrzebowanie w starszym budynku, który został poddany głębokiej termomodernizacji (np. w ramach programu „Czyste Powietrze”) do standardu energetycznego określonego w Warunkach Technicznych obowiązujących od 1 stycznia 2017 r. (WT 2017),
lub zapotrzebowanie w budynku wzniesionym zgodnie z tym standardem;

▪ 55 kWh/(m^{2 ·} rok) – zapotrzebowanie w nowym budynku, który spełnia standardy minimalne Warunków Technicznych obowiązujących od 1 stycznia 2021 r. (WT 2021);

▪ 40 kWh/(m^{2 ·} rok) – zapotrzebowanie w nowym budynku, który ma lepsze parametry izolacyjności
niż te określone w WT 2021, spełniając standardy programu „Moje Ciepło” obowiązujące od 1 stycznia 2023 r.

Według danych przedstawionych w publikacji z serii „Rozpakowujemy REPowerEU”, wydanej przez Instytut Reform we współpracy z PORT PC w 2023 r., wśród budynków mieszkalnych w Polsce, których jest około 7 mln, wciąż mamy około 1 mln „wampirów energetycznych”. Wiele z nich powstało wcześniej niż w latach 80. ubiegłego wieku, w czasie gdy nie dbano o żadne standardy energetyczne. Odpowiadają one za konsumpcję aż jednej trzeciej całkowitej ilości energii zużywanej w budynkach mieszkalnych. Z publikacji wynika też, że zapotrzebowanie na poziomie EU = 200 kWh/(m^{2 ·} rok), przyjęte w naszej analizie, jest typowe dla bardzo wielu polskich budynków, ale może być ono również znacząco wyższe. W każdym razie w opinii sygnatariuszy POBE, a także przedstawicieli branży grzewczej, kwestie te powinny być jak najszybciej kompleksowo uwzględnione w programie „Czyste Powietrze” przez odpowiednie przemodelowanie warunków dofinansowań.

Każdy, kto stara się o dofinansowanie do wymiany źródła ciepła w „Czystym Powietrzu”, niezależnie od rodzaju urządzenia grzewczego, powinien być zobowiązany do uprzedniego wykonania audytu energetycznego swojego domu oraz ewentualnej poprawy standardu energetycznego
do określonego poziomu. To najlepszy sposób, by beneficjenci dostrzegli wyraźne korzyści
z modernizacji i zyskali trwałą ochronę przed wzrostem kosztów ogrzewania.

Termomodernizacja – pierwszy krok do redukcji kosztów

Jak wiele można zyskać dzięki istotnej poprawie izolacyjności budynku, np. przy okazji wymiany urządzenia grzewczego? – Porównajmy roczne koszty zaopatrzenia w ciepło wspomnianego „wampira energetycznego” (EU = 200 kWh/(m^{2 ·} rok))oraz innego starszego budynku, który wcześniej też mógł być takim „wampirem”, ale został poddany gruntownej termomodernizacji do standardu WT 2017
(EU = 80 kWh/(m^{2 ·} rok)). Z analizy POBE wynika, że różnice są kolosalne. Szczegółowe zestawienie kosztów ilustruje rys. 1 i rys. 2, a dla przykładowych źródeł ciepła wyglądają one następująco:

• kondensacyjny kocioł na gaz ziemny, z grzejnikami – ok. 14 800 zł w „wampirze” oraz 7200 zł
  w budynku poddanym termomodernizacji;
• kocioł na pellet, z grzejnikami – ok. 12 000 zł w „wampirze” oraz 5500 zł w budynku poddanym termomodernizacji;
• kocioł na kawałki drewna, z grzejnikami – 10 000 zł lub ok. 13 000 zł (zależnie od sprawności kotła) w „wampirze” oraz ok. 4500 zł lub ok. 6000 zł w budynku poddanym termomodernizacji;
• pompa ciepła powietrze-woda, z grzejnikami – ok. 10 900 zł w „wampirze” oraz ok. 5100 zł
  w budynku poddanym termomodernizacji;
• gruntowa pompa ciepła, z grzejnikami – ok. 9100 zł w „wampirze” oraz ok. 4300 zł w budynku poddanym termomodernizacji.

Jak widać, dzięki termomodernizacji można nawet o ponad połowę zredukować koszty eksploatacji każdego urządzenia grzewczego. Ponadto, bardzo wysoka cena za ogrzewanie „wampirów energetycznych” dotyczy każdego urządzenia grzewczego, przy czym właściwie dobrana
i zainstalowana pompa ciepła również może skutecznie ogrzewać taki budynek, taniej niż większość innych urządzeń grzewczych. Potwierdzają to nie tylko nasze analizy, ale też wieloletnie programy badawcze, które monitorują parametry i koszty pracy pomp ciepła w starszych budynkach, w tym słabo zaizolowanych. Jeden z takich programów jest realizowany przez Instytut Fraunhofera w Niemczech,
a jego wyniki omawia w swoich blogach dr inż. Marek Miara, członek zarządu Europejskiego Stowarzyszenia Pomp Ciepła i członek PORT PC, bezpośrednio zaangażowany w ten projekt (https://www.pompujcieplozglowa.pl/).

Zestawianie technologii pomp ciepła z „rachunkami grozy”, z czym można się spotkać w przestrzeni publicznej, jest więc nie tylko nadużyciem, ale też odwracaniem uwagi od istoty sprawy. W źle zaizolowanych budynkach na takie rachunki mogą nas narazić, znacznie bardziej niż pompy ciepła, wszelkiego typu kotły, zwłaszcza te o niskiej sprawności. Kluczem do niskich rachunków
jest odpowiednia termomodernizacja.

Czym najtaniej ogrzejemy dom?

Zmiany regulacji w zakresie cen energii elektrycznej i gazu ziemnego dla odbiorców domowych, wprowadzone 1 lipca br., ewidentnie służą technologii pomp ciepła. Dla użytkowników tych urządzeń oznaczają one, że ich rachunki za ogrzewanie są przeciętnie o 20% niższe niż poprzednio. Natomiast ogrzewanie gazem ziemnym zdrożało o około 21%. Zmiany cen innych nośników energii nie są znaczące.

Przykładowe roczne koszty ogrzewania nowego domu, który zrealizowano w standardzie energetycznym WT 2021 oraz w wyższym standardzie programu „Moje Ciepło”, w IV kwartale 2024 r. wyglądają następująco (na podstawie rys. 3 i 4):

• kondensacyjny kocioł na gaz ziemny, z ogrzewaniem podłogowym – ok. 5400 zł w budynku
  w standardzie WT 2021 oraz ok. 4200 zł w budynku zgodnym ze standardem „Moje Ciepło”;
• kocioł na pellet, z grzejnikami – ok. 4100 zł w budynku w standardzie WT 2021 oraz ok. 3300 zł
  w budynku zgodnym ze standardem „Moje Ciepło”;
• kocioł na kawałki drewna, z grzejnikami – ok. 3400 zł w budynku w standardzie WT 2021 oraz
  ok. 2800 zł w budynku zgodnym ze standardem „Moje Ciepło”;
• pompa ciepła powietrze-woda, z ogrzewaniem podłogowym – ok. 3100 zł w budynku
  w standardzie WT 2021 oraz ok. 2600 zł w budynku zgodnym ze standardem „Moje Ciepło”;
• gruntowa pompa ciepła, z ogrzewaniem podłogowym – ok. 2700 zł w budynku w standardzie
  WT 2021 oraz ok. 2200 zł w budynku zgodnym ze standardem „Moje Ciepło”.

Jak widać, w nowych budynkach pompa ciepła w połączeniu z ogrzewaniem płaszczyznowym (podłogowym lub ściennym) jest zdecydowanie najtańszym rozwiązaniem. Jej pracę może dodatkowo wspomagać instalacja fotowoltaiczna. Wystarczy, że instalacja ta będzie miała moc 3 kWp, by jeszcze obniżyć roczne koszty eksploatacji pompy ciepła:

• przy pompie ciepła powietrze-woda − do ok. 2300 zł w budynku w standardzie WT 2021 oraz
  do 1800 zł w budynku zgodnym ze standardem „Moje Ciepło”;
• przy gruntowej pompie ciepła − do ok. 1900 zł w budynku w standardzie WT 2021 oraz
  do ok. 1400 zł w budynku zgodnym ze standardem „Moje Ciepło”.

Instalacja fotowoltaiczna pozwoli także zredukować ogólny rachunek za zużycie energii elektrycznej
w budynku, głównie dzięki istotnej autokonsumpcji wyprodukowanej przez nią energii. Praca tej instalacji świetnie współgra np. z chłodzeniem budynku w sezonie letnim (funkcja ta może być realizowana przez pompy ciepła z ogrzewaniem podłogowym).

O fotowoltaice warto pomyśleć również w kontekście nowych przepisów. Zgodnie ze znowelizowaną w 2024 r. dyrektywą EPDB, wymóg montażu instalacji fotowoltaicznej na wszystkich nowych domach mieszkalnych ma być wprowadzony najpóźniej do 31 grudnia 2029 r. Dzięki zastosowaniu pompy ciepła i fotowoltaiki w budynku zrealizowanym w standardzie programu „Moje Ciepło”, można osiągnąć docelowy standard energetyczny ZEB – budynku bezemisyjnego z klasą energetyczną A,
co niewątpliwie zwiększy wartość rynkową nieruchomości.

Perspektywa dla kosztów ogrzewania

Kalkulator POBE uwzględnia aktualne ceny energii elektrycznej i paliw. Wiele osób zastanawia się jednak, jakie są perspektywy w zakresie kosztów ogrzewania. Przede wszystkim, pomimo alarmistycznych nagłówków w mediach dotyczących możliwego wzrostu cen energii elektrycznej,
w przyszłym roku możemy się raczej spodziewać utrzymania korzystnych relacji cenowych dla pomp ciepła, a nawet ewentualnego spadku kosztów. Jak zapowiedziała kilka dni temu Minister Klimatu
i Środowiska, na przedłużenie mrożenia cen energii elektrycznej są zabezpieczone środki budżetowe. Jednocześnie zaznaczyła, że ich dalsze mrożenie może nie być konieczne, ponieważ są przesłanki
do obniżania cen rynkowych energii elektrycznej w Polsce, a niektórzy dostawcy już teraz oferują stawki korzystniejsze niż ceny mrożone. To m.in. efekt rosnącego udziału odnawialnych źródeł
w krajowej produkcji energii (obecnie jest to przeciętnie ok. 30%). Zdaniem ekspertów, którzy pracowali nad najnowszym raportemEuropejskiego Centrum Czystego Powietrza (ECAC)− „Pompy ciepła przyjazne dla odbiorców i dla systemu elektroenergetycznego”, pod uwagę powinny być wzięte również takie rozwiązania jak obniżenie VAT na energię elektryczną zużywaną przez pompy ciepła
czy powszechne wprowadzenie taryfy trójstrefowej na wzór taryfy G13, która oferuje odbiorcom zróżnicowanie stawek oraz najwięcej godzin relatywnie taniej energii.

Jak pokazuje kalkulator POBE, przystępne koszty ogrzewania zapewniają również kotły na biomasę,
w tym na pellet. W tym przypadku warto się liczyć z dwiema zmianami. Po pierwsze, z możliwym zaostrzeniem przepisów w zakresie spalania biomasy, odnoszącym się np. do norm jakości powietrza oraz malejącej zdolności lasów do pochłaniania emisji dwutlenku węgla ze spalania biomasy (LULUCF). Po drugie, z uwagi na duży wzrost popytu na pellet oraz ograniczenia w zakresie jego importu i podaży, z prawdopodobnym wzrostem cen pelletu w najbliższych latach, a zatem i z perspektywą wzrostu kosztów tego typu ogrzewania.

Nie unikniemy także podwyżki cen paliw kopalnych, takich jak węgiel czy gaz, przez długi czas mocno dotowanych przez państwo. Od 2027 r. Komisja Europejska planuje obciążać paliwa kopalne zużywane do celów grzewczych w budynkach podatkiem od emisji (ETS2). Może to spowodować wzrost ich cen na poziomie od kilkunastu do nawet kilkudziesięciu procent. Co prawda, jak zadeklarowała Minister Klimatu i Środowiska, Polska będzie zabiegać o wydłużenie tego terminu, jednak – nawet jeśli zyskamy dodatkowy czas na termomodernizację domów, by chronić się przed wzrostem kosztów – użytkowanie kotłów na paliwa kopalne będzie coraz mniej dostępne finansowo.

Dane dotyczące cen nośników energii

Dane dotyczące cen wykorzystane przy aktualizacji kalkulatora kosztów ogrzewania POBE pochodzą
z raportu Polskiego Alarmu Smogowego (PAS) z października 2024 r., przygotowanego przez Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM. Badanie cen paliw stałych zostało przeprowadzone
w październiku 2024 r., z wykorzystaniem techniki typu „mystery calling” – osoby dzwoniące
do składów opału podawały się za klientów planujących zakup.

Raport PAS wskazuje, że w okresie od lipca do października 2024 r. nastąpił niewielki wzrost cen paliw stałych, z wyjątkiem drewna opałowego. Ceny węgla typu orzech oraz ekogroszku wzrosły o 6%, a cena pelletu o 1%. Cena drewna opałowego spadła o 6%. Warto zaznaczyć, że na kształtowanie się cen węgla w najbliższym czasie może mieć znaczący wpływ właśnie ogłoszone przywrócenie norm jakości węgla dla gospodarstw domowych.

Ceny energii elektrycznej i gazu przyjęte do analizy kosztów ogrzewania budynków POBE zostały uśrednione. W przypadku energii elektrycznej uwzględniono popularną dwustrefową i weekendową taryfę energetyczną G12w. W analizie nie wzięto pod uwagę kosztów obsługi urządzeń grzewczych − mają one znaczenie zwłaszcza przy eksploatacji kotłów na paliwo stałe.

Raport Polskiego Alarmu Smogowego dotyczący cen paliw stałych jest dostępny na stronie PAS: https://krakowskialarmsmogowy.pl/wp-content/uploads/2024/11/Raport-%E2%80%93-Ceny-paliw-stalych-%E2%80%93-pazdziernik-2024.pdf

Arkusz kalkulacyjny, umożliwiający wprowadzenie indywidualnych danych do obliczenia kosztów ogrzewania, jest dostępny na stronie POBE: http://pobe.pl/kalkulator-pobe-koszty-ogrzewania-w-typowych-budynkach/

Rys. 1. Koszty ogrzewania typowych budynków jednorodzinnych – IV kwartał 2024. Istniejące budynki – standard budynku bez izolacji, typu „wampir energetyczny”

Rys. 2. Koszty ogrzewania typowych budynków jednorodzinnych – IV kwartał 2024. Istniejące budynki – standard budynku po kompleksowej termomodernizacji z programu „Czyste Powietrze”

Rys. 3. Koszty ogrzewania typowych budynków jednorodzinnych – IV kwartał 2024. Nowe budynki – standard WT 2021

Rys. 4. Koszty ogrzewania typowych budynków jednorodzinnych – IV kwartał 2024. Nowe budynki – standard budynku z programu „Moje Ciepło”.

13 sierpnia 2024 odbyło się webinarium POBE pt.: Koszty ogrzewania w III kwartale 2024 r. oraz aktualne całkowite koszty roczne według VDI 2067 w typowych budynkach jednorodzinnych.

Harmonogram:

10:00-10:20 Koszty ogrzewania w III kwartale 2024 r. w typowych budynkach jednorodzinnych

10:20-10:40 Aktualne całkowite koszty roczne według VDI 2067 w typowych budynkach jednorodzinnych

10:40:11:00 Pytania i odpowiedzi

Materiały:

Link do pobrania prezentacji oraz materiałów: https://app.box.com/s/1vpcb6gls3az2kwfn3at3sb9il8zeblx

Zapis wideo:

Prelegent:

Paweł Lachman – koordynator POBE

Od stycznia 2011 r. pełni funkcję Prezesa Zarządu Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC), stowarzyszenia reprezentującego branżę pomp ciepła w Polsce. Od 2020 r. jest też koordynatorem Porozumienia Branżowego na Rzecz Efektywności Energetycznej POBE, w ramach którego działa obecnie 13 organizacji zaangażowanych w kwestie efektywności energetycznej w budownictwie.
Ma ponad 25-letnie doświadczenie w prowadzeniu szkoleń dla instalatorów i projektantów z branży OZE i techniki grzewczej (pompy ciepła, układy hybrydowe pomp ciepła, termiczne kolektory słoneczne, wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła, systemy hydrauliczne c.o. ogrzewania i ciepłej wody użytkowej). W latach 2011-2012 prowadził kursy certyfikowanego Instalatora OZE w zakresie pomp ciepła „Instal+RES” (Politechnika Krakowska). Od 2014 r. prowadzi kursy dla instalatorów w ramach europejskiego systemu szkoleń i certyfikacji „Eucert” (EHPA i PORT PC). Koordynator i członek zespołu autorskiego branżowych wytycznych PORT PC w zakresie pomp ciepła (cz. 1-8). Jest autorem ponad 60 artykułów branżowych poświęconych OZE i technice grzewczej.
Absolwent Politechniki Krakowskiej, kierunek inżynieria środowiska.

Jest już dostępna najnowsza aktualizacja kalkulatora POBE, która pozwala porównać koszty ogrzewania budynków jednorodzinnych i przygotowania w nich ciepłej wody użytkowej w III kwartale 2023 r. Kalkulator uwzględnia powszechnie stosowane źródła ciepła i systemy grzewcze oraz zróżnicowany standard energetyczny budynków. Podstawą dokonywanej co kwartał aktualizacji są zmieniające się ceny paliw i energii dla gospodarstw domowych.

Jak pokazuje kalkulator POBE, na niedawnej zmianie cen energii elektrycznej i gazu ziemnego dla gospodarstw domowych (wprowadzonej od 1 lipca br.) zdecydowanie skorzystały pompy ciepła. Wyraźnie wzrosła konkurencyjność tej technologii – szczególnie względem kotłów na gaz ziemny, ale także w odniesieniu do kotłów na paliwa stałe, pomimo że ceny węgla, drewna czy granulatu drzewnego (pelletu) pozostają relatywnie niskie.

Różnice w kosztach ogrzewania domu pompą ciepła i gazowym kotłem kondensacyjnym sięgają od 30% w istniejących budynkach do nawet ponad 50% w nowych domach jednorodzinnych.Dodatkowo, przy wykorzystaniu instalacji fotowoltaicznej koszty eksploatacji pompy ciepła można zredukować o dalsze 30-50%, zależnie od mocy instalacji PV, zapotrzebowania budynku na energię cieplną oraz charakterystyki układu z pompą ciepła. Pompa ciepła w nowych, dobrze zaizolowanych domach, a także tych poddanych termomodernizacji to obecnie najtańszy z analizowanych sposobów zaopatrzenia budynku w ciepło. Ponadto to jedyne urządzenie grzewcze, które oprócz funkcji ogrzewania może realizować również funkcję chłodzenia pomieszczeń.

Lepszy standard energetyczny budynku – niższe koszty eksploatacji

Szukając najbardziej korzystnych finansowo rozwiązań grzewczych, trzeba pamiętać, że aktualne ceny paliw i energii elektrycznej to tylko jeden z podstawowych czynników mających wpływ na koszty ogrzewania domu. Kolejnym, niezwykle ważnym, jest standard energetyczny budynku, czyli jego zapotrzebowanie na energię do ogrzewania.

Im lepiej jest zaizolowany dom i mniejsze są w nim straty ciepła, tym mniej energii będzie on potrzebował do zapewnienia w pomieszczeniach odpowiedniej temperatury, niższe będą więc koszty eksploatacji każdego źródła ciepła.

Różnice w kosztach wyraźnie widać w prezentowanych dalej zestawieniach kalkulatora POBE, choć pokazujemy jedynie przykłady dla domu jednorodzinnego o dobrym i bardzo dobrym standardzie energetycznym (WT 2017, WT 2021 i EU 40). Natomiast różnice w zużyciu energii użytkowej na potrzeby centralnego ogrzewania zależnie od standardu energetycznego polskich domów jednorodzinnych ilustruje wykres 1. Warto zwrócić uwagę, że domy z nieodpowiednią izolacją charakteryzują się ponad trzykrotnie większym jej zużyciem niż nowe, zrealizowane w ostatnich latach zgodnie ze standardem Warunków Technicznych 2021.

Niestety w Polsce wiele istniejących budynków ma bardzo niski standard energetyczny. Dlatego ważne jest, aby wymianę źródła ciepła na bardziej nowoczesne i efektywne łączyć w nich z poprawą izolacyjności termicznej budynku. Dopiero takie działanie skutecznie ochroni właścicieli przed wysokimi kosztami ogrzewania i będzie antidotum na postępujący wzrost cen paliw. W ocenie potrzeb budynku może pomóc wykonanie audytu energetycznego, który obecnie jest dofinansowywany w 100% w programie „Czyste Powietrze” – podkreśla Paweł Lachman, koordynator POBE.

Rys. 1. Różnice w zużyciu energii użytkowej na ogrzewanie budynków, liczone w [kWh/rok], zależnie od ich standardu energetycznego. Założono, że powierzchnia ogrzewana wynosi 150 m². Standard WT określa minimalne wymagania rozporządzenia o warunkach technicznych, jakim muszą odpowiadać budynki − w kolejnych latach były one zaostrzane. Obecnie dla nowych budynków obowiązuje standard WT 2021. Standard EU 40 mają budynki energooszczędne, EU 25 niskoenergetyczne, a EU 15 pasywne, przy czym oznaczenie liczbowe określa wielkość zapotrzebowania na energię użytkową w budynku odpowiednio na poziomie: 40, 25 i 15 kWh/m² rocznie

Koszty ogrzewania w III kwartale 2024 r.

Przyjrzyjmy się konkretnym przykładom, jak kształtują się koszty ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej w III kwartale 2024 r. zależnie od zastosowanego rozwiązania grzewczego oraz standardu energetycznego budynku (rys. 2, 3, 4). Do analizy wybraliśmy 150-metrowy dom jednorodzinny zamieszkały przez 4 osoby. Generalnie, jak wynika z wyliczeń kalkulatora POBE, najniższe rachunki za ogrzewanie domu (w ujęciu rocznym) będą płacić właściciele gruntowych pomp ciepła z instalacjami ogrzewania podłogowego. Najwyższe, tradycyjnie − posiadacze kotłów elektrycznych oraz kotłów na olej opałowy. Wyraźnie wzrosły koszty ogrzewania domu gazem ziemnym.

I tak, w przyzwoicie docieplonym domu zgodnie ze standardem WT 2017 roczne koszty eksploatacji najczęściej stosowanych urządzeń grzewczych przykładowo wyniosą:▪ dla gruntowych pomp ciepła − ok. 3,3 tys. zł (ogrzewanie podłogowe) oraz ok. 4,1 tys. zł (grzejniki), a przy wykorzystaniu instalacji fotowoltaicznej o mocy 5 kWp koszty spadną odpowiednio do 1,7 i 2,5 tys. zł;
▪ dla pomp ciepła typu powietrze-woda − ok. 3,8 tys. zł(ogrzewanie podłogowe) oraz ok. 4,9 tys. zł (grzejniki), a po dodaniu instalacji fotowoltaicznej o mocy 5 kWp koszty spadną do 2,3 i 3,3 tys. zł;
▪ dla kotłów na paliwa stałe − ok. 5,3 tys. zł przy zastosowaniu kotła na granulat drzewny (pellet) oraz od 4,1 do 5,4 tys. zł przy kotłach węglowych;
▪ dla kondensacyjnych kotłów na gaz ziemny – od 6,7 do 6,9 tys. zł.

Właściciele nowych domów zrealizowanych w lepszym standardzie energetycznym, zgodnym z WT 2021, mogą liczyć na niższe rachunki. Roczne koszty wyniosą odpowiednio:
▪ dla gruntowych pomp ciepła – ok. 2,5 tys. zł (ogrzewanie podłogowe) oraz 3,1 tys. zł (grzejniki), a przy wykorzystaniu instalacji fotowoltaicznej o mocy 3 kWp koszty spadną do ok. 1,6 i 2,2 tys. zł;
▪ dla pomp ciepła typu powietrze-woda – ok. 2,9 tys. zł(ogrzewanie podłogowe) oraz ok. 3,7 tys. zł (grzejniki), a z fotowoltaiką koszty spadną do ok. 2 i 2,7 tys. zł;
▪ dla kotłów na paliwa stałe – ok. 4 tys. zł przy zastosowaniu kotła na pellet oraz 3-4 tys. zł przy kotłach węglowych;
▪ dla kondensacyjnych kotłów na gaz ziemny – od 5,2 do 5,3 tys. zł.

Rys. 2. Przykładowy roczny koszt ogrzewania istniejącego budynku jednorodzinnego o pow. ogrzewanej 150 m², poddanego termomodernizacji do standardu WT 2017 (EU 80 kWh/(m^{2 ·} rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii i paliw w III kw. 2024 r.

Rys. 3. Przykładowy roczny koszt ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o pow. ogrzewanej 150 m², zrealizowanego w standardzie aktualnych warunków technicznych WT 2021 (EU = 55 kWh/(m^{2 ·} rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w III kw. 2024 r.

Rys. 4. Przykładowy roczny koszt ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o pow. ogrzewanej 150 m², zrealizowanego w standardzie programu „Moje Ciepło” (EU = 40 kWh/(m^{2 ·} rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w III kwartale 2024 r.

Jak widać, standard energetyczny budynku ma istotne przełożenie na koszty ogrzewania w przypadku wszystkich źródeł ciepła, przy czym w nowych i dobrze zaizolowanych budynkach najbardziej opłacalnym rozwiązaniem jest pompa ciepła w każdej konfiguracji, zwłaszcza przy zastosowaniu instalacji fotowoltaicznej. Natomiast w budynkach o zwiększonym zapotrzebowaniu na energię cieplną często dopiero odpowiednia termomodernizacja daje możliwość pełnego wykorzystania atutów nowoczesnych technologii grzewczych, takich jak pompy ciepła. Ich efektywność przy ogrzewaniu pomieszczeń jest bowiem mocno uzależniona od temperatury systemu grzewczego. Istotnie wzrasta, gdy system centralnego ogrzewania może zapewnić komfort termiczny w budynku pracując w niższych zakresach temperatury (np. maksymalnie 55/45^oC). Bardzo ważną kwestią – szczególnie w budynkach starszych, poddawanych modernizacji − jest również staranne zaprojektowanie układu z pompą ciepła oraz prawidłowy dobór i montaż urządzenia.

Koszt przygotowania ciepłej wody użytkowej

Każdorazowo jest on uwzględniany w kalkulatorze POBE. To znacząca pozycja w określaniu zapotrzebowania budynku na ciepło, pomimo że zużycie energii na ten cel jest kilkukrotnie mniejsze niż na ogrzewanie pomieszczeń − ilustruje to rys. 5. W obliczeniach zwykle przyjmuje się, że typowe dzienne zużycie ciepłej wody o temperaturze około 55°C wynosi 40-50 l na osobę. Oznacza to, że do pokrycia rocznego zapotrzebowania na ciepłą wodę dla 4-osobowej rodziny przeciętnie potrzeba od 3 do 4 tys. kWh energii w formie ciepła – niezależnie od powierzchni czy standardu energetycznego budynku. Przy typowej dla pomp ciepła efektywności sezonowej (SCOP) w trakcie przygotowania c.w.u. wynoszącej około 3, urządzenie to będzie zużywać 1000-1330 kWh energii elektrycznej rocznie na przygotowanie ciepłej wody dla 4-osobowej rodziny.

Koszty energii elektrycznej zużywanej przez pompę ciepła na przygotowanie ciepłej wody można jednak zminimalizować − np. w stosunku do zaprezentowanych na rys. 5.

Gdy korzysta się z energetycznej taryfy dwustrefowej, ewentualnie taryfy dynamicznej, ładowanie zasobnika na ciepłą wodę użytkową (podobnie jak bufora ciepła), najlepiej jest dostosować do czasu, w którym obowiązują znacznie niższe stawki za energię elektryczną. Z kolei w budynkach wyposażonych w instalację fotowoltaiczną ładowanie zasobnika powinno się skorelować z produkcją własnej, darmowej energii.

Rys. 5. Przykładowy koszt zaopatrzenia budynku w ciepło przy wykorzystaniu różnych urządzeń grzewczych – uwzględniono udział wydatków na przygotowanie ciepłej wody użytkowej oraz na ogrzewanie budynku

Dane dotyczące cen nośników energii

Dane dotyczące cen paliw stałych wykorzystane przy aktualizacji kalkulatora kosztów ogrzewania POBE pochodzą z raportu Polskiego Alarmu Smogowego (PAS) z 18 lipca 2024 r., przygotowanego przez Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM. Ceny paliw stałych zostały ustalone w badaniu typu „mystery calling” zrealizowanym w składach opału. Kontroli poddano po dwa składy z każdego województwa, zlokalizowane w różnych miejscowościach – w całej Polsce 32 składy opału.

W raporcie PAS analizowano m.in. ceny granulatu węglowego, tzw. ekogroszku, zaznaczając, że z uwagi na politykę cenową Polskiej Grupy Górniczej, oferta jest obecnie bardzo korzystna. O różnicach cen dla poszczególnych odbiorców w Polsce decydują koszty transportu do punktów sprzedażowych Kwalifikowanych Dostawców Węgla, które różnią się zależnie od odległości.

W przypadku pelletu u danego dystrybutora brano pod uwagę najtańsze w jego ofercie certyfikowane paliwo w klasie A1. W analizie uwzględniono wyłącznie pellet oferowany z gratisowym transportem do 10 km.

Najtrudniejsza do oszacowania była dynamika zmian cen drewna opałowego, ponieważ wykazuje ono znaczną rozpiętość cenową, a jego dostępność i jakość istotnie uzależnione są od sezonu. Analizowano ceny suchego buka lub dębu.

Jeśli chodzi o ceny energii elektrycznej i gazu ziemnego, to w zaprezentowanych zestawieniach kalkulatora POBE pod uwagę wzięte są nowe taryfy za energię elektryczną – na przykładzie uśrednionych cen w taryfie weekendowej, dwuprzedziałowej G12w, oraz nowe taryfy gazowe na II połowę 2024 r. zatwierdzone przez prezesa URE. W przypadku energii elektrycznej nie uwzględniono kosztów stałych, niezależnych od zużycia energii elektrycznej, ponieważ instalacja elektryczna jest standardem w każdym budynku, a więc i tak trzeba je ponosić.

Warto zaznaczyć, że na naszym rynku występują obecnie wyraźne rozbieżności cen zarówno w odniesieniu do energii elektrycznej, jak i paliw stałych (tabela 1). W obliczeniach przyjęto ceny uśrednione (tzw. średnia obcięta).

Tabela 1. Przykładowe różnice cen energii elektrycznej i paliw stałych zależnie od dostawcy/punktu sprzedaży (ceny brutto)

Link do kalkulatora POBE: https://pobe.pl/kalkulator-pobe-koszty-ogrzewania-w-typowych-budynkach/