Kalkulator kosztów ogrzewania budynków – III kwartał 2026 r. – informacja prasowa

Najnowsze zestawienie kosztów ogrzewania przygotowane przez Porozumienie Branżowe na Rzecz Efektywności Energetycznej POBE pokazuje, że w III kwartale 2026 r. pompy ciepła pozostają w tym zakresie jednymi z najbardziej konkurencyjnych rozwiązań i to nie tylko w przypadku urządzeń korzystających z OZE.

Analiza POBE odnosi się do przykładowego domu jednorodzinnego, uwzględniając kilka standardów energetycznych budynku oraz różne systemy ogrzewania. Pozwala dzięki temu pokazać nie tylko koszt zakupu energii lub paliwa, ale przede wszystkim porównać rachunki za tę samą usługę – ogrzewanie budynku oraz przygotowanie ciepłej wody użytkowej.

Najniższe koszty roczne można uzyskać w nowym domu jednorodzinnym z pompą ciepła – na poziomie 2,5-3 tys. zł rocznie. Dzięki instalacji fotowoltaicznej mogą być one jeszcze niższe.

Nowy budynek o typowym standardzie energetycznym

W nowym budynku jednorodzinnym o powierzchni 150 m², który spełnia uśrednione wymagania warunków technicznych WT 2021, charakteryzując się zapotrzebowaniem na energię użytkową do ogrzewania EU=55 kWh/(m²·rok), roczne wydatki na ogrzewanie i przygotowanie ciepłej wody (dla czterech mieszkańców) wahają się w zakresie od 2560 zł do 8540 zł zależnie od wybranego rozwiązania grzewczego. Według najnowszej analizy POBE wyglądają one następująco:


• 2560 zł – gruntowa pompa ciepła z ogrzewaniem podłogowym (SCOP=4,3, czyli osiąga średnią roczną efektywność 430 proc.),

• 3010 zł – pompa ciepła powietrze-woda z ogrzewaniem podłogowym (SCOP=3,66, czyli osiąga średnią roczną efektywność 366 proc.),

• 4840 zł – kondensacyjny kocioł na gaz ziemny z ogrzewaniem podłogowym (sprawność średnio 94 proc.),

• 4610 zł – kocioł na propan z grzejnikami (sprawność średnio 91 proc.),

• 6750 zł – kocioł na pellet z grzejnikami (sprawność średnio 83 proc.),

• 7830 zł – kocioł olejowy z grzejnikami (sprawność średnio 90 proc.),

• 8540 zł – kocioł elektryczny z grzejnikami (sprawność średnio 96 proc.).

Dodatkowo, przy wykorzystaniu instalacji fotowoltaicznej o mocy 4 kWp, działającej w systemie netbillingu, można obniżyć roczny koszt ogrzewania i przygotowania ciepłej wody przez pompę ciepła − do 1562 zł dla pompy gruntowej i do 1974zł dla pompy powietrze-woda. W porównaniu np. z kotłem na pellet, który generuje wydatki na poziomie 6750 zł rocznie, oznacza to redukcję kosztów odpowiednio o około 77 proc. i 70 proc.

Rys. 1. Przykładowe roczne koszty ogrzewania nowego budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², zrealizowanego zgodnie z minimum wymogów Warunków Technicznych 2021 (EU = 55 kWh/(m^{2 ·} rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w III kwartale 2026 r.

Starszy budynek o przyzwoitym standardzie energetycznym

Drugi analizowany przypadek to dom jednorodzinny o tej samej powierzchni (150 m²), ale starszy, zbudowany w czasie, gdy obowiązywały niższe wymogi w zakresie izolacyjności termicznej, choć na tle innych, starszych budynków ma on relatywnie dobry standard energetyczny. Jego zapotrzebowanie na energię użytkową jest na poziomie EU=80 kWh/(m²·rok), co odpowiada standardowi warunków technicznych WT 2017, a zarazem stanowi próg dofinansowania termomodernizacji w programie „Czyste Powietrze”.

To szczególnie ważny przypadek z punktu widzenia modernizacji istniejących budynków, dlatego przy niskotemperaturowych systemach grzewczych (kondensacyjny kocioł gazowy, pompa ciepła) POBE uwzględnia w swojej analizie również ich współpracę z grzejnikami z projektową temperaturą zasilania 55°C. W układzie z grzejnikami i zależnie od zastosowanego źródła ciepła, roczny koszt ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej w takim budynku wynosi:


• 4230 zł – gruntowa pompa ciepła (SCOP=3,53, czyli osiąga średnią roczną efektywność 353 proc.),
• 5030 zł – pompa ciepła powietrze-woda (SCOP=2,97, czyli osiąga średnią roczną efektywność 297 proc.),
• 6410 zł – kondensacyjny kocioł gazowy (sprawność średnio 91 proc.),
• 9090 zł – kocioł na pellet (sprawność średnio 84 proc.),
• 10 540 zł – kocioł olejowy (sprawność średnio 90 proc.),
• 11 560 zł – kocioł elektryczny (sprawność średnio 96 proc.).

Oznacza to, że nawet przy instalacji grzejnikowej wymagającej temperatury zasilania 55°C powietrzna pompa ciepła jest w analizowanym przypadku o około 22 proc. tańsza w eksploatacji od kotła gazowego, o około 45 proc. tańsza od kotła na pellet i o około 52 proc. tańsza od kotła olejowego. Przy gruntowej pompie ciepła korzyści są jeszcze większe: koszt jej eksploatacji jest o około 34 proc. niższy niż kotła na gaz ziemny, o 53 proc. niższy niż kotła na pellet i o 60 proc. niższy niż kotła na olej opałowy.

Można też policzyć z innej strony − na przykład, że ogrzewanie pelletem kosztuje w tym przypadku o około 81 proc. więcej niż powietrzną pompą ciepła z grzejnikami i ponad dwa razy tyle co gruntową pompą ciepła z grzejnikami.

Wniosek z analizy POBE jest jednoznaczny: w budynku w standardzie EU=80 kWh/(m²·rok) pompy ciepła pozostają bardzo konkurencyjne pod względem kosztów eksploatacji także w układach z grzejnikami.

Rys. 2. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², o zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania EU 80 kWh/(m²·rok), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w III kwartale 2026 r.

Starszy budynek ze słabą izolacją

Analiza POBE obejmuje również bardziej wymagający przypadek – dom jednorodzinny (o pow. 150 m²) o wysokim zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania, EU=140 kWh/(m²·rok). Wartość 140 kWh/(m²·rok) stanowi istotną granicę w programie Czyste Powietrze – najwyższy poziom dofinansowania jest dostępny dla budynków o zapotrzebowaniu powyżej 140 kWh/(m²·rok), przy spełnieniu pozostałych kryteriów programu.

Podobnie jak poprzednio, dla niskotemperaturowych źródeł ciepła uwzględniono ich współpracę z grzejnikami o projektowej temperaturze zasilania 55°C, co pozwoliło porównać opłacalność różnych systemów w tych samych warunkach pracy. Roczne koszty ogrzewania domu w układzie z grzejnikami oraz przygotowania ciepłej wody (dla czterech osób) wyglądają następująco:

• 6740 zł – gruntowa pompa ciepła (SCOP=3,61, czyli osiąga średnią roczną efektywność 361 proc.),
• 8050 zł − pompa ciepła powietrze-woda (SCOP=3,02, czyli osiąga średnią roczną efektywność 302 proc.),
• 9810 zł – kondensacyjny kocioł gazowy (sprawność średnio 92 proc.),
• 14 730 zł – kocioł na pellet (sprawność średnio 84 proc.),
• 17 050 zł – kocioł olejowy (sprawność średnio 90 proc.).
• 18 800 zł – kocioł elektryczny (sprawność średnio 96 proc.).

Oznacza to, że nawet w starszym budynku ze słabą izolacją (EU=140 kWh/(m²·rok)) i tradycyjną instalacją grzejnikową ogrzewanie powietrzną pompą ciepła jest o około 18 proc. tańsze od ogrzewania gazem ziemnym, o 45 proc. tańsze od ogrzewania pelletem oraz o 53 proc. tańsze niż olej opałowy. W przypadku gruntowej pompy ciepła różnice są jeszcze większe.

Wynik ten oczywiście nie oznacza, że każdy słabo zaizolowany budynek można bezpośrednio wyposażyć w pompę ciepła – konieczne są prawidłowe obliczenia zapotrzebowania na moc, sprawdzenie instalacji grzewczej i wymaganej temperatury zasilania. Pokazuje jednak, że wysokie zapotrzebowanie na energię budynku samo w sobie nie przesądza o nieopłacalności pompy ciepła.

To ważna konkluzja, ponieważ podważa dość często powtarzaną tezę, że pompa ciepła jest ekonomicznie uzasadniona wyłącznie w nowych budynkach z ogrzewaniem podłogowym. Przy prawidłowym doborze urządzenia i wykonaniu instalacji również system grzejnikowy pracujący z projektową temperaturą zasilania 55°C może zapewnić konkurencyjne koszty eksploatacji.

Przedstawione zestawienie pokazuje też, dlaczego porównywanie ceny kilowatogodziny energii elektrycznej z ceną energii zawartej w gazie czy pellecie drzewnym nie wystarczy do oszacowania kosztów ogrzewania. O rachunku decyduje przede wszystkim sprawność urządzenia grzewczego i całego systemu oraz to, ile energii/paliwa trzeba będzie kupić od dystrybutora, by dostarczyć do swojego domu tą samą ilość użytecznego ciepła.

Rys. 3. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m², o niskim standardzie energetycznym (EU 140 kWh/(m^{2 ·} rok)), wraz z kosztem przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 4-osobowej rodziny. Dane uwzględniają koszty energii w III kw. 2026 r.

Wyższa efektywność energetyczna – niższe koszty

Średnia sezonowa efektywność energetyczna (SCOP) pomp ciepła z zasady jest kilkukrotnie wyższa niż średnia sprawność urządzeń grzewczych spalających paliwa. Oznacza to, że z każdej jednostki pobranej energii pompy ciepła dostarczają kilkukrotnie więcej ciepła – im wyższe jest SCOP, tym więcej. Wartości SCOP uzyskiwane przez pompy ciepła mogą się jednak różnić zależnie warunków, a to, jak pokazują analizy POBE, ma istotny wpływ na koszty eksploatacji.

Przykładowo, dla budynku o powierzchni 150 m² i zapotrzebowaniu na energię użytkową na poziomie 80 kWh/(m²·rok), roczny koszt ogrzewania pompą ciepła przy taryfie elektrycznej G12w wynosi:

• 5008 zł przy SCOP=2,5,

• 4173 zł przy SCOP=3,0,

• 3577 zł przy SCOP=3,5,

• 3130 zł przy SCOP=4,0,

• 2782 zł przy SCOP=4,5,

• 2504 zł przy SCOP=5,0.

Rys. 4. Przykładowe roczne koszty ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni 150 m² w standardzie energetycznym EU 80 kWh/(m^{2 ·} rok). W zestawieniu uwzględniono różną sprawność kotłów oraz różną sezonową efektywność energetyczną (SCOP) pomp ciepła. Dane uwzględniają koszty energii w III kw. 2026 r.

Dowolny kocioł grzewczy z 1 kWh energii zawartej w paliwie dostarcza mniej niż 1 kWh użytecznego ciepła, ponieważ część energii jest tracona w procesie spalania i odprowadzana ze spalinami. Pompa ciepła działa inaczej, przy SCOP równym 4,0 z 1 kWh pobranej energii elektrycznej dostarcza średniorocznie około 4 kWh ciepła, z czego około 3 kWh pozyskuje z otoczenia gruntu, powietrza lub wody.

W przypadku nowych gruntowych pomp ciepła o klasie energetycznej A⁺⁺⁺ współpracujących z wodnym ogrzewaniem podłogowym średnia sezonowa efektywność ogrzewania SCOP może wynosić 4,6-6,3. Z kolei przy współpracy z instalacjami grzejnikowym, nowe, najlepsze modele pomp ciepła zarówno powietrznych, jak i gruntowych, o klasach energetycznych A⁺⁺⁺, mogą osiągać SCOP wyraźnie powyżej wartości 3,8, a coraz częściej w okolicach 4,0 i wyżej.

Wysoki SCOP nie jest przy tym zjawiskiem wyjątkowym i dotyczy też powszechnie pomp ciepła typu powietrze-powietrze. Około 84 proc. spośród około 30 tys. modeli pomp ciepła typu powietrze-powietrze zarejestrowanych w europejskiej bazie EPREL osiąga efektywność sezonową SCOP na poziomie 4,0 lub wyższym. W przypadku klasy energetycznej  A⁺⁺ SCOP jest wyższe niż 4,6, a przy klasie A⁺⁺⁺  przekracza wartość 5,1.

Pokazuje to, jak duże znaczenie mają prawidłowy dobór urządzenia, odpowiednia temperatura zasilania instalacji, regulacja systemu oraz jakość wykonania. Pompa ciepła nie powinna być oceniana wyłącznie przez pryzmat samej technologii – o końcowych rachunkach w dużym stopniu decyduje jakość całej instalacji i prawidłowy dobór technologii pompy ciepła.

Porównanie kosztów ogrzewania domu o różnym standardzie energetycznym pokazuje również fundamentalną rolę efektywności energetycznej samego budynku. Mniejsze zapotrzebowanie na ciepło obniża rachunki przy każdej technologii, ale w przypadku elektryfikacji ogrzewania dodatkowo zmniejsza moc potrzebnego urządzenia i obciążenie systemu elektroenergetycznego. Dlatego modernizacja budynku, obniżenie temperatury zasilania instalacji i zastosowanie wysokoefektywnej pompy ciepła powinny być traktowane jako elementy jednego procesu.

Od pojedynczego urządzenia do zintegrowanego systemu energetycznego budynku

Wyniki analizy POBE wskazują kierunek, w którym powinny rozwijać się programy wsparcia. Coraz większą rolę odgrywa nie pojedyncze urządzenie grzewcze, lecz integracja pompy ciepła z fotowoltaiką, magazynem energii, automatyką budynkową i odpowiednią taryfą energii elektrycznej.

Takie podejście pozwala nie tylko ograniczać rachunki gospodarstwa domowego, ale również zwiększać autokonsumpcję energii z OZE oraz przesuwać pobór energii na okresy korzystniejsze dla systemu elektroenergetycznego.

Najnowsze zestawienie POBE pokazuje więc dwie rzeczy jednocześnie: efektywność energetyczna budynku pozostaje podstawą niskich kosztów ogrzewania, a wysokoefektywne pompy ciepła – szczególnie połączone z lokalną produkcją energii elektrycznej – są dziś jednym z najbardziej konkurencyjnych ekonomicznie rozwiązań grzewczych.

Analiza POBE dostarcza wartości porównawczych

POBE podkreśla, że przedstawione zestawienia służą przede wszystkim porównaniu różnych technologii w identycznych warunkach obliczeniowych, a nie prognozowaniu rachunku dla konkretnego gospodarstwa domowego. Rzeczywiste zużycie energii zależy m.in. od lokalizacji budynku, temperatury w pomieszczeniach utrzymywanej przez mieszkańców, sposobu korzystania z ciepłej wody, jakości wykonania budynku i instalacji oraz warunków pogodowych w konkretnym sezonie.

Istotnym ograniczeniem obecnej metodyki zawartej w audytach energetycznych i świadectwach charakterystyki energetycznej (przyjętej w obliczeniach POBE) jest również wykorzystanie mocno nieaktualnych lat meteorologicznych. W zestawieniu z warunkami pogodowymi obserwowanymi w Polsce w ostatnich 20 latach stosowane dane klimatyczne mogą w wielu przypadkach prowadzić do zawyżenia obliczeniowego zapotrzebowania na ogrzewanie nawet o 40-50 proc. Oznacza to, że rzeczywiste koszty ogrzewania konkretnego budynku mogą być odpowiednio niższe.

Nie zmienia to jednak zasadniczej wartości zestawienia: wszystkie technologie są porównywane dla tego samego zapotrzebowania na ciepło.

Ceny paliw przyjęte w analizie POBE

Dane dotyczące cen paliw stałych pochodzą z raportu Polskiego Alarmu Smogowego (PAS) z września 2026 r., przygotowanego przez Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej CEM. Badanie cen zostało przeprowadzone z wykorzystaniem techniki typu „mystery calling” – osoby dzwoniące do składów opału podawały się za klientów planujących zakup. Kontroli poddano po dwa składy z każdego województwa – w całej Polsce 32 składy opału zlokalizowane w różnych miejscowościach. Analizując ceny węgla sprawdzano cenę granulatu węglowego („groszek”). W przypadku pelletu drzewnego brano pod uwagę najtańsze w ofercie danego dystrybutora certyfikowane paliwo w klasie A1.

Ceny energii elektrycznej i gazu przyjęte do analizy kosztów ogrzewania zostały uśrednione. W przypadku energii elektrycznej uwzględniono popularną dwustrefową i weekendową taryfę energetyczną G12w, przyjmując średnią cenę dla różnych dostawców. W analizie nie wzięto pod uwagę kosztów obsługi urządzeń grzewczych − mają one znaczenie zwłaszcza przy eksploatacji kotłów na paliwo stałe.

Źródło: Porozumienie Branżowe na Rzecz Efektywności Energetycznej POBE

Arkusz kalkulacyjny jest dostępny na stronie internetowej POBE:https://pobe.pl/materialy-i-poradniki/

Uproszczona wersja kalkulatora POBE (wersja API), przygotowana przez Polski Alarm Smogowy, jest dostępna na stronie internetowej:
https://polskialarmsmogowy.pl/kalkulator-kosztow-ogrzewania/ oraz https://pobe.pl/uproszczony-kalkulator-pobe-przez-polski-alarm-smogowy/

Raport dotyczący cen paliw stałych jest dostępny na stronie internetowej Polskiego Alarmu Smogowego.